Taýarlardyń ulttyq katalogy (TUK) memlekettik organdar men bıznes paıdalanatyn kez kelgen ónim týraly aqparattyń ortalyqtandyrylǵan jáne senimdi kózine aınalady. TUK engizý túrli vedomstvolar men uıymdardaǵy kóptegen san alýan anyqtamalyqty almastyryp, taýarlardy sıpattaý men sáıkestendirýdiń biryńǵaı memlekettik standartyn qamtamasyz etedi.
«Búginde elimizde ártúrli rásimderde qoldanylyp kele jatqan kóptegen anyqtamalyq pen katalogtar bar – memlekettik satyp alýda, keden salasy men EShF-da, tańbalaý isinde, statıstıkada, chek shyǵarý jáne t.b. Bul máseleni sheshý úshin Taýarlardyń ulttyq katalogyn qurýdy qolǵa aldyq. Ulttyq katalog GTIN/NTIN biregeı kodtary arqyly taýarlardy túpkilikti sáıkestendirýdi qamtamasyz etip, barlyq negizgi proseske: kóterme jáne bólshek saýdaǵa, kedendik deklarasııalarǵa, chekterge, elektrondy saýda alańdaryna, bıýdjetti josparlaý men atqarýǵa jáne t.b. júıelerge qosylǵan derekterdiń úlgili kózine aınalady», dedi Áset Nurlanuly.
Bul rette Qarjy vıse-mınıstri birtutas bazany engizý taýarlardyń baǵasyna áser etpeıtinin jetkizdi. Sebebi taýar kartalaryn tirkeý men NTIN kody berý prosedýrasy tegin. Saýda-sattyq toqtatylmaıdy – NTIN kody joq ónimge avtomatty túrde ýaqytsha XTIN kody beriledi, ony bir aı ishinde NTIN-ge aýystyrý qajet.
Osy oraıda atalǵan katalog Qazaqstanda, ıaǵnı memlekettik serverlerde, jergilikti naryqtyń erekshelikterin eskere otyryp, málimetterdi mindetti túrde memlekettik tilde qalyptastyratynyn aıta keteıik. Demek, bul tehnologııalyq derbestikke, turaqtylyqqa jáne otandyq talaptardyń tolyq sáıkestigine kepildik beredi. Memlekettik derekter bazasy taýarlardy sıpattaýdyń biryńǵaı formatyn, onyń ishinde durys sáıkestendirý kodyn, ataýyn, sıpattamalaryn, sýretterin jáne ilespe málimetterin qamtamasyz etedi. Ár ónimniń jeke kartasy bolady, ol barlyq aqparat júıesi birdeı rastaıtyn «biryńǵaı tólqujatqa» aınalady.
«Qarapaıym mysal: bir júıede ónim «sút» dep kórsetilse, ekinshisinde «aıran», al úshinshisinde «ashytylǵan sút ónimi» dep atalyp tur delik. Úsh túrli ataý bolǵanymen is júzinde munyń bári bir ónim. Jikteýishterdiń bytyrańqylyǵy, kemshilikterge, aqparattyń qaıtalanýyna, prosesterdiń baıaý júrýine jáne qadaǵalaýdyń kúrdeliligine ákelip soqty. TUK osy kedergilerdi tolyǵymen joıa alady. Biz ataýy, quramy, sıpattamalary, óndirýshisi jáne biregeı National Trade Item Number - NTIN bar taýardyń biryńǵaı «sıfrly tólqujatyn» jasap jatyrmyz», dedi Á.Núsipov.
Tutastaı alǵanda, birtutas katalogty engizý derekterdiń bólshektenýin joıýǵa, taýar anyqtamalyqtaryndaǵy qaıtalanýlar men sáıkessizdikterdi boldyrmaýǵa múmkindik beredi. Memlekettik satyp alýlarda, saýda salasynda, býhgalterlik jáne qoıma esebinde, kommersııalyq elektrondy alańdar men marketpleısterde aqparattyń túpkilikti sáıkestigin qamtamasyz etedi. Standartty tásil arqyly naryqtyń barlyq qatysýshysy biryńǵaı jáne ózekti málimettermen jumys istep, bul prosesterdiń ashyqtyǵy men sapasyn arttyrady.
Spıkerler aıtqandaı, kópshiligi TUK sıfrly tańbalaýmen shatastyryp jatady. Búginde Qazaqstanda taýarlardy jikteý men katalog júrgizýdiń úsh deńgeıli júıesi qurylyp jatyr. Onda árbir deńgeı óz fýnksııasyn oryndaıdy. TJQJJ – bıýdjetti josparlaý, jalpy statıstıka jáne memleket deńgeıindegi taldaý úshin qajet taýarlar men qyzmetterdiń jalpy jikteýishi.
Taýarlardyń ulttyq katalogy – negizgi jáne ámbebap deńgeı, munda taýardyń ár ataýy óndirýshimen birge belgilenedi. Sıfrly tańbalaý – taýardyń ár danasy men partııasy bekitilgen eń tómengi ári eń dál deńgeı. Atalǵan qural taýar sanattarynyń shekteýli kóleminde qoldanylady jáne bul kontrafaktige qarsy baǵyttalǵan kúres, sondaı-aq ol qadaǵalaý, jaramdylyq merzimi jáne salyq tártibi máselelerin sheshedi.
