Sýretterdi túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
«Sherhan Murtazanyń qalamgerlik qazynasy» atty dóńgelek ústeldi júrgizgen «Qazaq gazetteri» seriktestiginiń bas dırektory, alashtanýshy ǵalym Dıhan Qamzabekuly «Qazaq» gazeti taǵylymyn tilge tıek ete kelip: «Qazaq baspasóziniń qara nary Sherhan Murtazanyń Ulttyq arhıvtegi qorynyń ashylýy Ulttyq baspasóz kúnine sáıkes kelip otyr. Byltyr Respýblıka kúni qarsańynda bizdiń «Egemen Qazaqstan» gazetinde saqtalǵan Sheraǵanyń 6 myń betke jýyq mol murasyn Ulttyq arhıvke tapsyrǵan edik. Onyń ishinde óziniń jazǵan qoljazbalary, shyǵarmalaryna jınaǵan materıaldary, fotosýretteri men qujattary bar edi. Mine, osy materıaldar «emdelip», óńdelip, Ulttyq arhıvten jazýshynyń jeke tektik qory ashyldy», dedi.
Jıynda Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaevanyń quttyqtaý hatyn Arhıv, qujattama jáne kitap isi komıtetiniń tóraǵasy Rýstam Álı oqyp berdi. «Qazaq rýhanııatynyń alyp tulǵasy, memleket jáne qoǵam qaıratkeri, kórnekti jazýshy Sherhan Murtazanyń qalamgerlik murasyna arnalǵan taǵylymdyq jıynnyń joǵary deńgeıde ótýine tilektespin. Sherhan Murtaza qazaqtyń bolmys-bitimin kórkem sózben keskindegen qaıratker retinde eldik múddeni bárinen bıik qoıdy. Jýrnalıstıkany ultqa qyzmet etýdiń joly dep bildi. Qazaq baspasózinde qalyptastyrǵan mektebi, redaktor retindegi talapshyldyǵy, eńbekqorlyǵy tutas bir býynnyń kásibı ári azamattyq tulǵa bolyp qalyptasýyna yqpal etti. Elimizdiń Ulttyq arhıvinde zııaly tulǵanyń jeke qujattarynyń ǵylymı turǵyda júıelenip, ult ıgiligine aınalýy – mańyzdy tarıhı oqıǵa. Bul ulttyq jadymyzdyń tolyqqandy qorǵaýyna jasalǵan naqty qadam dep bilemin. Osyndaı mańyzdy basqosý qazaq rýhanııatyna tyń serpin bereri sózsiz» delingen hatta.
Ulttyq arhıvtiń dırektory Saǵıla Nurlanova sóz óneriniń, ulttyq rýhtyń bıigi sanalatyn Sherhan Murtazanyń jeke tektik qorynyń ashylýy Ulttyq baspasóz kúni qarsańynda ótýin jaqsylyqqa balady. Arhıv dırektory qalamgerdiń muralary arasyndaǵy «aýrýǵa shaldyqqan» paraqtar emdelip, búlingen jáne zaqymdalǵan materıaldar arnaıy restavrasııalyq zerthanada mehanıkalyq tazalaýdan ótkizilip, arnaıy vakýmdyq kameralar arqyly tolyqtaı zararsyzdandyrylǵanyn atap ótti. Sondaı-aq qujattar mazmunyna, jazylǵan ýaqytyna, taqyryptyq baǵytyna qaraı júıelenip, ár paraqqa ǵylymı turǵyda sıpattama daıyndalyp, arnaıy tizimdeme jasalǵanyn atap ótti.
«Belgili qalamger Sherhan Murtazanyń muralary osydan úsh aı buryn Ulttyq arhıvke tapsyrylǵan bolatyn. Sodan beri 6 myńǵa jýyq qujattyń árbir paraǵyn óńdep, emdedik. Aldaǵy ýaqytta biz olardy sıfrly formatqa kóshiremiz. Osylaısha, bul muralar sherhantanýshy ǵalymdar men zertteýshilerge qoljetimdi bola túsedi. Osy is-sharanyń oıdaǵydaı ótýine bastamashy bolǵan «Egemen Qazaqstan» gazetiniń ujymyna alǵysymdy bildiremin», deı kelip, bul baǵyttaǵy jumystar júıeli túrde jalǵasatynyn aıtty. Sondaı-aq ol arhıvtiń saraptaý-tekserý komıssııasynyń sheshimimen Sherhan Murtazanyń qundy muralary memlekettik saqtaýǵa qabyldanyp, №312 jeke tektik qorynyń ashylǵanyn kýálandyratyn sertıfıkatty tabystady.
