Altynnyń bási artyp keledi

Altyn baǵasy kúnnen kúnge ósip jatyr. Byltyr jyldyń aıaǵynda bir gramm altynnyń quny 73 myń teń­ge­ge jetti. Al 1 jeltoqsandaǵy baǵasy 68 myń teńge bolǵan edi.

Ulttyq bank 2025 jyldyń III toqsanynyń qorytyndysy boıynsha ekinshi deńgeıli bankterge jáne jekelegen banktik emes aıyrbastaý pýnktterine jalpy salmaǵy 438,4 kg bolatyn 8,3 myń ólshemdi quıma altyn satqanyn habarlaǵan edi.

Álemdik bankter ótken jyldyń aıaǵynda 2026 jylǵa arnalǵan boljamdaryn jańartqan-tyn. Sonda altyn bir ýnsııa úshin 4–5 myń dollarǵa deıin qymbattaı beretini aıtylǵan.

Qarjy sarapshysy Ánýar Úshbaevtyń aıtýynsha, aldaǵy bes jylda kúndelikti qajettilikten aýysqan qarjyny altynmen saqtaǵan durys. Qazir altyndy aksııalar, oblıgasııalar, qorlar arqyly satýǵa bolady ári olar barlyq brokerge qoljetimdi. Altyn men kúmistiń baǵasy Nıý-Iorktegi Comex bırjasynda rekordtyq deńgeıge jetti. Eger 2025 jyldyń basynan bergi baǵa dınamıkasyna kóz júgirter bolsaq, altyn bir ýnsııa úshin 1 myń dollardan astam somaǵa qymbattady ári burynǵysynsha qorǵanys aktıvi retinde joǵary suranysqa ıe baǵaly tas retinde qala berdi. Sarapshylar bul ósimdi jahandyq ekonomıkalyq belgisizdikpen, álemdik ekonomıkadaǵy aqsha-kredıt saıasatynyń jumsarýyn kútýimen baılanystyrady.

Jeltoqsan aıynda Dúnıejúzilik altyn keńesi (World Gold Council, WGC), brıtandyq Bullion Vault onlaın platformasy men kanadalyq Visual Capitalist medıafırmasy altyn týraly esep-qısabyn usyndy. Úsh taldamalyq ortalyq ta altyndy senimdi ınvestısııa quraly bolyp qala beretinin, kóptegen memleket bul baǵaly metaldy rekordtyq qarqynmen jınaqtap otyrǵanyn jarııa etti.

Keıingi málimetterge súıene otyryp, WGC memleketterdiń ortalyq bankteri 53 tonna altyn jınap, 2025 jyldyń basynan bastap aılyq rekordty jańartqanyn málimdedi. Al Nıý-Iorktiń Comex bırjasy jyl aıaǵynda altyn fıýchersteriniń baǵasy eselep óskenin habarlady.

Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»

Al Visual Capitalist onlaın basylymy­nyń málimetterine sensek, álem elderiniń arasynda Fort-Noks pen Nıý-Iorktiń Federaldyq rezervinde 8 133,5 tonna altyn jınaǵan AQSh kósh bastap tur ári bul kólem ondaǵan jyldar boıy ózgergen joq.

Ekinshi oryndy 3 351,6 tonna baǵaly metalymen Germanııa ıelenipti. Úshinshisi – 2,8 tonna altyny bar Halyqaralyq valıýta qory (HVQ). Tórtinshi oryndy 2 451, 9 tonna qymbat metaly bar Italııa alsa, odan keıingi orynda Fransııa tur. Olardyń izin ala Reseı men Qytaı, ári qaraı Japonııa ornalasqan. Bul elderdiń bári altyn jınaý jaǵynan alǵashqy ondyqtyń qataryna engen.

Qazaqstan da qalyspaıdy

Byltyrǵy jazdyń basynda bizdiń eldegi altyn qory 30,8 mlrd dollarǵa, ıaǵnı eldegi barlyq altyn-valıýta qor­la­­­ry­nyń 58,7 paıyzyna baǵalandy. Bul kór­setkishimen Qazaqstan álemde 20-oryn­dy ıelenedi.

«Qazaqstannyń jalpy halyqaralyq rezervteriniń qurylymy Ulttyq bank­tiń strategııasy men halyqaralyq úrdis­terine saı turaqty túrde ózgerip otyrady», deıdi Finprom.kz.

Mysaly, 2004 jyldan 2011 jylǵa deıingi eldegi altynnyń rezervtegi úlesi 15 paıyzdan kem, keıde tipti 10 paıyz­dan tómen bolǵan. Odan ári altyn úlesi birtindep óse bastady. 2022 jyl­ǵy maýsymǵa qaraı ol rekordtyq 70 paıyz­ǵa jetti. Osydan keıin Ulttyq bank altyn satý jáne EAV-daǵy aktıvterdiń úles salmaǵyn ulǵaıtý máselesine bel sheshe kiristi. Sonyń nátıjesinde 2024 jyldyń sońyna qaraı úlester is júzinde teńestirildi. Qazir altynnyń paıdasyna qaraı birshama artyqshylyqtardy baıqaýǵa bolady.

Altyn týraly aqparat beretin Tra­ding Economics portalynda bizdiń elge qa­tysty qyzyq málimet jarııala­nyp­­ty. 2025 jyldyń úshinshi toqsanynda Qa­zaq­stannyń altyn qory ekinshi toqsan­daǵy 306,16 tonnadan 324,37 tonnaǵa deıin ósken.

