Ǵylym • 25 Qarasha, 2025

Qazaq bıblıografııasynyń baıypty belesi

40 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Ulttyq bıblıografııany júıeleý – rýhanı muramyzdy bolashaqqa jetkizýdiń senimdi joly. Elimizde bıblıografııalyq qyzmettiń qalyptasý kezeńi 1933 jyldan bastalady desek, dál sol jyly 7 qazanda Qazaq KSR Ortalyq kitaphanasynda arnaıy bólim qurylyp, 1934 jyly alǵashqy kórsetkish jaryq kórgen bolatyn. Almatyda ótken «Ulttyq bıblıografııa­ny damytý: tájirıbe, zamanaýı tehnologııalar men ıntegrasııa máseleleri» atty halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııada el ǵylymyndaǵy mańyzdy baǵdardyń búgini men bolashaǵy saralandy.

Qazaq bıblıografııasynyń baıypty belesi

Ulttyq kitaphanada órbigen kásibı pikir almasý alańyna elimiz­diń aıtýly ǵalymdary men kitaphanashylary, birneshe memleketten arnaıy kelgen jetekshi bıblıograftar qatysty. Ulttyq kitap­hananyń 115 jyldyǵyna, Alash qaı­ratkeri Mirjaqyp Dýlatulynyń 140 jyldyq mereı­toıyna, elimizdiń kitaphanataný salasynyń kórnekti mamany Roza Berdiǵalıevaniń 80 jasqa tolýyna oraı uıymdas­tyrylǵan is-sharada ulttyq bıblıografııanyń búgingi betalysy men bolashaǵy talqylanyp, salaǵa serpin beretin birneshe usynys aıtyldy.

Otandyq bıblıografııanyń ınstı­týsıonaldyq negizderi men rýhanı jańǵyrýdaǵy mańyzyna toqtalǵan ǵalymdar qazirgi kezeńde derekterdi tolyq sıfrlyq formatqa kóshirý, ulttyq elektrondy katalog qurý jáne bıblıografııalyq derekterdi halyqaralyq standarttarǵa sáıkestendirý qajettigin atap ótti. Budan bólek, derekterdi birizdendirý ári jahandyq aqparattyq júıelermen ıntegrasııalaý, ádistemelik qoldaýdy kúsheıtý, mamandar daıarlaý júıesin jetildirý máseleleri de kitaphanashylar nazarynan tys qalmady.

Is-sharada Qazaqstan Ulttyq kitap­hanasynyń dırektory, Qazaqstan kitaphanalar odaǵynyń tóraǵasy Ǵazıza Nurǵalıeva, «Mektep» baspasynyń bas dırektory Erlan Satybaldıev, IFLA bıblıografııa seksııasynyń tóraǵasy Rehab Of (Aleksandrııa kitaphanasy, Mysyr), Qytaı Ulttyq kitaphanasynyń ádebıetti jınaqtaý jáne katalogteý bóliminiń meńgerýshisi Hýan Sze, áleýmettaný ǵylymdarynyń doktory Sýat Beılúr, «Alash book» baspa úıiniń jetekshisi Alma Tursyn, Respýblıkalyq ǵylymı-pedago­gıkalyq kitaphananyń dırektory Álııa Saıdembaeva baıandama jasady. Mamandar tájirıbe almasý, kásibı baılanysty nyǵaıtý, zamanaýı trendterdi birlese taldaý máseleleriniń arnasyn keńeıtýdi qajet dep esepteıdi. Ásirese sıfrlyq transformasııa, derekterdi ıntellektýaldy óńdeý, ınklıýzıvti aqparattyq resýrs­tar qalyptastyrýdyń mańyzy zor. Sarapshylar pikirinshe, jasandy ıntellekt quraldaryn bıblıo­grafııalyq úderisterge engizý arqyly sala tıimdiligin arttyrýǵa bolady.

o

«Ulttyq bıblıografııa – el jadynyń, mádenı muranyń, tarıhı derektiń negizi. Onyń damýy men júıelenýi ulttyq ǵylym men bilimniń ilgerileýine tikeleı yqpal etedi. Konferensııada Ulttyq kitaphana janynan bıblıografııaǵa arnalǵan ǵylymı ortalyq qurý, damý strategııalaryn ázirleý, halyqaralyq seriktestik pen kásibı kadrlar daıarlaýdy júıeleý sekildi naqty usynystardy ortaǵa saldyq. Qazaq bıblıografııasy­nyń ǵasyrlyq jolyn barlaǵan basqosýda kitap murasyn júıeleýge arnalǵan birneshe mańyzdy basylymnyń tusaýy kesildi. Solardyń qatarynda Mirjaqyp Dýlatuly qurastyrǵan «Qazaq tilinde basylǵan kitaptar kórsetkishi (1926–1927)», «Qazaqstan bıblıografııasy men kitaphana isi», «Ulttyq kitap­hana qoryn­daǵy dástúrli karto­tekalyq aqparat­tar (1921–2001): bıblıo­grafııalyq sholý anyqtamalyǵy» jınaq­tary bar. Bul basylymdar – tarıhı derek pen rýhanı murany ushtastyratyn qundy bıb­lıo­grafııalyq eńbek», deıdi  Ulttyq kitap­hananyń dırektory Ǵazıza Nurǵalıeva.

Konferensııa aıasynda «Ǵasyrlyq jol: qazaq bıblıografııasynyń shejiresi» atty arnaıy kórme uıym­dastyrylyp, sırek qorlardan alyn­ǵan basylymdar, katalogter men bıblıo­grafııalyq quraldar jurtshylyq nazaryna usynyldy. Kórmede ult­tyq bıblıografııanyń qalyp­tasý kezeń­derinen bastap búginge deıingi damý satylary kórinis tapqan.

 

ALMATY 

Sońǵy jańalyqtar