Qazaqstan – Armenııa: Senim men jaýapkershilikke negizdelgen seriktestik

Kúngeı Kavkazdaǵy mańyzdy áriptes

– Asa qurmetti Nıkol Vovaevıch, Qazaqstanǵa qosh keldińiz! Sizdiń sapary­ńyz óte mańyzdy. Eki eldiń strategııalyq serik­­tes­tik deńgeıindegi qarym-qatynasy­nyń da­mýyna úlken serpin beredi dep senemiz. Bul – Qazaqstanǵa alǵashqy sa­pary­­ńyz. Shyn máninde, qazaq halqy Ar­menııa jurtyna, tarıhyna, salt-dástúrin­e, mádenıetine zor qurmetpen qaraıdy. Sapar barysynda birqatar mańyzdy ke­li­simge qol qoıylady, – dedi ekijaqty ke­lis­sózderdi ashqan Qasym-Jomart Toqaev.

О́z kezeginde Nıkol Pashınıan Qasym-Jomart Toqaevqa Qazaqstanǵa resmı saparmen shaqyryp, Astanada qonaq­jaılyq tanytqany úshin alǵys aıtty.

– Bul sapar bizdiń ekijaqty qarym-qatynasymyzǵa tyń serpin beredi. Qos memleket arasyndaǵy yntymaqtastyq­tyń jańa kezeńi Sizdiń byltyr Armenııaǵa jasaǵan resmı saparyńyzdan bastaý aldy. Sonyń nátıjesinde mańyzdy kelisimderge qol qoıyldy. Onyń keıbiri júzege asyryldy, qalǵan bóligi oryndalý ústinde. Qazaqstanǵa resmı sa­par­men kelý – men úshin zor mártebe, – dedi Premer-mınıstr.

Sodan keıin Qazaqstan Prezıdenti men Armenııa Premer-mınıstri eki eldiń delegasııa músheleriniń qatysýymen keńeı­tilgen quramda kelissóz júrgizdi. Mem­­leket basshysy Qasym-Jomart Toqaev qazaq pen armıan dostyǵy berik, syılas­tyǵy jarasqan halyqtar ekenin atap ótti.

– Armenııa – Qazaqstannyń Ońtús­tik Kavkazdaǵy basty saıası jáne saýda-ekonomıkalyq seriktesiniń biri. Qazaq jurty armıan halqyn erekshe qadirleıdi. Onyń tereń tarıhyna, baı mádenıeti men salt-dástúrine qurmetpen qaraıdy. Qazir Armenııa Qazaqstan azamattary kóp baratyn týrıstik eldiń birine aınaldy. Bıyl qos halyqty jaqyndastyra túsken aıtýly oqıǵalar boldy: Armenııada alǵash ret Qazaqstannyń mádenıet kúnderi ótti. Erevanda uly aqyn jáne aǵartýshy Abaı Qunanbaıulynyń qurmetine saıabaq ashyldy. Osy mańyzdy bastamalarǵa qoldaý kórsetkenińiz úshin Sizge, qurmetti Nıkol Vovaevıch, zor alǵys bildiremin. Muny qazaq eline degen erekshe iltıpatyńyz dep baǵalaımyz, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdenttiń aıtýynsha, Astana men Erevan arasynda barlyq deńgeıde ashyq ári senimdi saıası dıalog qalyptasqan. Halyqaralyq jáne óńirlik uıymdar aıasynda tyǵyz, nátıjeli yntymaqtastyq jolǵa qoıylǵan.

Qasym-Jomart Toqaev eki eldiń saýda-ekonomıkalyq, mádenı-gýmanıtarlyq jáne ǵylym-bilim salasyndaǵy yqpaldas­tyǵy dáıekti túrde damyp kele jatqanyna toqtaldy. Sondaı-aq memleketaralyq baılanystar konstrýktıvti sıpat alǵanyn ári ony jan-jaqty keńeıtýge aıtarlyqtaı áleýet bar ekenin jetkizdi.

