Portfeldiń negizine toqtalaıyn. Qarjy álemin tereń zerttemeı-aq uzaq merzimge jospar qurýǵa bolady. О́ıtkeni portfelge kez kelgen aktıv emes, ondaǵan jyl boıy synalǵan quraldar kiredi. Ishinde álem elderiniń aksııalary, damyǵan jáne damýshy elderdiń oblıgasııalary, altyn bar. Bulardyń barlyǵy túrli daǵdarystan ótken.
Portfeldiń qurylymy belgili bir tepe-teńdikke súıenedi. Ádette portfeldiń 20 paıyzynan 60 paıyzyna deıin oblıgasııa men altyn ornalasady. Bul bólik portfelge tynyshtyq beredi. Al qalǵan 40 paıyzdan 80 paıyzǵa deıin álemdik aksııalar turady. Bul kapıtaldyń ósimin qamtamasyz etedi. Osylaı tabys pen turaqtylyq bir portfeldiń ishinde qatar júredi.
Portfelge kiretin aksııalar da jaı tańdalmaıdy. Arnaıy model arqyly irikteledi. Kompanııanyń paıdasy qandaı, kapıtaldy qalaı paıdalanyp otyr, qaryzy qansha, osynyń bári tekseriledi. Osy súzgiden ótken kompanııalar ǵana portfelge kiredi. Bul faktorlyq ınvestısııa dep atalady. Endi portfel táýekeli qalaı baqylanatynyn túsindireıik. Biz táýekeldi kúndelikti jańalyqpen emes, portfeldiń ishki qurylymymen basqaramyz. Aktıvterdiń tizimi ózgermeıdi. Biraq ýaqyt óte olardyń úlesi retteledi. Naryq qubylmalyǵy artqanda salmaq qaıta esepteledi.
Keıde eki adamnyń maqsaty bir bolsa da, portfelderi nege múlde uqsamaıdy dep suraıdy. Sebebi ár adamnyń jaǵdaıy bólek. Bireý 10 jylda erte zeınetke shyǵýdy qalaıdy. Biraq bireý 20 jyl boıy jınaǵan kapıtalymen keledi. Ekinshisi endi ǵana jınaı bastaıdy. Taǵy biri táýekelge daıyn, kerisinshe óte saq adamdar bar. Bireý tabysyn teńgemen alsa, endi biri shetel valıýtasymen jumys isteıdi. Aqshany alatyn merzimi de basqa. Osy aıyrmashylyqtyń bári portfel qurylymyna áser etedi.
Men qoldanyp júrgen tásil naryqty boljaýǵa súıenbeıdi. Bul ǵylymı negizdelgen júıe. Instıtýsıonaldy ınvestorlar muny ondaǵan jyl boıy qoldanyp keledi. Qurylym durys jasalǵannan keıin portfel turaqty tabys beredi. Uzaq merzimde ózin tolyq aqtaıdy. Strategııaǵa súıenedi. Komıssııa men salyqty da tıimdi etedi. Eger adam óz maqsatyna qaraı júıeli túrde ınvestısııa jasaǵysy kelse, osyndaı portfelder oǵan uzaq jyl tirek bola alady.
Daıyndaǵan –
Eligimaı TО́ŃKER,
«Egemen Qazaqstan»
