Mýzeı • 15 Jeltoqsan, 2025

Ejelgi parsy qoljazbalarynda qazaq handyǵy týraly ne aıtylǵan?

50 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Ulttyq mýzeıde «Uly Dala tarıhy Iran derekterinde» atty kórme ashyldy. Kórmede alǵash ret Irannyń Syrtqy ister mınıstrliginiń arhıvterinen tabylǵan 27 ejelgi parsy qoljazbasynyń kóshirmeleri qoıylǵan, dep jazady Egemen.kz.

Ejelgi parsy qoljazbalarynda qazaq handyǵy týraly ne aıtylǵan?

Foto: Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi

Prezıdentter tamashalaǵan kórme

Kórmeniń ashylýyna deıin ony Qasym-Jomart Toqaev pen Iran Islam Respýblıkasynyń Prezıdenti Masýd Pezeshkıan tamashalaǵan. Qujattar Qazaqstanǵa Iran Prezıdentiniń Astanaǵa resmı sapary aıasynda berildi.

Ekspozısııany qarap shyqqan soń Qasym-Jomart Toqaev ırandyq áriptesine tarıhı materıaldardy usynǵany úshin alǵys aıtyp, olardyń otandyq ǵylym men qoǵam úshin mańyzdylyǵyn erekshe atap ótti.

«Bul – óte qundy syılyq. Biz mindetti túrde qazaq qaýymyna bul kórmeni kórsetemiz, buqaralyq aqparat quraldary arqyly keńinen dáripteımiz. Buryn bilmegen tarıhı derekter bar eken. Qazaq halqyna paıdaly bolady dep oılaımyn», dedi Memleket basshysy.

Eksponattar qazaq dalasyndaǵy (XVIII-XIX ǵǵ) baǵaly málimetterdi qamtıdy

Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń baspasóz qyzmetiniń málimdeýinshe, qoljazbalarda Qazaq handyǵynyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy, Táýke men Ábilqaıyr handardyń ıran shahtarymen dıplomatııalyq baılanystary, Túrkistandaǵy saıası ahýal, sondaı-aq Qazaqstan aýmaǵyndaǵy kómir, temir, mys, qorǵasyn jáne bırıýza kenishteriniń tabylyp, olardy óndirý máselesi sıpattalǵan.

Arhıvtik materıaldar Qazaqstan men Iran arasyndaǵy tarıhı baılanystardyń tyǵyz bolǵanyn aıqyn kórsetedi. Eki el aýmaǵynan Uly Jibek joly ótken, bul saýda, mádenıet jáne rýhanı baılanystardyń damýyna yqpal etken. Iran arhıvterinde Qazaq handyǵy, elshilerdiń sapary men memleketaralyq kelissózder týraly jazbalar saqtalǵan.

Taıqazandy kim jasady?

Iran mádenı yqpaly Qazaqstannyń mádenı murasynda da kórinis tapqan. Máselen, Áziret Sultan kesenesindegi Taıqazandy Iran sheberi Ábdelazız Sharafýddın Tebrızı jasap shyǵarǵan. Qazaq tilinde parsy sózderi kóp. Ǵalymdar tildik qorymyzdaǵy parsy sózderiniń úlesi shamamen 4% dep sanaıdy. Sonyń ishinde «astana», «paıda», «kórpe», «dári», «dárýmen», «aýla», «oraza» sııaqty sózder bar.

Kórmede jalpy jurtshylyq Qazaqstan men Irannyń ortaq tarıhyndaǵy mańyzdy túpnusqa derektermen, biregeı arhıvtik materıaldarmen tanysa alady.