Depýtattar bastamashy bolǵan birqatar zań maquldandy

Jer qoınaýyn ıgerýge ınvestorlar tartylady

Aldymen depýtattar «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Kodeksine Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn iske asyrý boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdy eki oqylymda qarady. Otyrysta atap ótilgendeı, zań jer qoınaýyn ıgerýge ınves­tısııalar tartý bóliginde jer qoınaýyn paıdalaný júıesin odan ári jetildirýge, jer qoınaýyn paıdalaný úderisteriniń ashyqtyǵy men sıfrlandyrylýyn arttyrýǵa baǵyttalǵan.

«Memleket basshysynyń tapsyrmasymen ázirlengen bul zańnyń mindeti – elimizdiń mıneraldyq-shıkizattyq bazasynyń turaq­ty damýyn qamtamasyz etý. Osy maq­satpen jer qoınaýyn paıda­lanýdyń aqparattyq júıesi retinde qoldanylatyn Biryńǵaı platformanyń qyzmeti rettelip otyr. Geologııa salasyndaǵy mem­le­kettik basqarýdy jáne ınves­tısııalyq artyqshylyq tetikterin jetildirýge arnalǵan normalar da bar. Ekologııalyq táýekelderdi joıý máselesi de nazardan tys qalmady. Jalpy, zań jer qoınaýyn paıdalanýdyń ashyqtyǵy men salany sıfrlandyrýdy arttyrýǵa oń yqpa­lyn tıgizedi dep senemiz», dep M.Áshimbaev maquldanǵan zań jóninde pikir bildirdi.

Zańdaǵy jańa normaǵa sáıkes iri ónerkásiptik-ınnovasııalyq jobalardy iske asyratyn strategııalyq ınvestorlarǵa paıdaly qatty qazbalardy barlaý men óndirýge quqyq beriledi.

Otyrysta qaralyp, maquldan­ǵan «Qazaqstan Respýblıkasy­nyń keıbir zańnamalyq akti­leri­ne Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Sotynyń she­shim­derin oryndaý jáne zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi memleketke qaıtarý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań da Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn iske asyrý maqsatynda ázirlengen. Qujat sybaılas jemqorlyq­qa qarsy is-qımyl, memleket­tik qyzmet, zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi memleketke qaıtarý, jer paıdalaný quqyqtaryn muraǵa qaldyrý, sondaı-aq alımenttik mindettemelerdi oryndaý máse­lelerin qamtıdy.

«Qaralǵan zań Konstıtýsııalyq Sottyń sheshimderin iske asyryp, Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaýdy kózdeıdi. Osy maqsatpen sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyldy, memlekettik qyzmetti jáne zańsyz ıemdenilgen aktıvterdi memleketke qaıtarýdy retteıtin zańdardyń erejeleri qaıta qaralyp, jetildirildi. Engizilgen túzetýler zańdylyq qaǵıdatyn qamtamasyz etýge, azamattardyń quqyqtary men zańdy múddeleriniń qosymsha qorǵalýyna oń áserin tıgizbek», dedi Senat tóraǵasy.

Al depýtattar bastamashy bol­ǵan «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine tarıhı-mádenı mura obektilerin qorǵaý jáne bilim berý-saýyqtyrý qyzmetteri máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań eki oqylymda qaralyp, maquldandy. Onda tarıhı-mádenı mura obektilerin qorǵaý, sondaı-aq kámeletke tolmaǵandarǵa bilim berý men saýyqtyrý qyzmetterin kórsetetin qosymsha bilim berý uıymdarynyń qyzmetin jetildirý jónindegi birqatar mańyzdy norma qarastyrylǵan.

«Parlament depýtattary bastamashy bolǵan zań tarıhı-mádenı mura obektilerin qorǵaý­dy jáne bilim berý, saýyqtyrý qyzmet­teri salasyndaǵy zańna­many odan ári jetildirýdi kózdeı­di. Túzetýler aıasynda Ulttyq arheologııalyq qyzmettiń mindet­terin aıqyndaıtyn erejeler qaras­tyryldy. Osy salada­ǵy arnaıy aqparattyq júıeni qol­daný erekshelikteri de belgilen­di. Sonymen qatar kámeletke tol­maǵandardy beıimdeý ortalyq­tary­nyń qyzmetin jetildirýge arnal­ǵan normalar bar. Zań tarı­hı-mádenı mura obektilerin qosym­sha qorǵaýǵa, olardy tıimdi paıda­lanýǵa, balalardyń zańdy múd­de­lerin qamtamasyz etýge sep­tigin tıgizedi», dedi palata spıkeri.

