Beıbitshilik keńesi – 2026 jyldyń qańtarynda Donald Tramp bastamasymen qurylǵan úkimetaralyq uıym. Qurylymnyń resmı maqsaty – turaqtylyqty nyǵaıtý, zańdy basqarýdy qalpyna keltirý jáne qaqtyǵys aımaqtarynda berik beıbitshilik ornatý. Alǵashqy basym baǵyt retinde 2023-2025 jyldardaǵy soǵystan keıingi Gaza sektory ataldy.
Alaıda jańa uıymnyń mindeti bir ǵana óńirmen shektelmeıdi. AQSh-taǵy Axios basylymynyń málimetinshe, Donald Tramp bul qurylymdy jahandyq deńgeıde áreket etetin, dástúrli halyqaralyq ınstıtýttarǵa balama bola alatyn tetik retinde qarastyrady.
Quramy men basqarý tetigi
Aq úı jarııalaǵan málimetke sáıkes, Beıbitshilik keńesiniń atqarýshy quramyna Donald Tramptyń ózi tóraǵa retinde engen. Sonymen qatar AQSh memlekettik hatshysy Marko Rýbıo, Taıaý Shyǵys jónindegi arnaıy ókil Stıven Ýıtkoff, kásipker Djared Kýshner, Ulybrıtanııanyń burynǵy premer-mınıstri Tonı Bler, Dúnıejúzilik bank basshysy Adjaı Banga sekildi yqpaldy tulǵalar bar.
Keıin Donald Tramp 58 memleket basshysyna shaqyrtý joldaǵany belgili boldy. Olardyń qatarynda Vladımır Pýtın, Emmanýel Makron, Sı Szınpın, Narendra Modı jáne Qasym-Jomart Toqaev ta bar. Ár memleket Keńeste bir daýysqa ıe, biraq qabyldanǵan sheshimderdiń barlyǵy tóraǵa – Donald Tramptyń bekitýinen ótedi.
Qatysý sharttary jáne daý týdyrǵan talaptar
Halyqaralyq BAQ-ta uıymǵa turaqty múshe bolý úshin 1 mlrd AQSh dollary kóleminde jarna tóleý qajet degen aqparat tarady.
Bloomberg dereginshe, bul qarjy Gaza sektoryn qalpyna keltirýge baǵyttalmaq. Al tólem jasamaǵan elderge úsh jyldyq ýaqytsha qatysý mártebesi usynylady.
Alaıda bul málimetti Aleksandr Lýkashenko joqqa shyǵardy.
«Bul – shylǵı ótirik. Eshqandaı mıllıard qajet emes. Munda tájirıbe men múmkindik qana mańyzdy», dedi ol.
Álemniń reaksııasy
Beıbitshilik keńesiniń qurylýy halyqaralyq qaýymdastyqta birjaqty qoldaý tapqan joq. Ulybrıtanııa premer-mınıstri Kır Starmer uıymǵa qatysýdan bas tartty. Fransııa prezıdenti Emmanýel Makron da jańa qurylymnyń Jarǵysy Birikken Ulttar Uıymy qaǵıdattaryna qaıshy kelýi múmkin ekenin málimdedi. Bul málimdemege Donald Tramptyń ózi ótkir jaýap qatty.
Reseı tarapy da saqtyq tanytyp otyr. Prezıdenttiń baspasóz hatshysy Dmıtrıı Peskov «yjdaǵat tanytýshynyń naqty mazmuny áli anyq emes» ekenin aıtty.
Nege ony BUU-ǵa balaıdy?
Sarapshylar Beıbitshilik keńesin birden BUU-men salystyra bastady. Financial Times jazýynsha, jańa uıym halyqaralyq qaqtyǵystarda deldal rólin atqaryp, BUU ınstıtýttarymen básekege túsýi múmkin. Sebebi Keńestegi múshelik tóraǵanyń sheshimine tikeleı baılanysty, al onyń ókilettigi shekteýsiz deýge bolady.
Eýroodaq sheneýnikteri bul qurylymnyń naqty qandaı sıpat alatynyn áli tolyq túsinbeıtinin ashyq aıtyp otyr.
Bolashaǵy qandaı?
Saıasattanýshylar bul bastama arqyly Donald Tramp eki maqsatty kózdep otyrǵanyn aıtady. Birinshisi – Gaza sektoryndaǵy jaǵdaıdy retteý. Ekinshisi – qazirgi halyqaralyq júıeni synaqtan ótkizý.
Sarapshylar pikirinshe, eger Beıbitshilik keńesi tıimdiligin dáleldese, ýaqyt óte kele BUU-ǵa balama qurylymǵa aınalýy múmkin. Bul tarıhtaǵy Ulttar Lıgasynyń ornyn BUU basqan kezeńdi eske salady. Degenmen qazirshe bul – teorııalyq boljam ǵana. Aldaǵy ýaqytta jańa uıym men BUU arasynda yqpal úshin báseke týýy da joqqa shyǵarylmaıdy.
Beıbitshilik keńesi – halyqaralyq qatynastarda jańa paraq ashýy múmkin tyń bastama. Ol shyn máninde beıbitshilikke qyzmet ete me, álde saıası yqpal quralyna aınala ma? Bul suraqtyń jaýabyn ýaqyt kórsetedi.
