Kollajdy jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Fılmdi tamashalaı otyryp, bul oqıǵadan qazaq jigitiniń ata-baba topyraǵyna taban tireýin ǵana emes, sonymen qatar eldik sana men azamattyq jaýapkershiliktiń jarqyn kórinisin sezindik. О́ıtkeni osy jumystyń bári arnaıy memlekettik baǵdarlama aıasynda emes, qarapaıym azamattardyń shynaıy nıeti men janashyrlyq peıiliniń arqasynda júzege asyp otyr. Rasynda, kópke oı salar, úlgi bolar jaıt. Biz oqıǵanyń mán-jaıyn tereńirek bilý maqsatynda E.Almabekpen sóılesip, Aýǵanstan saparynyń syryna qanyqqan edik.
Bloger on myńdaǵan kórermeni bar «Sayahat Time» atty «YouTube» arnasynda 2018 jyldan beri ózi sapar shekken elderi jaıynda tanymdyq vıdeolaryn jarııalap keledi. Osy aralyqta on bes shaqty elge taban tirepti. Birer jyl buryn áleýmettik jeliden aýǵan qazaqtary týraly aqparatty oqyp, atalǵan elge barýǵa da sheshim qabyldaǵanyn aıtady.
«Byltyr tamyz aıynda Aýǵanstanǵa jolym tústi, – deıdi ol. – Aldymen el astanasy Kabýlǵa, keıin eldiń ortalyǵyndaǵy Bamııan qalasyna at basyn burdym. Ol jaqta Bamııan hazarlary jaıynda vıdeo túsirgen soń, qazaq elshiliginiń kómegimen Mazarı-Shárip qalasyna jettim. Sol jerde qazaqtar kóp shoǵyrlanǵan. Sabyrdyń ákesi Tashpýlat ata jergilikti qazaqtar arasynda bedeli bar, olardyń arǵy-bergi tarıhyn jaqsy biletin kisi eken. Onyń úıinde qonaqta bolǵanda uly Sabyrmen alǵash tanystym».
Jergilikti qazaqtar týraly vıdeo túsirý barysynda Tashpýlat ata qaıda baryp, kimmen sóılesý kerek ekenin aıtyp, jón siltep otyrsa, Sabyr qasyna birge erip júredi. Osy sapardan keıin «Aýǵan qazaqtary. Elge oralǵymyz keledi» atty derekti fılm túsirip, byltyr qarasha aıynda ǵalamtorǵa jarııalaǵan. Sol fılmde Sabyr men ózge de tepse temir úzetin qazaq jigitteri atajurtqa qaıtqysy keletini týraly aıtqan bir epızod bar. «Mundaǵy aýǵan, pýshtýn, ózbek, tájik dostarym únemi menen: «Seniń Qazaqstan sekildi damyǵan atamekeniń bar. Nege sonda barmaısyń?» dep suraıdy. Meniń de endigi maqsatym – atajurtqa kóshý», deıdi ol fılmde.
«Derekti fılmdi Astanadaǵy Saǵadat esimdi kásipker aǵam da kóripti. Ol kisiniń Aqmola oblysy Bulandy aýdany Altyndy aýylynda jeke kásibi bar. Egin sharýashylyǵymen aınalysady. Elge kelýge nıetti shettegi qazaq jastaryn kórgen soń, solardy kóshirip ákelip, óz sharýashylyǵyna jumysqa ornalastyrý týraly ıdeıasyn aıtty. О́zi elshilikpen baılanysyp, qujat jaǵyn retteýmen aınalysatynyn jetkizdi. Al maǵan: «Ernar, Sabyrdyń ózi ǵana kelisip otyr. Sen baryp, oǵan kómektesip, elge alyp kelseń», dep ótinish tastady. Men qýana-qýana kelistim. Osylaısha, Aýǵanstanǵa ekinshi márte jolym túsip, qandasymyzdy atajurtqa ákelý operasııasy bastalyp ketti», deıdi bloger.
Kásipker Saǵadat Qabıkenov Aýǵanstandaǵy Qazaqstan elshiligimen birlesip, Sabyrdyń qujatyn daıyndaýǵa kirisedi. Ol sharýa birneshe aıǵa sozylypty. О́ıtkeni aýǵan elinen qandastardy kóshirý ońaı emes eken. Aldymen Sabyrdyń qazaq ekenin dáleldeý kerek edi.