Sonymen qatar jıynda memleket jáne qoǵam qaıratkeri, «Egemen Qazaqstan» gazetin uzaq jyl basqarǵan qalamger Saýytbek Abdrahmanov Sherhan Murtazanyń «Stalınge hat» pesasynyń premerasy ótken sát týraly esteligin bólisip, qalamgerdiń qaıratkerlik qyryna toqtaldy. «Biz jýrnalısterdiń shyǵarmashylyǵy týraly aıtqanda olardyń kitaptaryn kóbirek mysalǵa keltiremiz. Kitapqa enbegen shyǵarmalaryn oqý úshin gazettiń tigindilerin aqtaramyz, sonymen shektelemiz. Al shyn máninde redaktorlyq degen – qatpar-qatpar qubylys. Redaktordyń ıdeıa berýi, ujymdy basqarýy, kadrlardy irikteýi jáne olardy tárbıeleýi sııaqty nárselerdiń eshqaısysy eskerilmeıdi. Sondyqtan sherhantanýdaǵy taǵy bir arna ol kisi basqarǵan gazetterdegi tigindilerdi qaraý dep bilemin. Sol arqyly ol ýaqytta gazettiń qalaı ózgergenin, Sherhanǵa deıin qalaı bolǵanyn, onyń tusynda qalaı bolǵanyn jáne odan keıin qalaı ózgergenin saralasa, Sheraǵanyń qazaq baspasózinde teńdessiz redaktor bolyp, qaı basylymǵa barsa da birden baǵyn jandyryp jibergenin kóredi», dedi Saýytbek Abdrahmanov.
Budan keıin «Egemen Qazaqstan» gazetin basqarǵan jýrnalıst, búginde «Astana aqshamy» gazetiniń bas redaktory Erkin Qydyr da osy oıdy jalǵap áketti. «Osydan bir ǵasyr buryn Alash ardaqtylary baspasózdi ultyn oıatýǵa paıdalansa, Sherhan Murtaza shırek ǵumyryn redaktorlyqqa arnady. Keshegi totalıtarlyq zamanda ultynyń unjyrǵasy túspeýi úshin ter tógip, uly mıssııany oryndady. Sondyqtan Sherhan Murtazanyń redaktorlyq mektebi jeke zertteýdi qajet etedi», deı kelip, onyń muralarynyń elorda tórindegi Ulttyq arhıvte saqtalýynyń ózindik máni bar ekenin aıtty.
Májilis depýtaty Janarbek Áshimjan da Sherhan Murtazanyń tulǵalyq qasıetin tarazylaı tústi. «Sherhan Murtaza – ǵasyrda bir týatyn qaıratker. О́miriniń sońyna deıin kúrespen ótkizgen mundaı tulǵalar elimizde óte sırek. Ol keńes dáýirinde ulttyq baspasózdiń basy-qasynda júrip, ultyna qyzmet etti. Sol sebepti ol kisini keshegi Álıhan, Ahmet sekildi Alash qaıratkerleriniń izbasary dep aıtýǵa tolyq negiz bar», deı kelip, talas-tartys arasynda júrip ulttyń joǵyn joqtaǵanyn, jýrnalıstıkada mektep qalyptastyrǵanyn aıtty.
Sondaı-aq jıynda baspasóz salasynyń ardagerleri Jarylqap Beısenbaıuly, Janat Elshibek, Aǵaıdar Ysymuly, Ońdasyn Elýbaı, Sharhan Qazyǵul, Talǵat Batyrhan, zertteýshi ǵalymdar Serik Negımov, Marat Ábsemetov, Qaırat Saq sóz sóılep, Sherhan Murtazanyń jýrnalıstıka salasyna sińirgen eńbekterine taldaý jasady. Dóńgelek ústelde qarymdy qalamgerdiń táýelsizdikti nyǵaıtýǵa úlken úles qosqany, «Egemen Qazaqstan» gazetiniń betinde eldik máselelerdi kóterip, basylymnyń abyroıyn asqaqtatqany, qyzmetkerlerdiń áleýmettik jaǵdaıyn jasaǵany, basqa da adamı qasıetteri týraly áńgimeledi. Osylaısha, Ulttyq baspasóz kúnine oraı ótkizilgen is-shara jýrnalıstıkada óshpes izin qaldyrǵan Sherhan Murtazanyń qalamgerlik jolyn eske alýǵa arnaldy.
