Saıasat • 03 Aqpan, 2026

Ádiletti Qazaqstan men tehnologııalyq serpilistiń irgetasy

10 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Premer-mınıstr Oljas Bektenov Ulttyq ǵylym akademııasynyń músheleri, memlekettik organdar basshylary, birqatar oblys ákimderi men bıznes-qoǵamdastyq ókilderiniń qatysýymen ǵylym máselelerine arnalǵan keńes ótkizdi. Jıynda ǵylymı jobalardy júzege asyrý, ǵylym men naqty sektor arasyndaǵy kooperasııany nyǵaıtý, sondaı-aq Ulttyq ǵylym akademııasynyń áleýetin ekonomıkanyń túrli salasyn damytýǵa tartý baǵyttary keńinen talqylandy.

Ádiletti Qazaqstan men tehnologııalyq serpilistiń irgetasy

Prezıdenttiń ekonomıkany sıfrlyq transformasııalaý jónindegi tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda ǵalymdardy qoldaý, ǵylym nátıjelerin óndiriske engizý men ınnovasııalyq sheshimder­di ilgeriletý máseleleri kún tártibine shyqty. Keńesti ashqan Premer-mınıstr jańa Konstıtýsııa jobasyn qoǵamǵa ashyq ári naqty túsindirýdiń mańyzyna toqtalyp, qujatta elde júrip jatqan saıa­sı ári ekonomıkalyq ózgeristerdiń, sonyń qatarynda bilim, ǵylym jáne ınnovasııa salasyndaǵy basymdyqtardyń aıqyn kórinis tapqany týraly aıtty.

«Ata zańnyń jańa jobasy – bolashaqqa baǵdarlanǵan progressıvti qujat. Onda adam men onyń quqyqtary, bostandyǵy memlekettiń negizgi basymdyǵy retinde jarııa etildi. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń «Zań men tártip» ústemdik qurǵan, «Ádiletti ári taza Qazaqstandy qurý» ıdeıasy halyqtyń keń qoldaýyna ıe bolyp otyr. «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» tujyrymdamasy saıası júıeniń turaqtylyǵy men sabaqtastyǵyn nyǵaıta túsedi», dedi O.Bektenov.

Jahandyq ózgerister, joǵary tehno­logııalardyń qarqyndy damýy men «orta derjavalar» róliniń artýy jaǵ­daıynda konstıtýsııalyq reformanyń ýaqtyly ári strategııalyq mańyzy bar qadam ekeni basa aıtyldy. Talqylaý barysynda ǵylymı qaýymdastyq ókilderi jańa Konstıtýsııa jobasyn qoldap, ǵylymdy memlekettiń turaqty damýynyń ózegi retinde shoǵyrlandyrý qajettigine nazar aýdartty.

Ulttyq ǵylym akademııasynyń prezı­­denti Aqylbek Kúrishbaev jańa Kons­tıtý­sııa jobasy adam quqyqtary men bos­tan­dyq­­taryn bekitip qana qoımaı, eli­miz­diń uzaq­­merzimdi ǵylymı-tehno­logııa­lyq damýy­nyń berik negizin qalyp­tasty­raty­nyn aıtty. Al akademık Vıacheslav Lokshın me­dı­sı­­na ǵylymynyń damýy ulttyq qaýip­sizdik pen or­ny­qty densaýlyq saqtaý júıe­sin ny­ǵaı­tý­­dyń negizgi faktory ekenine toqta­­lyp, ǵy­lymdy strategııalyq resýrs retinde taný­dyń ma­ńyzdylyǵy jóninde pikir bil­dirdi. Osy turǵyda jasandy ıntellekt, úlken de­rek­ter, sıfrlyq dıagnostıka men tele­me­­dı­sına baǵyttaryn damytý ózekti ekeni aıtyldy.

Keńes barysynda ǵylymnyń eko­nomı­kaǵa qosatyn úlesin arttyrý má­sele­leri de qozǵaldy. Memleket ǵyly­mı ázirleme­lerdi qarjylandyrýǵa jum­sa­latyn shy­ǵys­tarǵa 300%-ǵa deıin saly­qtyq jeńildikter usynyp, jer qoı­naýyn paıdalanýshylardyń óndiristik shyǵys­tarynyń 1%-yn ǴZTKJ-ǵa baǵyttaý tetigin engizdi. Keıingi úsh jylda ǵylymdy qar­jy­lan­dyrý kólemi 3,5 esege artyp, bıyl 214 mlrd teńgege jetti. Memleket basshysy bul kór­set­kishti 2029 jylǵa qaraı IJО́-niń 1%-yna jetkizý mindetin qoıǵan.

Premer-mınıstr otandyq ǵylymnyń tıimdiligin, ınvestısııalyq tartymdy­lyǵy men ashyqtyǵyn arttyrý baǵytynda júıeli jumys júrgizilip jatqanyn atap ótip, Ulttyq ǵylym akademııasy eldiń strategııalyq damýyn qamtamasyz etetin negizgi zııatkerlik ortalyqqa aınalýǵa tıis ekenin aıtty.

Aqylbek Kúrishbaev ekonomıkaǵa ǵylymı ázirlemelerdi jedel engizýge baǵyttalǵan birqatar bastama usyn­dy. Akademııa forsaıtty josparlaýdyń turaqty quralyna aınalyp, óńirlik jáne salalyq deńgeıde ondaǵan sessııa ótkizip, perspektıvalyq mindetter men ǵylymı-tehnıkalyq tapsyrmalar ázirlegeni málim boldy. Buǵan qosa ǵylym men tehnologııalar jónindegi óńirlik keńesterdiń ǵylymı-ınnovasııalyq damýdy basqarýdaǵy mańyzy erekshe ekeni aıtyldy.

Salalyq mınıstrlikter naqty nátıje­lerdi tanystyrdy. О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev taý-ken metallýrgııa kesheninde keıingi bes jylda 150 mlrd teńgege jýyq ınvestısııa salynyp, 1,5 myńnan astam joba júzege asyryl­ǵanyn jetkizdi. Agroónerkásip kesheninde otandyq seleksııanyń 743 surpy tirkelip, egis alqaptarynyń shamamen 60%-y otandyq tuqymdarmen qamtamasyz etilip otyr.

О́ńirler de ǵylymı-ınnovasııalyq eko­júıeni damytýǵa qatysty usynystaryn ortaǵa saldy. Aqtóbe men Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń ákimderi zerthanalyq bazany nyǵaıtý, tehnologııalar transferti men halyqaralyq ǵylymı yntymaqtastyqty keńeıtý jónindegi josparlaryn tanys­tyrdy. Buǵan qosa Erlan Batyrbekov, Asqar Jumadildaev sekildi ǵalymdar ǵylymı áleýet­ti shoǵyrlandyrý, atom energetıkasy qaýipsizdigi, radıoekologııa jáne materıaltaný salalaryn damytý qajettigin atap ótti. Jıyn qorytyndysynda Úkimet basshysy birqatar naqty tapsyrma berdi.