Júgeri egý týraly bastama byltyrǵy jazda óńir delegasııasynyń Jetisý oblysyndaǵy Jarkent qalasyna jasaǵan jumys saparynan bastalǵan edi. Sol saparda qyzylordalyqtar «Jarkent krahmal-sirne zaýyty» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń óndiristik alańdarymen tanysyp, jylyna 200 myń tonnaǵa deıin júgeri óńdeýge qaýqary jetetin óndiris ornynan krahmal, sirne, glıýten jáne mal azyǵyna qajetti ónimder shyǵarylatynyn kórdi. Bul ónimder ishki naryqtan bólek, Qytaı, Ortalyq Azııa, TMD elderine eksporttalady.
Sol saparda Syrdan barǵan top ókilderi zaýyt basshylarymen óndiristik qýattylyq, shıkizatpen qamtamasyz etý, eksporttyq baǵyttar jáne ekologııalyq qaýipsizdik máselelerin jan-jaqty talqylady. Elimizdegi júgerini tereń óńdeıtin iri kásiporyndardyń biri sanalatyn zaýyttaǵy kezdesýde óńdeý ónerkásibin damytýda mundaı kásiporyndardyń tájirıbesi erekshe mańyzdy ekeni atalyp ótip, Syr óńirindegi aýyl sharýashylyǵy salasyn damytýǵa baǵyttalǵan josparlar týraly sóz boldy. Osydan keıin oblysta 40 mlrd teńgege Qyzylorda krahmal-sirne zaýyty jobasy qolǵa alyndy.
Osy saladaǵy el úmit kútip otyrǵan iri bastamanyń biri – júgerini tereń óndeıtin Qyzylorda krahmal-sirne zaýyty jobasy. 2025–2029 jyldar aralyǵynda júzege asýǵa tıis joba eki kezeńge bólingen. Áýeli táýligine 1 200 tonna júgeri dánin keptiretin keshen, 30 myń tonnalyq saqtaý qoımasy, keıin júgerini tereń óńdeıtin zaýyt salynady. Zaýytqa 35 gektar jer telimi tabystalyp, 10 myń gektarǵa júgeri egýge sharýalarmen kelisim jasaldy. Odan bólek, shveısarııalyq «Harvest Grýp» kompanııasymen birlesip, 21 myń gektarǵa tehnıkalyq qarasora, júgeri, soıa ósiretin agroındýstrııalyq klaster qurý josparlanyp otyr.
Joba aıasynda 600 mln teńgege Germanııadan ákelingen drenajdy qubyrlar men arnaıy soqa, Ispanııadan jetkizilgen jańbyrlatyp sýarý jabdyǵy úmitti aqtady. Jańa tehnologııalar sýdy tıimdi paıdalanyp, ónimdilikti arttyrýǵa yqpal etip keledi.
Osylaısha, Syr agrarshylary jańa bir bastamany qolǵa aldy. Osy baǵyttaǵy jumys qarqyny óńirde júgeriniń jaıqalyp turatyn kúni alys emestigin ańǵartady.
Shveısarııanyń «Harvest Grýp» kompanııasymen birlesken bastamanyń bolashaǵyna senim kóp. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy men jer qatynastary basqarmasynyń dereginshe, quny 51 mlrd teńgege tehnıkalyq qarasora, júgeri men soıa ósiriletin joba aıasynda 21 myń gektarǵa agroındýstrııalyq klaster qurý josparlanǵan. Qazir kóktemgi egiske jer telimin daıyndaý jumystary júrgizilip jatyr.
Jalpy, keıingi jyldar bederinde Syrdaǵy sý tapshylyǵy darııa jaǵalaýyndaǵy eldi eleńdetip-aq tur. Ásirese nesibesin jerden tergen eginshiler ár egis maýsymynan áýpirimmen ázer shyǵady. Egiletin kúrish kólemi jyl saıyn kemigenimen óńirdiń ózen sýynan alar úlesi kóbeıip turǵan joq. Aýyl sharýashylyǵy qurylymdary ókilderinen jasaqtalǵan delegasııa elimizdiń ózge óńirleri men shet memleketterge saparlap, ondaǵy sý únemdeý, sýdy meılinshe az qajet etetin ónimder egý tehnologııasymen tanysyp keldi.