Armenııa Premer-mınıstri bul sapar ekijaqty qarym-qatynasty tereńdetýge jáne yntymaqtastyqty strategııalyq seriktestik deńgeıine kóterýge ońtaıly sát ekenin atap ótti. 

– Qazaqstan, bizdiń elimiz úshin óte jaqsy úlgi. Biz qazaq halqyn qurmetteımiz. Osy qurmet ekijaqty yntymaqtastyǵymyzdy odan ári damytýǵa negiz bolady. О́zara yqpal­dastyǵymyzdyń basty baǵyt­taryn ilgeriletý jaǵdaıyn jan-jaqty tal­qyladyq. О́ńirdegi ózgeristerdi eskersek, ekonomıkalyq jáne kólik salasyn­daǵy qatynastarymyzdyń jańa múmkindikterine jol ashylady. Kólik baǵytyndaǵy áleýetti tolyq júzege asyrý mańyzdy. Onyń nátıjeli bolatynyna senimdimin, – dedi Nıkol Pashınıan.

Kezdesý barysynda saýda-ekonomıka, kólik-tranzıt, ınvestısııalyq yqpaldastyq, taý-ken, aýyl sharýashy­lyǵy, sıfrlandyrý ári jasandy ıntellektini engizý, densaýlyq saqtaý, sondaı-aq mádenı-gýmanıtarlyq sala­lar­daǵy yntymaqtastyq másele­leri talqy­landy. Sonymen qatar

Qasym-Jomart Toqaev pen Nıkol Pashınıan óńir­lik jáne halyqaralyq kún tártibin­degi ózekti máseleler jóninde pikir almasty.

Ortaq múddege toǵystyrǵan 15 qujat

Qasym-Jomart Toqaev pen Nıkol Pashınıan kelissóz qorytyndysy bo­ıynsha Birlesken málimdeme qabyldady.

Qazaqstan Prezıdenti men Armenııa Premer-mınıstriniń qatysýymen resmı delegasııa músheleri tómendegideı úkimetaralyq jáne vedomstvoaralyq qujattarmen almasty:

1. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Armenııa Respýblıkasy Úkimeti arasyndaǵy qupııa málimetterdi berý, qoldaný, qorǵaý jáne saqtaý týraly kelisim;
2. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Armenııa Respýblıkasy Úkimeti arasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Armenııa Respýblıkasyndaǵy jáne Armenııa Respýblıkasynyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy dıplomatııa­lyq ókildikteriniń ǵımaratyn salýǵa arnalǵan jer telimderin bólý týraly kelisim;
3. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Armenııa Respýblıkasy Úkimeti arasyndaǵy 2026–2030 jyldarǵa arnal­ǵan saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq jónindegi jol kartasy;
4. Qazaqstan Respýblıkasy О́nerkásip jáne qurylys mınıstrligi men Armenııa Respýblıkasy Aýmaqtyq basqarý jáne ınfraqurylym mınıstrligi arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandým;
5. Qazaqstan Respýblıkasy Jasandy ıntellekt jáne sıfrlandyrý mı­nıstrligi men Armenııa Respýblıkasy Joǵary tehnologııalyq ónerkásip mınıstrligi arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandým;
6. Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi men Armenııa Respýblıkasy Ekonomıka mınıstrligi arasynda aýyl sharýashylyǵy ónim­deri­niń saýda-sattyǵy jónindegi yntymaq­tastyq boıynsha ózara túsinistik týraly memorandým;
7. Qazaqstan Respýblıkasy Syrtqy ister mınıstrligi men Armenııa Res­pýb­lıkasy Syrty ister mınıstrligi arasyndaǵy 2026–2027 jyldarǵa arnalǵan is-qımyl jospary;
8. Qazaqstan Respýblıkasy Den­saý­lyq saqtaý mınıstrligi men Armenııa Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mı­nıstrligi arasyndaǵy yntymaqtas­tyqty damytý boıynsha 2026–2027 jyl­darǵa arnalǵan negizgi sharalar jospary;
9. Qazaqstannyń Syrtqy saýda palatasy men Armenııanyń Saýda-óner­kásip palatasy arasyndaǵy Qazaqstan-Armenııa Iskerlik keńesin qurý týraly kelisim;
10. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasy» respýblıkalyq memlekettik mekemesi men «Armenııanyń Ulttyq kitaphanasy» memlekettik kommersııalyq emes uıymy arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandým;
11. «Ulttyq kınony qoldaý memle­kettik ortalyǵy» KeAQ pen Armenııanyń Kıno qory arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandým;
12. Á.Qasteev atyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq óner mýzeıi men «Armenııanyń Ulttyq galereıasy» arnaıy ǵylymı-zertteý birlestiginiń arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandým;
13. Qazaqstan Respýblıkasy Atom energııasy agenttigi men Armenııa Respýblıkasy Aýmaqtyq basqarý jáne ınfraqurylym mınıstrligi arasyndaǵy atom energııasyn beıbit maqsatta qoldaný boıynsha yntymaqtastyq týraly memorandým;
14. Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi men Armenııa Respýblıkasy Bilim, ǵylym, mádenıet jáne sport mınıstrligi arasyndaǵy ǵylym jáne joǵary bilim salasy boıynsha yntymaqtastyq týraly memorandým;
15. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy men Armenııa Res­pýb­lıkasynyń Syrtqy ister mı­nıstr­ligi Dıplomatııa mektebi arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim.

