Bilim • 27 Qarasha, 2025

Batyrlar jyryn tolǵady

80 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Jaqynda Ulytaý obly­sy, Sátbaev qala­synda alǵash ret «Ki­tap oqıtyn ult» jo­basy aıasynda oblys­tyq «Júz jol jyr» baıqaýy ótti.

Batyrlar jyryn tolǵady

Baıqaýdyń maq­sa­­ty – óskeleń ur­­paqty kitap oqý­ǵa,­ hal­qymyzdyń rýhanı asyl murasyna degen súıis­­pen­shiligin oıatý oqý­shy­lar­dyń shyǵar­ma­shylyq pen zııat­kerlik qabiletin da­­mytyp, qazaq hal­qynyń batyrlyq epostaryn nası­hattaý. Jyr dodasynyń irikteý kezeńi qyr­kúıek aıynda ótken edi. Jo­banyń avtory Abaı Oraz­dyń aıtýynsha, óńirdi aralap kitapqumar, zerdeli jet­kinshekterdi izdegen. Saıysqa Ulytaý oblysynan 4–16 jas aralyǵyndaǵy 118 bala qa­tysty. Baıqaýdyń talaby boıyn­sha qatysýshylar «Alpamys batyr» jyrynyń mazmunyn tolyq bilip, óz jasyna saı jyrdan úzindi jatqa aıtýy qajet. Sondaı-aq jyrdaǵy kónergen, tarıhı sózderdiń maǵynasyn ashyp, mazmunǵa baılanysty qoıylǵan suraqtarǵa jaýap beredi.

«Alpamys batyr» jyry­nyń túrli nusqasy bar. Son­dyqtan saıysqa qatysýshylar 1990 jyly «Jalyn» baspasynan shyqqan «Tórt batyr» kitabyna kirgen «Alpamys batyr» jyryn jattady. Jas ereksheligine sáıkes jyr jattaý tórt topqa bólindi: 4–7 jas (50–80 jol), 8–11 jas (100–130 jol), 12–15 jas (150–170 jol), 16–20 jas (200–230 jol). Jetkinshekter ónerin belgili qalamger, Qazaq­stannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Baıanǵalı Álim­janov bastaǵan qazylar al­qasy baǵalady.

Baıqaý barysynda ár jas shamasyndaǵy balalar óte bel­sendilik tanytty. Olar jyrdy aıtqanda obrazǵa kirip, túrlendirip, tyńdaýshylaryn úlken áserge bóledi. Aıtalyq, jańa­arqalyq Álı Amanjan atty bala «Alpamys batyr» jyryn tolyq jattap, jurtty tań­ǵaldyrdy. Eń kishkentaı qa­tysýshy Sátbaev qalasynan kel­gen tórt jasar Aızere Ábil­qasymǵa kórermen súısine qara­dy. 5–7 jas qatysýshylar arasynda Balshaıym Kórshihan, Ǵalym­jan Baıshat, Qaýqar Bash­­paı, Kórkem Dastan esimdi bala­lar baldaı tilimen, saq jaýyn­geri­niń kıimin kıip sah­naǵa jar­qyrap shyǵyp, eldi aýzyna qaratty.

Sondaı-aq mádenı sharada belgili jyrshy Baıanǵalı Álimjanov «Manas» jyrynan úzindi aıtsa, tanymal ánshi Serik Ospanov Aqtamberdi termesin tógilt­ti.

Baıqaýdyń jeńimpazdary men júldeger­lerine I, II, III dárejeli dıplom, sondaı-aq yntalandyrý syılyq­ta­ry berildi. Júlde jas erek­she­ligine sáıkes taǵaıyn­dal­dy. О́ńirdegi mesenattar men ulttyq ónerdi qoldaýshy aza­mat­tar qosymsha júlde ta­ǵaıyn­­dady.

Ulytaý aýdanynyń Sheń­ber aýylynan kelgen Isa Sham­bulhan (8 jas) men Tań­sholpan Dýlatqyzy (16 jas) bas báıge ıelendi. Balalardy baptaǵan ár mektepten kelgen jetekshiler de oljaly oraldy. Olarǵa Baıan­ǵalı Álimjanov óz qoltańbasymen «400 tátti taqpaq» pen «Abylaıhan men batyrlar» kitabyn tartý etti.

 

Ulytaý oblysy 

Sońǵy jańalyqtar