LGBT nasıhatyna tyıym salynady

Senatorlar qarap, maqul­daǵan zańnyń biri – «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańna­ma­lyq aktilerine arhıv isi jáne quqyqqa qaıshy kontenttiń taralýyn shekteý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań. Bul qujat­taǵy mańyzdy mindetterdiń biri balalardyń psıhıkalyq, moral­dyq damýyn qorǵaý ekenin atap ótken jón. О́skeleń urpaqtyń psıhıkasyn kúmándi aqparattan qorǵaý úshin zańda buqaralyq aqparat quraldarynda, telekommýnıkasııa jelileri men onlaın-platformalarda pedofılııa men dástúrli emes jynystyq baǵdardy nasıhattaıtyn aqparat ornalastyrýǵa tyıym salynady.

Zań qujattardy sıfrlyq mura­ǵatqa saqtaýǵa berip, onyń júrgizý tártibin de reglamentteıdi. Endi eli­mizdiń tarıhı-mádenı murasy­nyń saqtalýyn qamtamasyz etý úshin jeke jáne zańdy tulǵalar­dyń birlesip qarjylandyrý­dy qosa alǵanda, memlekettik bıýdjet qarajaty esebinen jasalatyn, tarıhı-mádenı, ǵylymı qun­dy­lyǵy bar aýdıovızýaldy qujat­tardyń mindetti danalary memlekettik arhıvterge beriledi.

Otyrys barysynda «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Kodeksine (Salyq kodeksi) ózgeris pen tolyqtyrýlar engizý týraly» zańy da eki oqylymda qaral­dy. Atalǵan qujat energetı­kalyq qýatty qoldaýǵa, halyq pen kásiporyndardyń ekonomı­kalyq múd­delerin qorǵaýǵa arnalǵan. Senatorlar atap ótkendeı, zań qarajatty asa mańyzdy qajet­tilikterge qaıta bólýge, óndiristik qyzmetti qoldap, jaqsartýǵa, áleý­mettik mindettemelerdi oryn­daýǵa qarajatty qaıta ınvestısııalaýǵa múmkindik beredi.

Sonymen qatar depýtattar «Quqyq buzýshylyq profılaktıkasy týraly» zańdy, oǵan ilespe «Qazaqstan Respýb­lıka­synyń keıbir zańnamalyq akti­lerine quqyq buzýshylyq profı­lak­tıkasy jáne Qazaqstan Res­pýb­­lıkasy zańnamasynyń jekele­gen salalaryn jetildirý másele­leri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly», sondaı-aq «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Ákimshilik quqyq buzý­shylyq týraly kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańdardy qarap, maquldady. M.Áshimbaev atap ótkendeı, bul zańdar azamattardyń qoǵamdyq qaýipsizdigin arttyrýǵa, zańǵa baǵynatyn tártip, zor­lyq-zombylyq pen quqyq buzýshy­lyqtarǵa tózbeýshilikti qalyptas­tyrýǵa, qoǵamnyń quqyqtyq tártip ınstıtýttaryna degen senimin nyǵaıtýǵa jol ashady.

«Prezıdent bıylǵy Joldaýyn­da «Zań men tártip» qaǵıdaty memleketimizdiń myzǵymas tuǵyry ekenin aıryqsha atap ótti. Qaralǵan zań – qoǵamda osy qaǵıdany ornyq­tyrýdyń mańyzdy quqyqtyq tetigi. Zańnyń basty mindeti – quqyq buzýshylyqtyń aldyn alýda adam quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý. Osyǵan baılanysty jańa jeke zań aıasynda quqyq buzýshylyq profılaktıkasyna jaýapty memlekettik organdar aıqyndalyp otyr. Olardyń quzyretteri jan-jaqty rettelgen. Ilespe zańdardyń aıasynda negizgi zańdy júzege asyrýǵa arnalǵan, sondaı-aq ózge de mańyzdy normalar toptamasy qamtyldy. Zań quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý júıesin jetildirýge, qoǵam­dyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge oń yqpalyn tıgizedi», dedi M.Áshimbaev.

