«Pándik sabaqtardy tájirıbe júrgizý arqyly meńgertý balalardyń synı oılaýy men shyǵarmashylyq daǵdylaryn qalyptastyratynyn aıtyp ótken jón. Sabaqqa qyzyǵýshylyǵy arqyly oqýshy bolashaq mamandyǵyn tańdaıdy. О́ıtkeni 7–8-synyp oqýshysy bolashaqta kim bolatynyn, qandaı salaǵa beıim ekenin zerdelep, joǵary synyptarda tańdaý pánine baılanysty bilimin tereńdete túsedi», deıdi osy mekteptiń hımııa jáne bıologııa páni muǵalimi, pedagog-zertteýshi Álııa Súıindikova.
Zerthanalyq jumystar barysynda oqýshynyń pánge degen qyzyǵýshylyǵy artatynyn eskere otyryp, jas ustaz hımııa pánin tájirıbelik, praktıkalyq sabaqtar arqyly ótkizgendi unatady. Qyzyqty zertteýler kezinde oqýshylar sabaqtyń qalaı tez ótip ketkenin ańǵarmaı qalady. Túsingen janǵa jaratylystaný ǵylymdarynyń kilti de osynda. Tııanaqty jumystardyń nátıjesi kórinip, Sazdy mektebinde hımııa pánine qyzyǵýshylyǵy artqan oqýshylar sany kóbeıip keledi.
Qaı kezde de jaqsy ustazdyń baǵasy oqýshysynyń jetistigimen baǵalanady ǵoı. Bul jaǵynan Álııanyń juldyzy joǵary tur. Máselen, Ámına Bısekenova, Álı Ermuhan, Temirlan Amanjolov, Shyńǵyshan Abaıbekuly, Asylaı О́mirzaq syndy oqýshylary birneshe jyl qatarynan qalalyq, oblystyq, respýblıkalyq jáne halyqaralyq konkýrstar men olımpıadalarda úzdik oryndar ıelenip keledi. Olar bolashaǵyn jaratylystaný ǵylymymen baılanystyrady. О́tken oqý jylynyń sońynda Tashkentte Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Reseı, О́zbekstannyń mektep oqýshylary arasynda ótken «Jańa kókjıekter» atty ǵylymı-tájirıbelik konferensııada 7-synypta oqıtyn Asylaı О́mirzaq 1-oryn alyp keldi. Tashkentten kelgen boıy Asylaı respýblıkalyq «Jas ǵalym» konkýrsyna qatysyp, 1-orynǵa ıe boldy. Elimizdegi túrli oqý orynaryna memlekettik grantpen oqýǵa túsken oqýshylar qatary da kóp.
Ár balanyń jaratylysyna baılanysty qarym-qabileti de ártúrli bolady. Keı bala sabaqty jyldam uǵynyp, tapsyrmany jedel oryndasa, keıbiriniń uǵynýy álsiz, umytshaqtaý, jalqaýlaý bolyp keledi. Naqty ǵylymdardyń álippesi mektepte qalanatynyn eskergen Álııa Tynyshtyqbaıqyzy hımııa negizderin barynsha uǵyndyrýǵa tyrysady. Bolashaq dáriger, orta medısına qyzmetkeri de hımııalyq qosylystar men bólinisterdiń negizin bilýge tıis. Barlyq oqýshysyna birdeı qaraıtyn ustazdyń basty maqsaty – bala boıynda jasyrynǵan qabiletti ashý. Búgingi oqýshylar úıip-tógip bergen úı tapsyrmasyn onsha unata bermeıtindikten, negizgi taqyryptardy sabaqta meńgertýge kúsh salady. Barlyq oqýshysyn qatystyrýǵa tyrysyp, úlgermese, qosymsha sabaqtar uıymdastyrady.
Uıalshaq, jalqaýlaý balanyń ishinde ashylmaǵan talanty buǵyp jatýy múmkin. Eńbekqor ustaz bul jolda kóp eńbektenedi. Eń bastysy – balanyń qyzyǵýshylyǵyn oıatý. Búginde ýaqyt ózgerisi dástúrli mektepishilik qatynastardy da ózgertti. Soǵan qaramastan, oqýshy men muǵalimniń ózara qarym-qatynasy syılastyqqa negizdelgeni jón. Ashýly, muǵalimge qarsy shyǵatyn, sabaq ótkizbeýge kedergi jasaıtyn oqýshynyń artynda onyń ishki qarsylyǵy tyǵylyp tur. О́zin tolǵandyrǵan suraqqa jaýap ala almady ma, otbasyndaǵy túıtkildi máselege jany aýyrdy ma, onysyn syrtqa aıta almaı, qysyldy ma eken? Mundaı kezde ustazy sabyrlylyq tanytyp, oqýshysyn tyńdaı bilse, kóp túıtkildiń kúrmeýin sheshýge bolady eken.
Álııa Súıindikovadan bilimdi oqýshyny qalaı tárbıeleýge bolatynyn bilgimiz keldi. «Munyń joly – ońaı. Muǵalim balalarǵa birdeı qarap, óte qarapaıym qaǵıdalardy eskerse bolǵany. Eń aldymen, 5–6-synypqa kelgennen bastap balanyń qabiletin baıqap, durys baǵyttap, qoldaý bildirse, nátıjege tez jetýge bolady. О́ıtkeni árbir balaǵa tulǵa retinde qaraý kerek. Kúrdeli taqyryptardy ómirmen baılanystyra túsindirgen jón. Muǵalim árbir oqýshynyń túsiný deńgeıi men oqý ádisterine beıimdelgeni jón. Oǵan qosa teorııany tájirıbemen ushtastyra bilý, balany jigerlendire bilý, jarystarǵa, olımpıadalarǵa qatystyrýǵa shabyttandyra bilgen durys. О́ıtkeni balanyń qabileti ózimen teńdes, ne ózinen joǵary turǵan oqýshylarmen básekelesken kezde ashyla túsedi. Muǵalimder tarapynan eń kóp jiberetin qatelik – balany sabaq aıtqany úshin baǵalaý. Baǵa – oqýshynyń baǵalaý ólshemi emes. Eń aldymen, balanyń ishki jan dúnıesine úńilip, onyń ishki senimsizdigin jeńýge kómektese bilsek, jeńiske jetkenimiz. Ustaz kóregen tárbıeshi, syr saqtaı biletin dos, ómirge baǵdar bere biletin jan bola bilýi kerek. Oqýshylarymnyń hımııanyń jumbaq álemin zerdeleı bilgeni meni qýantady. Men balalarǵa ómirge baǵdar berip júrsem de, meniń de áli kúnge deıin úırenetin ustazdarym bar. Stýdenttik shaǵymda ózime senýge, armandaýǵa qoryqpaýdy úıretken jandardyń aqyl-keńesi áli kúnge deıin esimde. Olardyń adamdarmen qarym-qatynasy, ishki mádenıetine, ózderin ustaýyna qarap boı túzedik. Shynaıy ustazdyń keńesteri ómir baqı júrekte jattalyp qalady eken», deıdi Sazdy orta mektebiniń úzdik muǵalimi Álııa Tynyshtyqbaıqyzy.
Onyń bolashaqqa qoıǵan jospary kóp. Basty ustanymy – eldiń erteńine tutqa bolar sanaly da bilimdi urpaq tárbıeleý. О́ıtkeni oqýshy jetistigi – ustaz mereıi.
Aqtóbe oblysy