Úkimet basshysy joǵary ekologııalyq mádenıet qalyptastyrý men tabıǵatqa janashyrlyqpen qaraý jańa Konstıtýsııa jobasynyń túbegeıli qaǵıdaty qataryna engizilýiniń mańyzy týraly aıtty.
«Otanshyldyqty jasampaz ispen kórsetý, joǵary ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrý jańa Konstıtýsııa jobasynyń túbegeıli prınsıpteri qataryna engizilgenin erekshe atap ótkim keledi. Bul tabıǵatqa, týǵan elge degen janashyrlyqty kúsheıtýge, árbir azamattyń boıynda tazalyq mádenıetin qalyptastyrýǵa yqpal etedi», dedi O.Bektenov.
Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń derekterine sáıkes, Prezıdenttiń «Taza Qazaqstan» bastamasy aıasynda barlyq kezeńde 1 294 is-shara ótkizilip, 844 myń tonna qaldyq jınalǵan, 1 mln gektar jer tazartylyp, 2,9 mln aǵash otyrǵyzylǵan. Atalǵan is-sharalarǵa 6,9 mln adam qatysty.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev jarııalaǵan Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly aıasynda qorshaǵan ortany qorǵaýda sıfrlyq tehnologııalardy qoldanýǵa erekshe nazar aýdaryldy. Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev «Qorshaǵan orta jáne tabıǵı resýrstardyń jaı-kúıi týraly Ulttyq derekter banki» jobasy júzege asyrylǵanyn baıandady. Onlaın-platforma emıssııalarǵa monıtorıng júrgizý, óndiristik ekologııalyq baqylaý, lastaýshy zattardyń shyǵaryndylary men tasymaldary tirkelimi, qaldyqtardyń memlekettik kadastry, kómirtegi kadastry, t.b. sııaqty birqatar basqa júıeler kórsetkishin jınaqtaıdy.
Qaldyqtardy basqarý salasynda EcoQolday sıfrlyq platformasy jumys isteıdi. Sondaı-aq búginde orman órtin erte anyqtaý júıesi engizilip jatyr, sý tasqyny jaǵdaıyn boljaýǵa «Qazgıdromet» derekterimen ıntegrasııalanǵan Tasqyn júıesi qoldanylyp otyr. Elimizdiń erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtaryndaǵy baqylaý-ótkizý pýnktterin avtomattandyrý jumysy júrgizilip keledi.
Tabıǵı resýrstar salasynda Tabigat.gov.kz. ınteraktıvti karta iske qosyldy. Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý birinshi vıse-mınıstri Rostıslav Konıashkın ǵaryshtyq monıtorıng arqyly ótken jyly 3 828 zańsyz qaldyqtar jınalatyn oryn men 1 myńnan astam qoqys polıgony tirkelgenin aıtty.
Jasandy ıntellekt pen qolda bar esepteý qýatyn paıdalana otyryp, keshendi tásildiń qajettigi nazarǵa alyndy. Sıfrlyq sheshimder engizý «Taza Qazaqstan» tujyrymdamasyn júzege asyrýdyń ashyqtyǵyn, baqylaý tıimdiligin arttyrady.
Sondaı-aq otyrys barysynda halyqtyń ekologııalyq mádenıetin qalyptastyrýǵa júrgizilip jatqan jumystyń nátıjesi qaraldy. Oqý-aǵartý mınıstri Juldyz Súleımenova «Taza Qazaqstan» qundylyǵyna basa nazar aýdaryp, mektepten bastap joǵary oqý oryndaryna deıingi barlyq deńgeıde ekologııalyq aǵartýdyń biryńǵaı standartyn ázirleýdiń bastalǵany týraly aıtty. О́ńirlerde «Jasyl el» baǵdarlamasy, «Jasyl klýbtar» jobasymen qatar mektep pen mektepten tys formattar damyp jatyr.
Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Gúlzat Kóbenova qazir barlyq joǵary oqý oryndarynda ekologııalyq klýbtar, stýdenttik ekojasaqtar qurylyp, «Velosıped kúni» ótkizilip jatqanyna toqtaldy. Qoqysty bólek jınaý jobasy aıasynda 26 ýnıversıtette bokstar men bıg-begter ornatylyp, qaıta óńdeýge 36 tonnadan astam plastık jınalǵan.
Prezıdenttiń «Taza Qazaqstan» bastamasyn aqparattyq súıemeldeýdiń róli erekshe atap ótildi. Mádenıet jáne aqparat vıse-mınıstri Qanat Ysqaqov byltyr 1 mln-ǵa jýyq jastyń qatysýymen 1 myńnan astam is-shara ótkizilgenin baıandady. Qoǵamdyq keńester úkimettik emes uıymdarmen birlesip aýmaqtardyń tazalyǵy men tarıhı-mádenı mura nysandaryndaǵy tártipti saqtaý máselelerine qatysty qoǵamdyq baqylaý júrgiziledi.
Premer-mınıstr birqatar óńirde «Taza Qazaqstan» tujyrymdamasyndaǵy josparlanǵan kórsetkishter oryndalmaǵanyna nazar aýdardy. Naqty aıtqanda, Almaty oblysynda sýarý júıeleri men sý únemdeý tehnologııalaryn engizý, granttar berý men úkimettik emes uıymdardy qarjylandyrý boıynsha jumystyń jetkiliksizdigi aıtyldy. Ulytaý oblysynda jasyl kóshetterge túgendeý júrgizilmegen, adamdar kóp jınalatyn jerlerge fandomattar ornatylmaǵan. Budan bólek, sýmen jabdyqtaý men sý burý júıelerin sıfrlandyrý júrgizilmegen. Abaı oblysynda «jasyl ınfraqurylym» qurý jónindegi josparlanǵan kórsetkishterge qol jetkizilmegen, qorshaǵan ortany qorǵaýǵa arnalǵan mádenı is-sharalar da ótkizilmegen. Osy baǵyttar boıynsha Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazıev, Ulytaý oblysynyń ákimi Dastan Ryspekov, Abaı oblysynyń ákimi Berik Ýálı sóz aldy.
Premer-mınıstr ákimdikterge josparlanǵan barlyq is-sharanyń júzege asyrylýyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy. «Prezıdenttiń «Taza Qazaqstan» bastamasyn júzege asyrý aıtarlyqtaı nátıje berip, ekologııalyq ózgeristerge qoǵamdyq suranystyń joǵary ekenin aıqyn kórsetip otyr. Sondyqtan kelesi deńgeıge ótý mindeti tur. Bul – zamanaýı sıfrlyq quraldardy qoldanýǵa, turaqty ári obektıvti monıtorıng pen úderiske qatysýshylardyń báriniń arasyndaǵy jaýapkershilikti dál bólýge negizdelgen júıelik ári basqarylatyn tásildi qalyptastyrý. Bul tásil uzaqmerzimdi nátıjelerge qol jetkizýge múmkindik beredi», dedi O.Bektenov.
Sondaı-aq mınıstrlikterge ekologııalyq derekterdiń turaqty berilýi men esepteý qýattaryna qol jetkizýdi qamtamasyz etý, ǵaryshtyq monıtorınginiń qamtylýy men júıeliligin keńeıtý, buǵan qosa orman órtterin erte anyqtaý júıesin keńeıtýdi aıaqtaý jóninde tapsyrmalar berildi.