Al «Kólik quraldary ıeleri­­niń azamattyq-quqyqtyq jaýapker­shiligin mindetti saqtan­dyrý týraly» jáne «Jol júrisi týraly» zań­darǵa engizil­gen túzetý­lerge sáıkes jol qozǵa­lysyna qatysýshylardy jalǵa beriletin elektrsamokattar júrgizýshisiniń zańsyz áreket­terinen qorǵaýǵa basa mán beri­lip otyr. Osy maqsatpen elektrsa­mo­kattar azamattyq-quqyq­tyq jaýap­kershilikti mindetti saqtan­dyrýy qajet kólik quraldarynyń qataryna qosylady. Buǵan qosa samokattardy jalǵa berýshilerge birqatar mindet júkteldi. Atap aıtqanda, elektrsamokattarǵa tirkeý nómirin berý, ornalastyrý arqyly esepke alýdy júrgizý, paıdalanýshylardy sáıkestendirýdi, olardyń jaramdy júrgizýshi kýáliginiń bar-joǵyn tekserýdi qamtamasyz etý, 18 jasqa tolmaǵan jáne kólik quraldaryn basqarý quqyǵy joq nemese odan aıyrylǵan adam­dardyń elektrsamokattaryn jol­dyń júrý bóliginde jalǵa alýyna, basqarýyna jol bermeý, sondaı-aq basqa da mindetter qarastyrylǵan.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine ózgerister men tolyq­tyrýlar engizý týraly» zań arqyly engizilgen taǵy bir jańashyldyq retinde qoǵamdyq oryndarda bet-álpetti tanýǵa kedergi keltiretin kıim kııý týraly zańnama talaptaryn buzǵany úshin ákimshilik jaýapkershilik qarastyrylǵan. Alǵashynda eskertýmen shektelse, qaıtalap jasaǵany úshin 10 AEK mólsherinde aıyppul salynbaq. Sondaı-aq zańda turmystyq zorlyq-zombylyqtyń, resıdıvtik qylmystyń, mas kúıinde jasalatyn quqyq buzýshylyqtardyń, qoǵamdyq oryndardaǵy quqyq buzýshylyqtardyń, ekonomıkalyq quqyq buzýshylyqtardyń, son­daı-aq kámeletke tolmaǵan­dar arasyndaǵy quqyq buzýshy­lyq­tardyń, balalardyń qadaǵalaýsyz, panasyz qalýynyń aldyn alý erekshelikteri nazarǵa alynǵan.

Aýylǵa arnalǵan baǵdarlamalar bar

Sonymen qatar palata otyrysynda Premer-mınıstrdiń orynbasary Qanat Bozymbaev senatorlardyń depýtattyq saýaldaryna jaýap berdi. Aıta keteıik, buǵan deıin Senat depýtattary Úkimetke «Aýyl – el besigi» jobasy aıasynda qarajattyń paıdalanylýyn baqylaýǵa, «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasynyń jekelegen erejelerin iske asyrýǵa qatysty saýaldaryn joldaǵan edi.

«Eńbek naryǵynyń qajettiligi jylyna birneshe ret aıqyndalyp, túzetilip otyrady. Memlekettik bilim granttaryn «Dıplommen –aýyl­ǵa!» baǵdarlamasymen baıla­nys­­tyrý búginde artyq dep oı­laımyn. О́ıtkeni bala ýnıversıtetke túsip, 4 jyl oqıdy. Al sol ýaqytta aýylda atalǵan qojalyq jumys isteı me, istemeı me, maman qajet bola ma? О́ıtkeni 4 jyl ishinde qajetti maman keletin shyǵar. Aýyl­daǵy bızneske «Dıplommen – aýylǵa!» jobasy arqyly emes, basqa baǵdarlamalar arqyly jeńil­dikter ázirleýge bolady. Bul baǵytta jumys isteımiz», dedi Q.Bozymbaev.

Senat tóraǵasynyń aıtýynsha, aýyldardy damytý ekonomı­ka­lyq, áleýmettik, mádenı mańyzy­men qatar elimizdiń órkendeýi jolynda strategııalyq mánge ıe. Memleket basshysy Joldaýynda bul salany ilgeriletýdiń basym baǵyt ekenin únemi aıtyp keledi. Sondyqtan M.Áshimbaev senatorlar kótergen máseleni sheshý úshin keshendi tásil men jiti nazar qajet ekenin aıtty.

«Prezıdent aýyldyq jerler­diń áleýetin arttyrýǵa únemi basa mán berip keledi. Memleket bas­shy­synyń saılanǵannan keıingi al­ǵash­qy Jarlyqtarynyń biri aýyl­dyq aýmaqtardy damytý tujy­­rym­damasyn bekitýge arnalǵany da belgili. Senatorlar aýylda sapa­ly ınjenerlik ınfraqurylym­nyń jetkiliksiz ekenin, áleýmet­tik nysan­dardyń jaǵdaıyn, jol máselelerin kóterdi. Tıisti baǵdarlamalarǵa bólinetin bıýdjet qarajatyn tıimdi paıdalaný, tórtinshi deńgeıli bıýdjettiń derbestigin arttyrý, shekara mańyndaǵy aýyldardyń bolashaǵy men kadr tapshylyǵy da nazardan tys qalǵan joq. Bárimiz birlesip, Prezıdenttiń osy salada bergen tapsyrmalarynyń sapaly oryndalýyn qamtamasyz etemiz dep senemin», dep M.Áshimbaev Premer-mınıstrdiń orynbasaryna alǵys bildirdi.