Rýhanııat • 05 Jeltoqsan, 2025

1992 jyl. Úlken kisiniń úıinde

30 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Tolyq táýelsizdik alyp, egemen eldik sıpatymen barlyq máselesin eshkimge jaltaqtamaı derbes sheshýge qol jetkizý ár halyqtyń da arman-ańsary bolsa kerek. Biraq azattyqqa aparar joldyń azaby da mol ekeni barshamyzǵa belgili.

1992 jyl. Úlken kisiniń úıinde

...1986 jyldyń jeltoqsan aıy. Keńes ókimetiniń kúshine minip turǵan kezi. Máskeýden basqarylatyn totalıtarlyq turǵydaǵy ámirshil-ákimshil júıe Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq komıtetiniń plenýmynda respýblıka basshy­lyǵyn aýystyrýdy oılady, sóıtip, bári de bar bolǵany on-on bes mınýtta sheshilip, qazaq halqynyń mańdaıyna bitken alyp tulǵa Dinmuhamed Qonaevty ornynan aldy. Onyń ornyna Reseıden ákelingen eshkimge belgisiz Gennadıı Kolbındi birinshi hatshylyqqa saılap, ultymyzdyń namysyna tıdi...

Barlyǵy osydan bastaldy da, otanshyl, ultshyl qazaq jastary batyldyqpen bas kóterip, búkil álemdi «shýlatty». Negizinde  bul bergi jaǵynda jatqan sebep edi. Al arǵy jaǵynda bodandyqtan bostandyqqa umtylǵan jalyn júrek jastarymyzdyń  bolattaı sýarylǵan arman-múddesi jatqan bolatyn. Osylaısha, olar dúnıejúzi demeı-aq qoıaıyq, biraq, keńes odaǵy keńis­tigindegi demokratııa­lyq dúmpýdiń alǵashqy «jarylysyn» jasap, arqyrap teńdik surap alańǵa atoılap shyqty.

Iá, osy jerden tizgin tartyp, endi myna sýrettiń jaı-japsaryna keleıik.

«1992 jyldyń sáýir aıy edi, –  deıdi belgili jazý­shy-kósemsózshi, baspager Tal­ǵat Aıtbaıuly. – Dımash Ahmet­ulynyń úıine arnaıy bardyq. Qasymda – zańger Toı­boldy Zeınábilov, qoly­myzda –  jańa ǵana basylyp shyqqan «Almaty. 1986 jyl. Jeltoqsan» atty jı­naq (qazaqsha, oryssha), maqsa­ty­myz – osy aıǵaqqa toly ma­ńyzdy kitapty Dımash aǵa­nyń qolyna qurmet­pen tap­­syrý. Atap  aıtarym, ekeý­­­miz bul mindetti  sol joly sátimenen ońtaıly oryn­dadyq».

Bul tusta eskerte ketsek, Talǵat mundaı ıgi isti jaqsy jalǵastyryp, búginge deıin osy serııamen 12 ki­tap shyǵaryp, erlik deýge keler­likteı eńbek etti.

Sýrette: tómengi qatarda sol jaqtan Toıboldy Zeı­nábilov, Talǵat Aıtbaı, kó­zildirikti kisi Túrkııadan kelgen kásipker. Joǵarǵy jaqta soldan ońǵa qaraı Qazaqstan dinı basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary Asylhan (tegin bilmeı otyrmyz), belgili ádebıetshi ǵalym Mardan Baıdildaev, Asylhannyń júr­gizýshisi jáne oń jaqta eń shetki akademık  Eshimbet Baıbaraqov (árıne, mundaı dárejege keıin jetti ǵoı). Bul jerde barlyǵynyń basy kezdeısoq túıisip qalǵan eken – basqalar da halqymyzdyń qadirli perzentine sálem berýge barǵan ǵoı.

Bir ǵajaby, báriniń de júz­derinen erekshe bir jylylyq  tógilip tur. Bul jan-jaǵyna jyly shýaq shashqan jaqsy adamnyń qolyn alyp, áserli áńgimesi men ulaǵatqa toly sózin uıyp tyńdaǵannan keıin  ǵana bolatyn keremet sát-aý.

 

Berikbaı QADYQOV,

jýrnalıstıka ardageri

 

Almaty oblysy,

Qarasaı aýdany

Sońǵy jańalyqtar