Kúı shalqyǵan qońyr kesh
Aty ańyzǵa aınalǵan kúıshiniń shóberesi Tólegen Qýanyshov bul kúnniń ereksheligine toqtaldy.
«Áýletimiz úshin búgin ózgeshe kún. Halyq ártisi, «kúı anasy» atanǵan Dına sheshemiz osydan 71 jyl buryn, 1955 jyly 31 qańtarda dúnıeden ozǵan. Osy keshtiń bastalar aldynda kúıshi Dına kóshesinde ornalasqan anamyzdyń eskertkishine urpaqtary atynan gúl shoqtaryn qoıdyq. Elorda ákimdigi janyndaǵy E.Rahmadıev atyndaǵy fılarmonııanyń ult aspaptar orkestri osy eske alý keshin uıymdastyryp otyr, anamyzdyń shyǵarmashylyǵyn aldaǵy ýaqytta da nasıhattaýyna tilekshimiz», dedi Tólegen Shańǵytbaıuly.
Kúı keshi atalǵan fılarmonııanyń ult-aspaptar orkestriniń oryndaýynda Dına Nurpeıisovanyń «Toıbastar» shyǵarmasymen ashyldy. Kesh barysynda orkestr D.Nurpeıisovanyń «Kerbez», «16-shy jyl», «8 Mart», «Jeńis», «Qazaqstanǵa 30 jyl», «Naýysqy», «Ásemqońyr» kúılerin jáne Túrkeshtiń «Baıjuma», Qurmanǵazynyń «Qaıran sheshem», «Saryarqa» kúılerin oryndap, kórermenniń ystyq yqylasyna bólendi. Orkestrdiń súıemeldeýimen oryndalǵan atalǵan shyǵarmalarǵa Qazaqstannyń Halyq ártisi, professor Aıtqalı Jaıymov pen Mádenıet qaıratkeri Nurlan Bekenov dırıjerlik etti.
Uly kompozıtordyń kúıleri jekeleı de oryndaldy. Atap aıtqanda, Muhıt Salybekov «Shynar», mádenıet salasynyń úzdigi Ámına Boshymova «Domalatpaı», respýblıkalyq baıqaýlardyń laýreaty Saǵı Baımuhat «Ana buıryǵy», Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Anar Muzdahanova «Baıjuma», respýblıkalyq baıqaýlardyń laýreaty Daryn Qudaıbergen «Jiger», Aıtolqyn Toqtaǵan «Jańa bozsholaq» kúılerin naqyshyna keltire oryndap, kúısúıer qaýymdy uly ónermen sýsyndatty. Osy tusta aıta keteıik, Phd doktor Aıtolqyn Toqtaǵannyń jýyrda Dına Nurpeıisova týraly monografııasy jaryq kórdi.
Sonymen qosa respýblıkalyq baıqaýlardyń laýreaty Aıym Bekbaeva aıtýly keshte Dına Nurpeıisovaǵa arnap jazylǵan Aıtqalı Jaıymovtyń «Kúı ana» shyǵarmasyn oryndasa, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, professor Turar Álipbaev D.Nurpeıisovanyń «Bulbul» jáne «Qara qasqa at» kúılerin tyńdarman qaýymmen taǵy bir márte qaýyshtyrdy.
Ár týyndysy – qazyna
«Dına Nurpeıisova Qurmanǵazy Saǵyrbaıulynyń qolynan kúı úırengen biregeı kúıshi. Almaty sahnasynda Qurmanǵazynyń kúılerin alǵashqy nasıhattaýshy. XIX ǵasyrda ómir súrgen halyq kompozıtorlarynyń kúılerin birden-bir jetkizýshisi.
Dına apamyzdyń úntaspaǵa jazylǵan kúılerin Qarshyǵa Ahmedııarovqa ákep bergen Saǵym Jalmyshev degen dombyrashy. Birqatar shyǵarmasyn kúıshi Ýaqap Qabıǵojın jetkizgen. Saǵym Jalmyshevtyń qasynda 10 jyl júrdim. Kóptegen shyǵarmany úntaspaǵa jazǵan ol kisiniń dybys salý máneri, oryndaýyndaǵy tehnıkalyq sheberligi qaıtalanbaıdy. Dına Nurpeıisova óz aldyna bir mektep. Qazaq qyzdarynyń arasynda esimi altyn árippen jazylǵan alǵashqy kúıshi» deıdi Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, professor Turar Álipbaev.
Kesh sońynda sóz alǵan Qazaqstannyń Halyq ártisi, professor Aıtqalı Jaıymovtyń aıtýynsha, kúıdi 3 myń kórermen syıatyn zalda tyńdaý bir bólek, jaqynyraq otyryp tyńdaǵan tipten áserli. Al fılarmonııanyń kameralyq zalynda sahna men kórermender aralyǵy óte jaqyn.
«Kúıdi kıiz úıde tyńdaǵan halyqpyz ǵoı. Sondyqtan osylaı jaqynyraq otyryp qulaq tosqan óte jaqsy. Dına anamyzdyń ózi de kilemge otyryp, janyna jastyq qoıyp tartqan ǵoı dombyrany. Qurylymy ózgeshe bolǵandyqtan, dombyrany maldas quryp otyryp shertken. Kúı tartqanda dombyrashynyń qoly bos bolý kerek, al oryndyqta otyrǵanda oryndaýshyǵa ońaı emes. Keleshekte baıaǵy qazaqy dástúrdegideı kesh ótkizsek degen oıymyz bar», dedi Aıtqalı Jaıymov.
K.Baıseıitova atyndaǵy О́ner ýnıversıteti dombyra kafedrasynyń professory Aıtjan Toqtaǵannyń aıtýynsha, Dına Nurpeıisovanyń bir ereksheligi – ımprovızatorlyǵy.
«Kýá bolǵan úlken kisiler Dına sheshemiz bir kúıdi ekinshi kúni basqasha qubyltyp, al úshinshi kúni taǵy basqa nusqasyn tartady eken. Bul degenimiz – tógilip jatqan ishki baılyqtyń moldyǵy ǵoı», dedi ol.
Aıtýynsha, Dınanyń óz janynan shyǵarǵan kúılerin dombyrashylar jaqsy oryndap júr, alaıda mazmuny baıı tússe, nur ústine nur. Dına Nurpeıisovanyń «Domalatpaı» kúıi dóńgelengen dúnıeni, ıaǵnı «bári qozǵalysta» degen kóshpeli dúnıetanymdy beınelegen. Dına anamyzdyń mýzykalyq murasy óte baı, kúıleri tereń oı men názik sezimge toly. Uly kúıshiniń árbir týyndysy – ult rýhanııatynyń máńgilik murasy, altyn qazynasy.
