Foto: pexels.com
Naryn-Syrdarııa sarqyramasyna kelip túsetin sý kólemi aıtarlyqtaı tómendegen. Bul kelesi jylǵy vegetasııalyq kezeńde sý tapshylyǵyn týdyrýy múmkin. Osyǵan baılanysty kezdesýde Sý resýrstary mınıstrligi sý qoımalarynyń jumys rejımderine qatysty birneshe boljamdyq nusqa ázirlengenin atap ótti.
Sý tym az kelgen jaǵdaıda resýrstardy qaıta bólý jáne lımıtterdi túzetý máselesi qaralady.
Qalyptasyp otyrǵan jaǵdaıǵa qatysty Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi ylǵaldy kóp qajet etetin daqyldardyń alqaptaryn qysqartyp, qurǵaqshylyqqa tózimdi, sýdy az qajet etetin daqyldardy engizý arqyly egis alqaptaryn ártaraptandyrýdy usynyp otyr.
Sondaı-aq Syrdarııa ózeniniń tómengi aǵysynda tótenshe jaǵdaı týyndamaýy úshin óńirde keler jyly kúrish alqaby 70 myń gektardan aspaýy tıis.
«Egis alqaptary jyl saıyn ońtaılandyrylyp jatqanyna qaramastan, ortasha ónimdilik ósip keledi (2024 jyly 85 myń gektar alqaptyń gektarynan – 58 sentner, 2025 jyly 80 myń gektar alqaptyń gektarynan – 58,1 sentner ónim alyndy). Buǵan jańa kúrish suryptaryn engizý jáne zamanaýı tehnıkany paıdalaný syndy sheshimder septesip otyr. Sondaı-aq óńirde sý únemdeý tehnologııalaryn qoldanatyn egistik kólemi artyp keledi. Egin alqaptarynda sýdyń ysyrap bolýynyń aldyn alý úshin lazerlik tegisteý jumystary júrgizilip jatyr. Bul ádis sýdy 20%-ǵa deıin únemdep, ónimdilikti arttyrýǵa múmkindik beredi. Bıyl 60 myń gektar kúrish alqaby tegisteldi», delingen Úkimet taratqan habarlamada.
Zamanaýı sý únemdeý tehnologııalaryn engizý táýekelderdi azaıtyp, agrarlyq-ónerkásiptiń ornyqty damýyn qamtamasyz etedi. Búginde bul tehnologııalar respýblıka boıynsha 500 myń gektardan astam jerde qoldanylýda. Al 2030 jylǵa qaraı bul kórsetkishti 1,3 mln gektarǵa deıin (sýarmaly jerlerdiń shamamen 70%-y) jetkizý josparlanǵan. Atalǵan maqsattarǵa jetý úshin Úkimet keshendi sharalar qabyldap, sonyń ishinde sýbsıdııalaý máselelerin de sheshýdi kózdep otyr.
2026-2028 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjettiń sheńberinde ınvestısııalyq shyǵyndardy óteýge baǵyttalǵan jalpy transfertter kózdelgen, al qarjylandyrý kólemi 215 mlrd teńgege deıin ulǵaıdy.
«Aldaǵy vegetasııalyq maýsymda joǵarydan keletin sý kólemi aıtarlyqtaı azaıýy múmkin. Ondaı jaǵdaıda sý únemdeıtin tehnologııalar tyńaıtqyshtar men ósimdikti qorǵaý quraldarymen qatar ósimdik sharýashylyǵy júıesiniń mindetti elementi bolýy tıis. Qyzylorda oblysynyń ákimdigi Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrligi, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi jáne ǵylymı uıymdarmen birlesip, ınnovasııalyq preparattardy qoldaný úshin keminde 100 gektar jer telimin anyqtap, olardy jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen qarjylyq qoldaýdy qamtamasyz etýi qajet», dedi Qanat Bozymbaev.
Kezdesýde fermerlerge sýdy paıdalaný ashyqtyǵyn qamtamasyz etý jáne sý resýrstaryn esepke alýdy odan ári sıfrlandyrý úshin engizilip jatqan sıfrlyq platforma týraly da aıtyldy. Atalǵan platformada ótinim berý jáne kelisimshart jasasýdan bastap, naqty tutynýdy esepke alý jáne tólem jasaýǵa deıingi fýnksııalardyń barlyǵy qamtylǵan. Júıe prosesterdi ońtaılandyrady, sýdy bólý men esep aıyrysýdyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etedi, sondaı-aq naqty kólemderdi dál esepke alýǵa múmkindik beredi.
Vegetasııalyq kezeń bastalǵanǵa deıin Qyzylorda oblysynyń ákimdigine dıqandar arasynda tıisti túsindirý jumystaryn júrgizý tapsyryldy. Al «Qazsýshar» RMK-ǵa ylǵaldy kóp qajet etetin daqyldarǵa bekitilgen lımıtterge qatań sáıkes keletin sý berý sharttaryn jasasý, sondaı-aq quqyq qorǵaý organdarymen birlesip, aldaǵy vegetasııalyq kezeńde «qara sý naryǵymen» kúresti kúsheıtý tapsyryldy.
Sý sharýashylyǵyndaǵy ahýal ózgergen jaǵdaıda Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrligine 2026 jylǵy vegetasııalyq kezeńge arnalǵan óńirler boıynsha sý tutyný lımıtterin 2026 jyldyń 1 aqpanyna deıin Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine joldaý júkteldi. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine 2026 jyldyń 1 naýryzyna deıin ylǵaldy kóp qajet etetin daqyldardyń egistik qurylymyn naqty qoljetimdi sýarý sýynyń kólemine sáıkes túzetý tapsyryldy.
