Is-sharaǵa tarıhshylar, ǵalymdar, zııaly qaýym ókilderi, joǵary laýazymdy tulǵalar, sondaı-aq Túrki akademııasynyń qurylýy men qalyptasýyna úles qosqan qoǵam qaıratkerleri men basshylary qatysty. Merekelik jıyn akademııanyń 15 jyl ishinde júrip ótken jolyn beıneleıtin derekti fılmniń kórsetilimimen ashylyp, odan keıin resmı quttyqtaýǵa jalǵasty.
Aldymen sóz alǵan Halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti Shaın Mustafaev akademııanyń qurylý tarıhyna, onyń túrki elderi úshin mańyzy men aldaǵy mindetine toqtaldy.
«Túrki akademııasy – túrki memleketteri arasyndaǵy ǵylym men bilim salasyndaǵy ıntegrasııany júıeli túrde júzege asyryp otyrǵan halyqaralyq uıym. Akademııanyń Qazaqstanda ornalasýy – rámizdik qana emes, strategııalyq mánge ıe sheshim. Qazaqstan búginde túrki álemin biriktiretin ǵylymı jáne zııatkerlik ortalyqqa aınalyp keledi. Osy jyldar ishinde akademııa tarıh, arheologııa, etnografııa, til bilimi, ádebıet jáne túrkologııa baǵyttarynda irgeli jobalardy júzege asyrdy. Ortaq álipbıdiń qabyldanýy, birlesken arheologııalyq ekspedısııalar men akademııalyq eńbekter – osy júıeli jumystyń naqty nátıjesi», dedi ol.
Saltanatty jıynda Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek quttyqtaý sóz sóıledi. Mınıstr Túrki akademııasynyń tek ǵylymı-zertteý ortalyǵy ǵana emes, túrki elderin biriktiretin strategııalyq zııatkerlik platformaǵa aınalǵanyn atap ótip, ortaq til, tarıh pen mádenıet negizinde qalyptasqan ıntegrasııalyq úderisterdiń mańyzyn jetkizdi.
«Mádenıetimiz ben qundylyqtarymyz – bir tamyrdan taraǵan ortaq baılyq. Biz osy tarıhı negizdiń arqasynda búgin bir alańda, bir maqsatta toǵysyp otyrmyz. Túrki akademııasy – qazirgi tańda ǵylymı, tarıhı nemese arheologııalyq zertteýlermen ǵana shekteletin ortalyq emes. Ol – túrki elderin biriktiretin kópqyrly, jandy ári damýshy, platforma. Bıyl IýNESKO aıasynda jarııalanǵan Dúnıejúzilik Túrki tilderi toby kúni men Túrki akademııasynyń 15 jyldyq mereıtoıy – tarıhı turǵydan máni zor oqıǵalar. Aldaǵy 20, 30, 50, tipti 100 jyldyqtarǵa bet alǵan Túrki akademııasy odan ári tereńdep, halyqaralyq deńgeıdegi zııatkerlik habqa aınalady degen senim bar», dedi S.Nurbek.
Túrki akademııasynyń qalyptasýyna tikeleı úles qosqan Ádil Ahmetov akademııanyń qysqa merzim ishinde halyqaralyq deńgeıdegi bedeldi ǵylymı ınstıtýtqa aınalǵanyn atap ótip, túrki áleminiń ortaq tarıhy men zııatkerlik birligine negizdelgen yntymaqtastyqtyń mańyzyn erekshe atap aıtty.
«Bizdiń uıalatyn tarıhymyz joq. Batys Túrik qaǵanaty da, Shyǵys Túrik qaǵanaty da – barlyǵy ortaq tarıhymyz. Bul búgin kórsetilgen beınematerıaldar men kórmede aıqyn kórindi. Kóp dúnıeni umyt qaldyrǵanymyzdy, qaıta tanýǵa muqtaj ekenimizdi taǵy bir márte sezindik. Búginde túrki memleketteri beıbit ómir súrip otyr. Bul – eń úlken jetistik. Birlik bolsa – damý bolady. Al osy birliktiń zııatkerlik tiregine aınalǵan negizgi ınstıtýttyń biri – Halyqaralyq Túrki akademııasy», dedi belgili ǵalym.
Al Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Janseıit Túımebaev Túrki akademııasynyń ýnıversıtetter arasyndaǵy akademııalyq yqpaldastyqty nyǵaıtýdaǵy róline toqtaldy.
«Sol kezeńde bul ıdeıa kópshilikke túsiniksizdeý kórindi. Halyqaralyq ǵylymı uıymdy dál Qazaqstanda qurýdyń mańyzyn bári birdeı birden sezine qoıǵan joq. Alaıda ýaqyt óte kele bul sheshimniń strategııalyq turǵydan durys bolǵany anyqtaldy», dedi J.Túımebaev.
