Kollajdy jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Áńgime ádettegideı bastalady, biraq túbinde qalta qaǵylady, jeke derekter urlanady. Qarjy naryǵyn damytý jáne retteý agenttigi (QNDRA) osylaı dep dabyl qaǵyp otyr.
«Aldymen alaıaqtardyń basty amalyna toqtalaıyq. Olar WhatsApp nemese SMS arqyly «Mektepte mindetti ata-ana baqylaýy engizildi», «Balańyzdyń akkaýntyna qaýip tónip tur», «Ishki ister mınıstrliginen kelgen nusqaýlyq» sekildi habarlamalar jiberedi. Bir qarasań, ras sekildi. Mazmuny da resmı tilge uqsaıdy. Keıde tipti balalarǵa tikeleı habarlasyp, ózderin muǵalim retinde tanystyryp: «Elektrondy kúndelik jańarýda, SMS kodyn aıta sal» deıdi. Kodty aıtqan sátte-aq balanyń ata-anasynyń eGov-y da, bank shoty da sol alaıaqtyń qolyna ótedi», deıdi Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń Áleýmettik jobalar jáne qarjylyq saýattylyqty arttyrý departamenti dırektorynyń orynbasary Menısa Hýsnýtdınova.
Alaıaqtardyń kelesi tásili – balanyń telefonyn qorǵaý kerek degen jalǵan qamqorlyq. Olar ata-anaǵa silteme jiberedi de «Myna modýldi ornatsańyz, balańyzdyń qaýipsizdigi kúsheıedi» deıdi. Al ata-ana siltemege basqan kezde resmı dúkenge emes, jalǵan saıtqa tap bolady. Sol jerde jeke derekterin engizip qoıady. Keıde silteme zııandy baǵdarlama júktep, telefonǵa kirip alady. Sodan keıin bank qosymshasy, tólem kartasy, tipti sıfrlyq qujattyń barlyǵy alaıaqtyń qolyna ótedi.
Taǵy bir aıla – balasy arqyly qorqytý. «Balańyzdyń telefonyna vırýs kirdi», «Qaýipsizdik úshin shuǵyl jańartý qajet» dep habar jiberedi. Balasynyń qaýipsizdigine alańdaǵan ata-ana oılanýǵa murshasy bolmaı, birden siltemege ótedi. Sol sátte telefon tolyqtaı alaıaqtyń baqylaýyna ótedi.
Eń soraqysy – balalardyń akkaýntyn buzyp alyp, synyptastaryna habar jazatyn alaıaqtar. «Ákem ata-ana baqylaýyn qosyp jatyr, SMS kod kerek bolyp tur» deıdi. Balalar sengish, kómektesý úshin kod jiberedi. Odan keıin olardyń ata-anasynyń bank shoty da, qupııa sózi de alaıaqqa ońaı túsedi.
«Eger bireý sizden shuǵyl túrde kod surasa, belgisiz silteme jiberse, tipti «balanyń qaýipsizdigine baılanysty» dep úgittese de, senbeńiz. Bul – alaıaqtyq. Eshbir muǵalim, eshbir memlekettik organ ata-anadan karta nómirin, SMS kodyn, logın-parol suramaıdy. Qoryqpańyz, asyqpańyz, aldymen tekserip alyńyz», dep keńes berdi M.Hýsnýtdınova.