Memleket basshysynyń «Sýdy únemdeıtin ozyq tehnologııalardy qoldaný arqyly egistik alqaptaryn jyl saıyn 150 myń gektarǵa deıin keńeıtý» týraly tapsyrmasyna sáıkes Syrda Túrkııanyń «Ardent Plastik» kompanııasymen birlesip, sý únemdeý tehnologııalaryn óndiretin zaýyt ashý da josparlanyp otyr.
Tamshylatyp sýarý júıelerine arnalǵan qubyrlar shyǵaratyn kompanııa ókilderi Qyzylordada jobanyń mańyzdylyǵy men tıimdiligin tanystyratyn kezdesý uıymdastyrdy. Sprınklerlik qondyrǵylar, tamshylatyp sýarý qubyrlary men plastıkalyq qubyrlar óndiretin jobaǵa jumsalatyn ınvestısııa kólemi 30,6 mlrd teńge bolady dep josparlanyp otyr.
Byltyrǵy sý tapshylyǵy kezinde Prezıdent tapsyrmasymen óńirge Úkimet delegasııasy arnaıy kelip, sharýalardyń jaǵdaıymen, egistiń jaı-kúıimen tanysqan bolatyn. Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi elimizdiń barlyq óńirinen 139 qyzmetkerden quralǵan jeke quramdy jetkizip, eki aı boıy sharýalardyń ıgiligi úshin aýqymdy jumys atqardy. Úkimet rezervinen 53 nasos qondyrǵysyn alýǵa qajetti qarjy bólinip, osynyń arqasynda egindi shyǵynsyz jınap alýǵa múmkindik týdy.
О́ńirde sý resýrstaryn neǵurlym tıimdi paıdalaný, sý shyǵynyn azaıtý úshin egistikke jańa tehnologııalar engizilip keledi. Byltyr dıqandar kúrish alqaptarynyń 60 myń gektaryn lazermen tegistep, sýdy únemdep, ónimdilikti arttyrdy. Sý únemdeý tehnologııalaryn paıdalaný kólemi 8 100 gektarǵa jetti. Shıeli, Qazaly, Aral aýdandarynda sheteldik kompanııalardyń qatysýymen sý únemdeý tehnologııalaryn qoldanyp júgeri, jońyshqa egýge baǵyttalǵan 3 iri joba qolǵa alynǵan. Bul baǵyttaǵy jumys toqtamaıdy. О́ıtkeni Memleket basshysy sýdy kóp qajet etetin daqyldar egisin ońtaılandyryp, onyń ornyna ylǵalǵa tózimdi, ónimdiligi joǵary, suranysqa ıe júgeri, maıly daqyldar kólemin arttyrýdy tapsyryp otyr.
Osyǵan baılanysty oblystyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary basqarmasy, «Qazsýshar» RMK Qyzylorda fılıaly, Sý resýrstaryn retteý, qorǵaý jáne paıdalaný jónindegi Aral – Syrdarııa basseındik sý ınspeksııasy ókilderi byltyrǵy egin naýqany aıaqtala salysymen aýdandarda egistikti turaqty sýarmaly sýmen qamtamasyz etý úshin sý únemdeý tehnologııalaryn engizý jóninde kezdesýler ótkize bastady.
Sý tapshylyǵyna baılanysty egis alqaptaryn ártaraptandyrýdy kúsheıtip, kúrish kólemin ońtaılandyrý, onyń ornyna júgeri, maqsary, basqa da sýdy az qajet etetin daqyldardy egýdi ulǵaıtý, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary men nasos qondyrǵylarynyń daıyndyq deńgeıin arttyrý máselesine arnalǵan jıyndarda sharýashylyq basshylary aıtqan usynys-pikirler de eskerýsiz qalǵan joq.
Qyzylorda
