Sý júıelerin damytý – strategııalyq mindet

Keńeste vegetasııa kezeńiniń turaqty ótýin qamtamasyz etý, sý únemdeý tehnologııalaryn engizý, egistik qurylymyn ártaraptandyrý, sý resýrstaryn esepke alý men bólýdi sıfrlandyrý, tarıftik saıasatty jetildirý men sýdy zańsyz alýdyń jolyn kesý sharalary talqylandy.

Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstr­ligi Bas prokýratýramen birlesip sýdyń «qara naryǵymen» kúres jónindegi jol kartasyn ázirledi. Jol kartasy aıasynda respýblıkalyq jáne óńirlik deńgeıde vedomstvoaralyq jumys toptary qurylady.

Vıse-premer Kúrti sý qoı­ma­synan sýdy zańsyz alýdyń jolyn kesýge erekshe nazar aýdarýdy tapsyrdy. Sýarý maýsymynda turaqty sý paıdalanýdy qamtamasyz etýge aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ártaraptandyrý sharalary kóz­delgen. Osy jylǵa arnalǵan jos­parǵa sáıkes, Almaty oblysynda kúrish egisiniń jalpy aýmaǵy 5,8 myń gektardan aspaýǵa tıis.

«Sýarmaly sýdyń tapshylyǵy el ekonomıkasynyń damýyna keri áserin tıgizedi. Sondyqtan sý resýrstaryn paıdalaný tıimdiligin arttyrý máselesi asa ózekti. Ákim­dik daqyldar qurylymyn ár­taraptandyrýǵa jáne qurǵaqshy­lyqqa tózimdi daqyldardy engizýge erekshe nazar aýdarýǵa tıis. Kúrish daqyldarynyń aýdanyn Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi bekitken ındıkatorlarǵa sáıkes keltirý qajet. Byltyrǵy kúrdeli jaǵdaıǵa qaramastan, vegetasııa kezeńiniń salystyrmaly túrde jeńil ótýine sý únemdeý tehnologııalaryn engizý yqpal etti. Memleket basshysy Aqmola oblysyna jumys sapary barysynda atap ótkendeı, sý resýrstarynyń 50%-dan astamy jerge sińip ketedi. Bul zamanaýı júıelerdi qoldanatyn kórshi eldermen transshekaralyq sýdy bólý jónindegi kelissózderdi qıyndatady. Aldaǵy 3-4 jylda bul máselemen júıeli túrde aınalysý qajet», dep atap ótti Qanat Bozymbaev.

2030 jylǵa deıin elimizdegi 1,3 mln gektar sýarmaly jerdi sý únemdeý júıelerimen qamtý josparlanyp otyr. Onyń ishinde Almaty oblysy boıynsha kórsetkish – 186,6 myń gektar. Osy kórsetkishterge qol jetkizý úshin 2026–2028 jyldary respýb­lıka boıynsha jalpy sıpattaǵy transfertter aıasynda sý únemdeý tehnologııalaryn engizýdi qoldaýǵa jáne sýarý sýynyń qunyn sýbsıdııalaýǵa 228,2 mlrd teńge qarastyrylǵan. Bul aldyńǵy úsh jylmen salystyrǵanda tórt ese kóp. Onyń ishinde Almaty oblysyna 27,6 mlrd teńge bekitilgen.

2028 jylǵa deıingi sý sharýashy­lyǵyn damytýdyń keshendi jospary aıasynda Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrligi Bartoǵaı sý qoımasyn rekonstrýksııalaý jobasyn ázirlep jatyr. Sondaı-aq jalpy uzyndyǵy 270 shaqyrym bolatyn toptyq sý qubyry men tórt magıstraldyq kanal salý jos­parlanǵan. Úlken Almaty kana­lynyń ýchaskelerin rekonstrýk­sııalaý jumystary júrgizilip jatyr. Bul jumystar bıyl tolyq aıaqtalady.

Jergilikti atqarýshy organdar «Suńqar» jáne «Tegermen» sý qoımalaryn salýǵa arnalǵan jobalaý-smetalyq qujat da­ıyndap jatyr. Sonymen qatar tórt sý qoımasyna kúrdeli jóndeý júrgizý jáne 74 gıdrotehnıkalyq qurylysty kópfaktorly tekserýden ótkizý kózdelgen.

Vıse-premer oblys ákimdigine osy jobalardyń júzege asy­rylýyn erekshe baqylaýǵa alýdy jáne nysandardy belgilengen merzimde paıdalanýǵa berýdi qamtamasyz etýdi tapsyrdy.

Islam damý bankimen ynty­maqtastyq aıasynda Eńbekshi­qazaq, Balqash, Uıǵyr jáne Raıymbek aýdandarynda sýarý jelilerin rekonstrýksııalaý jobalaryn júzege asyrý josparlanyp otyr. Nysandardyń jalpy uzyndyǵy 550 shaqyrymnan asady. Nátıjesinde, 34 myń gektardan asa aýyl sharýashylyǵy jeri turaqty sýmen qamtamasyz etiledi.

Keńeste «Aýyl amanaty» baǵdar­la­ma­synyń júzege asyrylý barysy da qaraldy. Bıyl Almaty oblysynda aýyl kásipkerligin damytýǵa 10,8 mlrd teńge bólinedi.

Oblys ákiminiń orynbasary Baqytnur Baqytulynyń aıtýynsha, baǵdarlama qazirdiń ózinde aıqyn áleýmettik-ekono­mıkalyq nátıje kórsetip otyr. Keıingi úsh jylda baǵdarlama aıasynda 1436 joba qarjylandyrylyp, 90 kooperatıv quryldy jáne 1616 jańa jumys orny ashyldy.

Qazir Almaty oblysy halqynyń 81%-y aýyldyq jerlerde turady. Qanat Bozymbaev aýylda turaqty tabys kózderin, jumys oryndaryn jáne shaǵyn bıznesti damy­týǵa qajetti jaǵdaı jasaýdyń mańyz­dylyǵyn atap ótti.