UǴA tarapynan osy kúnge deıin elimiz aýmaqtarynda kóptegen forsaıt-sessııalar ótti. Onyń barysynda áli kúnge zertteý nysanyna ilikpegen nemese damytýdy qajet etetin ǵylymǵa muqtaj salalar zerttelgen bolatyn. Almatyda ótken forsaı-sessııa qala ekologııasy úshin birqatar túıtkildi jaıttardy nysanǵa aldy.
Birinshiden, qalalyq ekojúıe men shaǵyn jáne orta bıznestiń jaıly ári qaýipsiz qalany qalyptastyrýda qala ekonomıkasynyń ajyramas bóligi bolyp tabylatyn qoǵamdyq tamaqtaný kásiporyndarynyń aýanyń lastanýyna áseri qarastyryldy. HoReCa sektory (kafeler, meıramhanalar, qonaq úıler) — bul tek qyzmet kórsetý salasy ǵana emes, sonymen qatar qalalyq biregeıliktiń bir bóligi. Alaıda, mundaı mekemeler sanynyń artýy men qurylystyń qarqyndy damýy ásirese qalanyń ortalyq aýdandarynda aýanyń sapasyna keri áserin tıgizip jatyr.
Osy oraıda qoǵamdyq tamaqtaný oryndarynan aýaǵa taraıtyn zııandy qaldyqtardy azaıtý úshin mynandaı bastamalar usyndy:
- jańa býyndaǵy súzgileý jáne jeldetý tehnologııalaryn kózdeıtin «Taza HoReCa» qalalyq standartyn engizý
- ǵylym, ákimdik jáne bıznestiń derekterin biriktiretin qalalyq aýa zerthanasyn qurý
- shyǵaryndylar men aýa sapasyn naqty ýaqytta baqylaýǵa arnalǵan IoT sensorlar jelisin engizý
- azamattarǵa ashyq qoljetimdi lastaný deńgeıin kórsetetin sıfrlyq karta ázirleý
- ESG sáıkestik qaǵıdattaryna negizdelgen kafeler men meıramhanalardy «jasyl sertıfıkattaý» baǵdarlamasy
Forsaıt-sessııada qatysýshylar «aýa — qyzmet retinde» (Air-as-a-Service) tujyrymdamasyna nazara aýdardy. Onyń barysynda kompanııalar tek jabdyqty ornatýǵa emes, tazartý nátıjesine de aqy tóleıdi. Mundaı sheshimderdiń nátıjesinde Almaty Ortalyq Azııadaǵy aýanyń sapasyn «aqyldy» basqarý jónindegi pılottyq qalaǵa aınalýy múmkin.
BIM, IoT jáne jasandy ıntellekt tehnologııalarynyń kómegimen qaýipsiz qala maqsattaryn iske asyrýǵa bolady
Forsaıt-sessııada kóterilgen ekinshi taqyryp – seısmoturaqtylyqtyń sıfrlyq negizi. Ol ınjenerlik, kadastrlyq jáne geologııalyq derekterdi biryńǵaı platformada biriktirýge múmkindik beredi.
Almaty joǵary seısmıkalyq qaýipti aımaqta ornalasqan. Turǵyn úı qorynyń 50 paıyzdan astamy qazirgi qalyptasqan normalarǵa deıin salynǵan. Eski ǵımarattar kóp. Qurylys qarqynmen damyp jatyr. Halyq sanynyń artýynyń qaýipsizdikti turaqty qamtamasyz etýge yqpal etip otyr. Álemdik tájirıbe kórsetip otyrǵandaı, dál sıfrlyq tehnologııalar reaktıvti áreket etýden táýekelderdi boljap basqarýǵa kóshýge múmkindik beredi. BIM, IoT jáne jasandy ıntellekt tehnologııalarynyń kómegimen qos sıfrly táýekelderdi modeldeýge, ǵımarattardyń deformasııasyn boljaýǵa jáne nyǵaıtý sharalaryn usynýǵa qabiletti.
Osy oraıda qala qaýipsizdigin arttyrý úshin ǵalymdar myna máselelerdi usyndy:
- Almatynyń ortalyq bóligi úshin sıfrlyq egizdiń pılottyq jobasyn iske qosý
- negizgi nysandarǵa deformasııa men diril sensorlaryn ornatý;
- sıfrlyq ınjenerııa boıynsha kadrlardy daıarlaý baǵdarlamasyn ázirleý;
- sáýletshiler men qutqarý qyzmetterine qoljetimdi «seısmoturaqtylyqtyń sıfrlyq kartasyn» jasaý
Nelikten qos sıfrlyq tásil tańdaldy?
- Derekterdi keshendi basqarý: sıfrlyq egiz ınjenerlik, kadastrlyq jáne geologııalyq aqparatty biryńǵaı modelde biriktiredi
- Turǵyndar qaýipsizdigi: álsiz ǵımarattardy anyqtaýǵa, nyǵaıtý sharalaryn josparlaýǵa jáne buzylýdyń aldyn alýǵa múmkindik beredi
- Innovasııalyq áleýet: BIM, IoT jáne jasandy ıntellekt tehnologııalaryn biriktire otyryp, ýnıversıtetter men startaptar úshin jańa baǵyttar ashady.
- Halyqaralyq tájirıbe: Sıngapýr, Helsınkı jáne Dýbaı qalalary Urban Digital Twin jobalaryn júzege asyrdy. Almaty da seısmıkalyq aımaqta osyndaı júıeni engizgen Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy qala bola alady.
Sarapshylardyń pikirinshe, mundaı tehnologııalar qaýipsizdikti arttyrýmen qatar, ǵımarattardy jóndeý men qaıta jańartý shyǵyndaryn azaıtyp, derekterge negizdelgen jańa qalalyq basqarý mádenıetin qalyptastyrady.
Forsaıtqa mektep oqýshylary men stýdentter de qatysty. Olar ekologııalyq monıtorıngke arnalǵan mobıldi qosymshalardan bastap, shyǵaryndylardy avtomatty túrde baqylaıtyn «jasyl kvartaldar» tujyrymdamasyna deıin óz ıdeıalaryn usyndy. Jas býyn turaqty damý qaǵıdattarymen oılap, bolashaq qalasy úshin jaýapkershilikti óz moınyna alýǵa daıyn ekenin kórsetti.
Bul baǵyttar 2035 jylǵa deıingi taza qala retinde damýda sıfrly sheshimder men tehnologııalardyń paıdalanýdyń mańyzdy ekenin kórsetip otyr. Almaty – taza ári ómir súrýge qaýipsiz qala retinde damýy tıis. Al oǵan jetýge barlyq múmkindik bar. Eń bastysy, ǵylymnyń, bıznestiń, ákimdiktiń jáne azamattardyń belsendiligi qajet.
ALMATY