Dúnıejúzilik altyn keńesi altyn baǵasyna qatysty úsh nusqany qaras­tyryp otyr. Alǵashqysy – «azdap quby­lý» ssenarıi. WGC baǵalaýy boıyn­sha, naryq qatysýshylary AQSh-ta ekonomıkalyq ósimniń baıaý­laýy múmkin ekendigin alǵa tartady. Intellekt (II) ımıtasııasy qor naryqtaryna baǵyttal­ǵan qysym kúsheıe túsetinin boljaıdy. Demek, tutynýshylyq belsendilik tómendep, ekonomıkanyń damýy tejelýi múmkin. Bazalyq mólsherlemelerdiń tómendeýi, dollardyń álsireýi altyn­nyń paıdasyna qaraı sheshiledi. Bul ssenarııde WGC altyn baǵasy 2026 jyly ótken jylmen salystyr­ǵanda 5–15 paıyz­­ǵa ósýi múmkin dep boljaıdy.

Ekinshi ssenarıı – optımıstik boljam. WGC áldeqaıda ekstremaldy ssena­rııdi bólip kórsetedi. Saýda shıele­nisi, sheshilmegen óńirlik qaqty­ǵys­tar nemese jańa geosaıası oshaqtar jahan­dyq senimge nuqsan keltirip, táýe­kelge barmaýdy kúsheıtedi. Mundaı jaǵdaıda kásiporyndar ınvestısııalardy, al úı sharýashylyqtary shyǵys­tardy qysqartýy múmkin. Bul keri baıla­nys­tyń paıda bolýyna ákeledi, ol ekono­mıkalyq ósýdi odan ári álsiretedi. WGC muny «rok ilmegi» dep atady. Mundaı jaǵdaı AQSh FRJ-sy mólsherlemelerdi agressıvti túrde azaıtýǵa, kiristiliktiń tómendeýine ákelýi múmkin. Bul óz keze­ginde ınvestorlardy altyn alýǵa ıter­meleıdi. Altyn úshin kúres odan sa­ıyn kúsheıip, baǵaly metaldyń baǵa­sy 15–30 paıyzǵa ósip ketýi ábden múm­kin. Bul boljamdaǵy negizgi faktor metal­dyń qaýipsiz aktıv retinde tartym­dy­lyǵyna jáne ınvestorlardyń joǵa­ry suranysyna keri áser ete almaıdy.

Úshinshi ssenarıı – «Reflıasııany qaıtarý» boljamy. WGC-diń úshin­shi yqtımal nusqasy Donald Tramp ákim­shiliginiń fıskaldyq jáne ekono­mıkalyq saıasatynyń tabysty bolýyn boljaıdy. Mundaı «reflıasııany qaıtarý» ssenarııinde ınflıasııa qaıtadan ósedi, bul FRJ-ny mólsherlemelerdi tómendetýin toqtatýǵa nemese kerisinshe, olardy arttyrýǵa májbúrleıdi.

Neǵurlym joǵary paıyzdyq mól­sherlemeler men AQSh dollarynyń nyǵaıýy barlyq naryqta táýekelge beıim­diliktiń ósýine ákelýi múmkin, bul altynnyń tartymdylyǵyn tómendetedi. WGC baǵalaýy boıynsha, mundaı ssenarıı kezinde altynnyń baǵasy kelesi jyly 5–20 paıyzǵa kóterilýi múmkin.

Ortalyq bankter tarapynan altyn­ǵa suranystyń bási tómendegen emes, Damýshy naryqtardyń rezervteri buryn­ǵysynsha damyǵan elderdiń jınaqta­rynan artta qalyp otyr.

2026 jylǵa arnalǵan altyn baǵasynyń WGC úsh boljamy da ekonomıkalyq belgisizdikke, naryqtyń aǵymdaǵy jáne áleýetti turaqsyzdyǵyna baılanys­ty ekenin baıqaýǵa bolady. Ortalyq bank­terdiń ken óndirý men altyn balqy­týdy satyp alýy oǵan qosymsha qol­daý kórsetýi múmkin. Belgili bir ssena­rıılerdegi mundaı satyp alýlar men shekteýler jaǵdaıdyń nasharlaý táýe­kelin de kóteredi. Tutastaı alǵan­da, altynnyń ártaraptandyrý jáne kúızelisterden qorǵaý quraly retindegi róli ózgerissiz qalyp otyr.

Qarjy sarapshysy Erlan Ibragımniń aıtýynsha, altyn ınflıasııaǵa jutyl­maı­tyn baǵaly aqsha. Bazalyq mólsher­leme joǵary bolsa da bankterdiń turaq­ty­lyǵy men teńgeniń qýatyna degen senim az. Teńgeniń devalvasııasy evolıý­sııalyq joldy bastasa, altyn dollarmen qatar ósip jatyr. Sarapshy aıtyp ótkendeı, altyn satyp alý úshin qarjy­lyq saýattylyqtyń túk te qajeti joq. Aksııa­lar, oblıgasııalardyń qunyn boljaý úshin saýatty túısik kerek. Al altyn myńdaǵan jyldar boıy qunyn joǵalt­paıtyn eń senimdi aktıv. «Altyn uzaqmer­zimdi perspektıvada satyp alý qabile­tin saqtaıdy. Teńge álsiregen kezde onyń ulttyq valıýtadaǵy baǵasy avtomatty túrde ósedi» deıdi sarapshy.