«Altyn Qyran» ordenimen marapattaldy

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Armenııa Premer-mı­nıstrin «Altyn Qyran» ordenimen marapattady. Ol saltanatty is-sharada qazaq­­stan­dyqtar Nıkol Pashınıandy Ar­menııa­­nyń damýyna jańa lep ákelgen, memle­kettik qurylymnyń barlyq salada qaıta jańǵyrýyna tyń serpin bergen jal­py­ult­tyq kóshbasshy dep biletinin jetkizdi.

– Sizdiń kóregen basshylyǵyńyzdyń arqasynda Armenııa ornyqty damý jolyna túsip, halyqaralyq arenadaǵy pozısııasyn nyǵaıtty. Sondaı-aq ishki jáne syrtqy saıasatta parasatty, jaýapty ustanymymen úlgi kórsetip otyr. Siz óte kúrdeli geosaıası ahýalda qalyptan tys ári batyl sheshim qabyldadyńyz. Túptiń túbinde bul armıan halqyna paıdasyn tıgizetin óte qundy sheshim boldy. Dostas, baýyrlas Armenııa beıbitshilik, ornyqty damý jolyn tańdaǵany anyq. Bul iste Sizdiń tarıhı eńbegińiz zor. Vashıngtonda qabyldanǵan Armenııa men Ázerbaıjan arasyndaǵy beıbit kelisim­di ilgeriletýde eleýli ról atqarǵany­ńyz­dy atap ótkim keledi, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaev búginde qazaq-armıan memleketaralyq baılanysy strategııalyq seriktestiktiń jańa deńgeıine kóterilgenin málimdedi.

– Bul iske Sizdiń elderimiz arasyndaǵy san qyrly yntymaqtastyqty damytý­ǵa belsendi atsalysýyńyz aıtarlyq­taı yqpal etti. Qazaq-armıan qarym-qatynasyn damytýdaǵy úlken úlesińiz ben aıryqsha eńbegińizdi eskere otyryp, búgin Sizdi Qazaqstan Respýblıkasy­nyń eń joǵary memlekettik nagradasy – «Altyn Qyran» ordenimen marapattaý týraly sheshim qabyldadym. Bul – myzǵymas baýyrlastyǵymyzdyń, ózara berik senimniń jáne halyqtarymyz­dyń keleshegi jolyndaǵy ortaq umtylystarymyzdyń jarqyn sımvoly, – dedi Prezıdent.

