Mysaly, jatyr moıny obyryna shaldyqqandardyń 97%-yna joǵary onkogendik qaýip tobyna jatatyn adam papıllomasy vırýsy (APV) sebepshi bolyp otyr.
Obyrdyń bul túri astapqyda bilinbeýi múmkin, sondyqtan PAP-test pen APV-ǵa testileýden únemi ótip turǵan jón.
«Qaterli isiktiń mundaı túri kóbinese bala kóteretin jastaǵy áıelderde, ásirese 40-44 jas aralyǵyndaǵylarda jıi kezdesedi. Biraq bul derttiń órshýine jol bermeýge bolady. Damyǵan elderde aldyn alýdy qolǵa alyp, ol osy aýrýdyń zardabyn eki esege tómendetýge múmkindik bergen», dedi Raıhan Bolatbekova.
Qazirgi tańda elimizde 30-dan 74 jasqa deıingi áıelderdi jatyr moıny obyryna skrınıngten ótkizý jónindegi Ulttyq baǵdarlama jumys isteıdi. Bul baǵdarlama aýrýdy erterek anyqtaýǵa múmkindik berip otyr.
Qazaqstanda vaksına alýdan bas tartqandar sany 3,8 esege ósti
Oǵan qosa elimizde adam papıllomasy vırýsyna qarsy ekpe salý baǵdarlamasy bar. 2024 jylǵy qyrkúıekten bastap mektepterde ata-analardyń kelisimimen jasóspirim qyzdarǵa eki dozaly vaksınasııa (4 valentti «Gardasıl» vaksınasy) salyna bastady. 2025 jylǵy qyrkúıek pen jeltoqsan aıynyń aralyǵynda Almatyda 12 myńnan astam qyz bala egildi. Qoldanylatyn vaksına jatyr moıny obyry men basqa da onkologııalyq aýrýlardy týdyratyn APV-nyń eń qaýipti túrinen qorǵaıdy.
«APV-ǵa qarsy vaksına jatyr moıny obyryna túrtki bolatyn vırýstyń eń keń taralǵan tıpterine baǵyttalǵan. Sonymen qatar ol výlva, qynap, analdy ózek pen aýyz-jutqynshaq aımaǵynyń onkologııalyq aýrýlarynyń damýyna ákelýi múmkin APV túrlerinen, sondaı-aq úshkir kondılomalardy týdyratyn túrlerinen qorǵaıdy. Vaksınasııa APV-men baılanysty aýrýdyń aldyn alýda tıimdi bolyp shyqty. Biraq buryn APV-nyń bir nemese birneshe túrin juqtyrǵandarǵa vaksına tıimdizdeý bolýy da múmkin», deıdi dáriger.
Buǵan deıingi zertteýler kórsetkendeı, ekpe salynǵannan keıin 10 jyl boıy onyń ımmýnogendigi tómendemegen. APV-ǵa qarsy vaksına AQSh-tyń Azyq-túlik pen dári-dármek sapasyn baqylaý basqarmasynan (FDA) lısenzııa alyp, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy ony qaýipsiz ári tıimdi dep esepteıdi.
MÁMS: 2026 jyly saqtandyrý esebinen emdeletin aýrýlar tizimi keńeıtildi
Brıfıng sońynda Raıhan Bolatbekova 31 qańtar kúni Almaty onkologııalyq ortalyǵynda jatyr moıny patologııasynyń aldyn alý men erte anyqtaýǵa arnalǵan Ashyq esik kúni ótetinin habarlady. Bul kúni onkogınekolog mamandardan keńes alyp, qajetti tekseristen ótýge bolady.