«Saǵadat aǵanyń tabandylyǵy men qazaq elshiliginiń kómegi arqasynda bul jumystyń bári sátti aıaqtalyp, Sabyr ekeýmiz sońǵy qujattardy rásimdep, kóktemde Dýbaı arqyly Astanaǵa ushyp keldik. Baýyrymyzdy Saǵadat aǵa Altyndy aýylyndaǵy óziniń sharýashylyǵyna jumysqa ornalastyrdy», deıdi Ernar.
Bloger bul istiń bári kásipker S.Qabıkenovtiń bastamasymen ári tikeleı aralasýymen júzege asqanyn, al ózi tek Aýǵanstanda túsirgen beınematerıaly arqyly elge kelýge nıetti qazaq jigitterin tabýǵa ǵana sebepshi bolǵanyn aıtady.
«Árıne, biz muny ózimiz jasadyq dep aıtýdan aýlaqpyz. Máselen, sol jaqtaǵy Qazaqstan elshiligi kóp kómegin tıgizdi. Olar áli kúnge Sabyrmen únemi baılanysta, jańa jerge, jańa ómirge beıimdelý jaǵdaıyn baqylap otyr. «Otandastar» qory da bizge qolushyn sozdy. Elimizge kirýge, «qandas» mártebesi men azamattyqty alýǵa qandaı qujattar kerek ekenin táptishtep túsindirip, keńesin aıamady», deıdi bloger.
E.Almabektiń aıtýynsha, búginde Aýǵanstanda 200-deı ǵana qazaq turady. Úlkender jaǵy jastardyń atamekenge qaıtqanyn qalaıdy. Alaıda qıyndyq ta joq emes.
«Ol jaqtaǵy aǵaıyn ózge ult ókilderimen mıdaı aralasyp ketken. Sonyń kesirinen qandas retinde elge kelý úshin qazaq ekenin dáleldeý qıyn. Onyń ústine, Aýǵanstannan ultyn «qazaq» dep jazdyryp alyp, Qazaqstanǵa ótip ketken ózge ult ókilderi de az emes kórinedi. Ondaı zańsyzdyqtar da shyǵyp jatyr. Osyndaı keleńsiz jaıttar shyn mánindegi qazaqtardyń atamekenge oralýyna kedergi bolyp tur», deıdi ol.
Sabyr Tashpýlatuly Altyndy aýylyna jumysqa ornalasqannan keıin, árıne, alǵashqyda bul jaqtaǵy ómirge úırený jeńil bolmaǵan. О́ıtkeni alǵashqy kezderi jalǵyz ózi edi. Onyń ústine jyl on eki aı jaz saltanat quratyn Aýǵanstannyń ystyǵy men alty aı qar astynda jatatyn Aqmolanyń yzǵaryn salystyrý múmkin emes. Bul jaqtyń halqy negizinen ózge tilde shúldirlesetini de qandasymyzǵa jat kóringen shyǵar. Degenmen keıin Aýǵanstannan taǵy da Mamat jáne Fazyl esimdi eki qazaq jigiti kóship kelip, Sabyrdyń qasyna jumysqa ornalasqan. Sodan keıin jańa jerge úırenisý barysy jeńildegenin aıtady bloger.
«Sabyrmen únemi habarlasyp turamyn. Qazir úırenip qaldy. Qujattaryn da jınap bitýge taıaý. Odan keıin qandas mártebesin alyp, sosyn azamattyqqa ótinish bermek», deıdi ol.
Aýǵanstanda Sabyrdyń ata-anasy men jalǵyz baýyry ǵana qalǵan. Ázirge olardyń atamekenge qaıtý-qaıtpaýy belgisiz.
Iá, bir qazaqtyń bolsa da atajurtqa oralyp, týǵan jerdiń ketigine kirpish bolyp qalanýy – biletin janǵa baǵa jetpes olja. Al bul ıgi bastamanyń kásipker men blogerdiń ynta-jigerimen, birliktiń kúshimen júzege asýy – erlikke tatyrlyq eldik is. Teriskeıdi qazaqtandyrý úrdisine qarlyǵashtyń qanatymen sý sepkendeı bolsa da júrek qalaýymen, izgi nıetpen qosylǵan úles – el taǵdyryna degen janashyrlyqtyń aıǵaǵy. Bul «Úkimet ne isteıdi?» dep qarap otyrmaı, el erteńine alańdap, ult bolashaǵy úshin belsene áreket eter otanshyl azamattardyń bar ekenin aıqyn kórsetedi.