Nıkol Pashınıan Qazaqstannyń eń joǵary nagradasymen marapattaǵany úshin Qasym-Jomart Toqaevqa jáne barsha qazaq halqyna alǵys aıtyp, muny otan­das­taryna kórsetilgen erekshe qurmet­­tiń belgisi retinde qabyldaıtynyn jetkizdi.

– Men úshin baýyrlas Qazaqstan Respýblıkasynyń eń joǵary nagradasyna ıe bolý jáne ony Sizdiń qolyńyzdan alý – zor mártebe. Sizdi óte tájirıbeli saıasatker, memleket qaıratkeri, dıplomat retinde bilemiz. Sondyqtan Sizdiń bergen baǵańyz men úshin qundy. Bul marapat ekijaqty qarym-qatynasymyzdy ǵana emes, tutas óńirdiń damýyna septigin tıgizedi dep senemin, – dedi Armenııa Premer-mınıstri.

Alǵashqy myń tonna astyq jetkizildi

Sapar qorytyndysy boıynsha Qasym-Jomart Toqaev pen Nıkol Pashınıan BAQ ókilderine arnalǵan brıfıng ótkizdi. Prezıdent Armenııany elimiz­diń mańyzdy ári senimdi seriktesi retinde atady. Ekijaqty qarym-qatynas berik dostyqqa jáne ózara qurmetke negizdelgen.

– Qazaqstannyń Armenııa memle­ketine jáne onyń halqyna degen yqylasy aıryqsha. Biz armıan jurtynyń tereń tarıhyna, baı mádenıeti men salt-dás­túrine zor qurmetpen, iltıpatpen qaraı­myz. Osy qundylyqtardyń negizin­de barlyq baǵyttaǵy yqpaldastyǵy­myz udaıy damyp kele jatyr. Biz ózara tıimdi yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtýǵa múddelimiz. Meniń byltyr Armenııaǵa jasaǵan resmı saparymnyń qorytyndysy jáne búgingi kelissózderdiń nátıjesi – sonyń aıqyn dáleli. Qazaq-armıan qarym-qatynasy strategııalyq sıpatqa ıe bolady. Soǵan sáıkes Birles­ken málimdemege qol qoıdyq. Bul sheshim eki eldiń dostyǵyn bekemdep, san salaly jańa yntymaqtastyq kezeńine jol ashary anyq, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev Nıkol Pashınıan­nyń Qazaqstan men Armenııa qarym-qatynasyn nyǵaıtýǵa ólsheýsiz úles qosqanyn atap ótip, onyń halyq­aralyq qaýymdastyqqa kúshti basshy, kóregen saıasatker, kórnekti memleket qaıratkeri retinde keńinen tanylǵa­nyna toqtaldy. Osy oraıda Armenııa Premer-mınıstriniń aıryqsha eńbegin eskere otyryp, Qazaqstannyń eń joǵary nagradasy – «Altyn Qyran» ordenimen marapattaǵanyn jetkizdi.

– Bul qadam qos halyqtyń myzǵy­mas dostyǵynyń jarqyn sımvoly ári ózara baılanysty tereńdetýge umty­lysymyzdyń aıqyn kórinisi ekeni sózsiz. Men búgingi mazmundy kelis­sóz­derimizdiń nátıjesin joǵary baǵalaı­myn. Biz saýda-ekonomıkalyq ári ınvestısııalyq yqpaldastyqty jandandyrý máselesine basa mán berdik. О́zara alys-beris kólemin arttyrýǵa, taýar túrin kóbeıtýge qatysty naqty sharalardy qolǵa alýǵa kelistik. О́zara saý­da aınalymyn ulǵaıtý úshin Qazaqstan armıan naryǵyna jalpy quny 350 mln dollar bolatyn taýar usyna alady. Sondaı-aq biz Armenııanyń eksporttyq áleýetin qoldaýǵa nıet bildirdik. Oǵan qosa ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýdyń mańyzdylyǵyn atap óttik. Kásipkerler arasyndaǵy baılanys­ty nyǵaıtatyn naqty qadamdardy qolǵa alýǵa kelistik. Jańadan qurylǵan Qazaqstan – Armenııa iskerlik keńesi eki el bıznes ókilderiniń basyn qosyp, eki jaqqa da tıimdi jobalardy júzege asyrýǵa tıis, – dedi Prezıdent.

