Jıynda ashyq ta mazmundy áńgime órbidi. Aýyl ákimderi óz oılary men usynystaryn Prezıdentke tikeleı jetkizýge múmkindik aldy. Aýyldyń keleshegine qatysty halyqty tolǵandyratyn eń ózekti máseleler qozǵaldy. Kóterilgen taqyryptardyń deni buǵan deıin de depýtattardyń óńirlerge sapary kezinde qozǵalǵan edi. Memleket basshysy búgin solarǵa naqty jaýap qatyp, tıisti memlekettik organdarǵa tapsyrma berdi.
Aýyl ákimderin tikeleı saılaý – saıası reformalardyń ajyramas bir bóligi. Bıyl Prezıdenttiń osy strategııalyq bastamasyna bes jyl tolyp otyr.
Az ýaqyt ishinde saılaýlar elimizdegi saıası ómirdiń mańyzdy, qalypty elementine aınaldy. Bul – jaı ǵana ınstıtýsıonaldy sheshim emes. Bul jergilikti basqarý júıesin tolyqtaı jańartqan qadam boldy. Memlekettik qyzmetke jańa adamdardyń kelýine jol ashyldy. Jańa tolqyn aldyńǵy shepke shyqty.
Elimizdegi oń ózgerister qazir aýyl halqynyń kózqarasyn, tynys-tirshiligin de ózgertip jatyr. Jańa saıası mádenıet qalyptasa bastady. Saılaýǵa qatysý mindet nemese dástúr emes, óz óńirin, óz aýylyn órkendetýdiń tikeleı múmkindigi ekenin jurt sezinýde. Bul Konstıtýsııalyq reformanyń basty qaǵıdaty – azamattardyń el ómirine erkin jáne belsene aralasyp jatqanynyń kórinisi.
Biz azamattardyń memleket isine shyn peıilimen, jan-jaqty atsalysyp jatqanyn kórip otyrmyz. Iаǵnı eldiń ákimdik ınstıtýtyna degen senimi nyǵaıyp keledi. Halyq pen bılik arasyndaǵy osyndaı bekem baılanys uzaq ýaqyt qordalanyp qalǵan máselelerdiń birtindep sheshilýine múmkindik týǵyzyp otyr. Bul – «Halyq únine qulaq asatyn memleket» qaǵıdatynyń jergilikti jerdegi naqty dáleli. Osynyń bári aýyldyń órkendeýine tyń serpin berýge tıis.
Aýyldyń damýy Prezıdenttiń árdaıym erekshe nazarynda. Memleket basshysynyń alǵashqy Jarlyǵynyń biri Aýyldyq aýmaqtardy damytý konsepsııasy bolǵany beker emes. Sol tujyrymdamanyń aıasynda qyrýar jumys atqaryldy. Myńdaǵan áleýmettik nysan boı kóterip, ınfraqurylym jańardy. Bul jumys qarqyndy túrde jalǵasa beredi.
Aýyl men qala turmysy arasyndaǵy alshaqtyqty joıyp, aýyl halqynyń ómir súrý sapasyn kóterý – búginginiń basty talaby. Osy oraıda sıfrlandyrýdyń mańyzy zor. Aldaǵy úsh jylda Sıfrlyq memleketke aınalý jospary aýyldardy da qamtıtyny anyq. Forýmda osy týraly da aıtyldy.
Qazir jergilikti ózin-ózi basqarýdaǵy kedergiler zańnamalyq turǵyda birtindep joıylyp keledi. Memlekettik satyp alý prosedýrasy jeńildetildi. Aýyl ákimderi úshin bir kózden satyp alý shegi ulǵaıtyldy. Qarjylyq derbestigi máselesi de kezeń-kezeńimen sheshilip jatyr.
Kelesi qadam – aýyl ákimderiniń ókilettikterin kúsheıtý. Búgin ol týraly Prezıdent jeke tapsyrma berdi. Qazirgi ýaqytta Májiliste «Jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly» zańǵa engiziletin túzetýler qarastyrylyp jatyr.
Prezıdent aıtqandaı, jergilikti memlekettik basqarýdyń túrli deńgeıleri arasyndaǵy jaýapkershilik shegi anyqtalmaǵan, bul óńirlerdegi jaǵdaıǵa keri áser etedi. Aýyl ákimderi erkin jumys istep, jergilikti problemalardy óz betinshe sheshýi úshin olardyń ókilettigin naqtylaýymyz kerek. Sonda ákimderdiń múmkindigi de, jaýapkershiligi de artady. Bul – Memleket basshysynyń berik ustanymy.
Sonymen qatar aýyl ákimdikteri qyzmetkerleriniń jumys isteýine, olardyń kásibı turǵydan ósýine de jaǵdaı jasaýǵa tıispiz. Halyq pen bılik arasynda dıalog ornatyp, jurtshylyqpen tikeleı jumys isteıtin de – solar. Bul mindetterdi ákim jalǵyz ózi oryndaı almaıdy. Sondyqtan memlekettik qyzmetshilerdiń sanattaryn naqty belgileý boıynsha jeke tapsyrma berildi.
Memleket basshysy «Amanat» partııasynyń jobalaryna jeke toqtalyp, oń baǵa berdi. «Aýyl amanaty», «Qaryzsyz qoǵam», «Jer amanaty» turǵyndardyń suranysy men talap-tilegine tolyq saı keledi. Bul jobalar aýyl ákimderi úshin halyqtyń turmysyn kóterýge, kirisin arttyrýǵa zor múmkindik týǵyzyp otyr. Partııanyń «Ákimder mektebi» jobasy da óz tıimdiligin kórsetti. Sondyqtan Prezıdent osy baǵyttaǵy jumystardy ári qaraı jalǵastyryp, kúsheıtýdi tapsyrdy.
Ákimdik ınstıtýtyn reformalaý qazirgi ýaqytta osyndaı erekshe qarqynmen júrgizilýde. О́zgerister jalǵasyp keledi. Aldymyzda parlamenttik reforma kezeńi tur. Ony búkil Qazaqstan jurtshylyǵy qyzý talqylap jatyr. Bolashaq Parlamenttiń qurylymyna qatysty suraqtar da az emes. Búgin Memleket basshysy solardyń birazyna jaýap berdi. Prezıdenttiń pikirinshe, depýtattardyń sanyn tym kóbeıtýdiń qajeti joq. «Kerisinshe, ońtaılandyrý kerek, Parlamenttiń jumysyn jetildirý qajet», dedi. Máselen, bir palataly jańa Parlamentte Prezıdent kvotasy bolmaıdy. Barlyq depýtat birdeı tártippen saılanady. Onda jańa komıtetter ashýdy da usyndy.
Jalpy, búgin elimizdiń keleshegine qatysty mańyzdy pikirler, bastamalar ortaǵa salyndy. Forýmǵa qatysqan búkil bılik tarmaqtary olardy iske asyrý boıynsha jumylyp jumys atqarady.
Men óz oıymdy Prezıdentimizdiń myna bir sózimen túıindegim kelip otyr: «Qazaqstannyń egemendigi, derbestigi, táýelsizdigi – bárinen qymbat. Bul – ultymyzdyń aldynda turǵan eń bıik maqsat». Qazirgi atqarylyp jatqan ıgi ister men reformalardyń túpki máni osy dep bilemin.
Erlan QOShANOV,
Májilis tóraǵasy