Kelissózde elderimiz ónerkásip, kólik-logıstıka, energetıka, aýyl sharýa­shylyǵy, sıfrlandyrý, qurylys jáne basqa da salalardaǵy seriktestikti damyta alatynyna nazar aýdarylyp, sonyń ishinde kólik-tranzıt baǵytynyń áleýetin tıimdi paıdalanýǵa basa mán berilgen.

– Ońtústik Kavkazdaǵy jańa geosaıası ahýal ekijaqty jáne aımaqaralyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa qolaı­ly jaǵdaı týǵyzyp otyr. Qazaqstan Armenııanyń kólik-tranzıt salasyndaǵy «Beıbitshilik qıylysy» bastamasyn qoldaıdy. Sondaı-aq biz «TRIPP halyqaralyq beıbitshilik pen órkendeý joly» jobasyna qatysýǵa qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵanymyzdy rastaımyz. Osy strategııalyq dálizderdi Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵdarymen jáne Soltústik-Ońtústik dálizimen ushtastyrý eki eldiń de múddesine saı keledi. Kólik-tranzıt salasyndaǵy ashyq ári tıimdi yqpaldastyq eki jaqqa da zor múmkindik beredi. Men Ázerbaıjan basshysyna sanksııalardy alyp tastap, óz eli arqyly ekijaqty tikeleı saýda júrgizý týraly sheshim qabyldaǵany úshin rızashylyǵymdy bildiremin. Mysaly, bıylǵy qarasha aıynda Ázerbaıjan aýmaǵy arqyly Armenııaǵa Qazaqstan bıdaıynyń alǵashqy 1 myń tonnasy jetkizildi. Bul bastamanyń saıası jáne ekonomıkalyq mán-mańyzy aıryqsha. Biz Armenııaǵa joǵary sapaly astyq ónimderin jáne basqa da taýarlardy turaqty túrde jetkizýge daıynbyz. Osy baǵyttaǵy jumysqa kúsh-jigerimizdi jumyldyrýǵa ýaǵdalastyq. Eki el arasynda tikeleı áýe reısin ashý jáne áýemen júk tasymaldaý jumysyn retke keltirý – mańyzdy mindettiń biri. Bul baǵytta naqty josparlar bar, taraptar jýyq arada tıisti sharalardy qolǵa alady, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Yntymaqtastyq aıasy keńeıe túsedi

Prezıdent sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt salasyndaǵy yqpal­dastyqtyń áleýeti zor ekenin atap ótti.

– Qazaqstanda sıfrlandyrý úderisi qarqyndy júrip jatyr. Armenııa IT-tehnologııalar men startap ekojúıesinde aıtarlyqtaı tabysqa qol jetkizdi. Bul – eki eldiń ekonomıkasyn damytýǵa tyń serpin beretin mańyzdy sala. Osy oraıda jasandy ıntellekt, jańa tehnologııa jáne sıfrlandyrý boıynsha tájirıbe almasýǵa kelistik, bul baǵytta birlesken jobalardy iske asyrý máselesine toqtaldyq. Premer-mınıstr Pashınıan myrza aımaqtaǵy eń iri IT startap parki – «Astana Hub»-tyń jáne «Alem.ai» jasandy ıntellekt ortalyǵynyń jumysymen tanysady. Kelesi jyly «Alem.ai» negizinde Armenııanyń «TUMO Astana» halyqaralyq bilim berý ortalyǵy ashylady, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev mádenı-gýma­nıtarlyq baılanystar týraly da aıtty.

– Biz bilim jáne ǵylym salasyndaǵy qarym-qatynasty damytý joldaryn tal­qyladyq. Stýdent almasý úshin úkimet­aralyq kelisimge qol qoıýdyń mańyz­dylyǵyn atap óttik. Eki eldiń densaý­lyq saqtaý salasyndaǵy áleýetin eskere otyryp, aldaǵy jyldary Qazaq­stannyń Armenııadaǵy, Armenııanyń Qazaqstandaǵy medısına kúnderin ótkizýge kelistik. Sondaı-aq mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy ózara baılanystar týraly pikir almastyq. Byltyr Astanada Armenııa mádenıetiniń kúnderi ótkenin bilesizder. Al bıyl Erevanda alǵash ret Qazaqstannyń mádenıet kúnderi uıymdastyryldy. Armenııa astana­synda Abaı Qunanbaıuly atyn­daǵy saıabaq ashyldy. Búgin elorda kóshe­­leriniń birine uly armıan aǵartý­shysy Mesrop Mashtos­tyń esimi berildi. Osyndaı basta­malar halyq­tary­myzdyń rýhanı jaqyn­dyǵyn kórsetedi. Bul – elderimizdiń ult perzentterine degen shynaıy qurmetiniń kórinisi, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy men mártebeli meıman ózekti aımaqtyq jáne halyqara­lyq máseleler boıynsha pikir almasyp, kóptegen túıtkilge qatysty ustanymdary uqsas ekenin rastaǵan.

– Qazirgi kúrdeli geosaıası jaǵdaı­da AQSh Prezıdenti Donald Tramp­tyń Ýkraınadaǵy ahýaldy retteýge baǵyt­talǵan kúsh-jigerin jáne usy­nyp jatqan josparyn qoldaımyn. Sondaı-aq Qazaqstan Armenııa men Ázerbaı­jannyń beıbitshilik jolyndaǵy ortaq umtylysyn tolyq qoldaıdy. Biz tarıhı máni zor osy úderistiń tabysty jal­ǵasýyna tilektespiz, bul iske atsalysýǵa qashanda daıynbyz. Men bul ustanymdy búgingi kelissóz barysynda taǵy da rastadym, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Qazaqstan Prezıdenti Armenııa jáne Ázerbaıjan arasyndaǵy uzaq jylǵa sozyl­ǵan túıtkildi retteý isindegi Nıkol Pashınıannyń tarıhı mıssııasyn atap ótip, onyń Ońtústik Kavkazda turaq­ty­lyq pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý jo­­lyn­­daǵy batyl qadamyna, kóregen saıa­­saty men kúsh-jigerine joǵary baǵa berdi.

Nıkol Pashınıan armıan tarapy yntymaqtastyqtyń barlyq baǵytyn keńeıtýge daıyn ekenin rastady.

– Qazaqstan – biz úshin óte mańyzdy el. О́ıtkeni syn sátinde Armenııa men Ázerbaıjannyń syrtqy ister mı­nıstr­leri Almatyda kezdesti. Bul biz úshin óte mańyzdy bolatyn. Armenııa men Ázerbaıjandaǵy beıbitshiliktiń Almaty deklarasııasyna negizdeletini barshaǵa málim. Onyń saıası jáne rámizdik máni zor. Osy resmı saparymnyń nátıjesinde Armenııa men Qazaqstan arasyndaǵy qarym-qatynas strategııalyq seriktestik deńgeıine kóterilgenine qýanyshtymyn. Bul óńirdegi yqpaldastyqtyń jańa dárejege jetkenin kórsetedi, – dedi Armenııa Premer-mınıstri.