Kópdeńgeıli tildik model

Búginde ǵalymdar jasandy ıntel­lek­ti­ge negizdelgen eki jobany ázirleý ústinde. Instıtýttyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, PhD Dına Oralbekova joba tildik tehnologııalar men medısınalyq dıagnostıkany damytýmen baılanysty ekenin aıtty. Sonyń biri – qazaq tili­ne arnalǵan kóp deńgeıli tildik modeldi ázirleýge baǵyttalǵan.

– Qazaq tili morfolo­gııa­lyq turǵydan kúr­deli jáne agglıýtınatıvti til­der qataryna jatady. Ony bas­tap­qyda aǵylshyn jáne basqa da ana­lı­tıkalyq tilderge arnalyp jasalǵan standartty tildik modelder arqyly óńdeý aıtarlyqtaı qıyndyq týǵyzady. Sondyqtan atalǵan joba aıasynda qazaq tiline negizdelgen sózdiń ishki qury­lymyn – morfemalar, qosymshalar men sóz tul­ǵa­laryn eskeretin tildik modeldeýdiń jańa tásili usynylyp otyr. Mundaı arhıtektýra derekterdiń sırektigine qatysty týyndaıtyn máseleni azaıtyp, qazaq tili jáne oǵan jaqyn túrki tilderindegi mátinderdi taldaý kezinde model­derdiń dáldigin arttyrady, – deıdi Dına Oralbekova.

Ázirlengen tildik model mátindi qysqasha, qujat­tardy jikteý, mátinniń tonaldylyǵyn taldaý jáne ıntellektýaldyq izdeý sııaqty qol­­dan­baly mindetterde paıdalanylyp otyr. Jo­banyń mańyzdy nátıjesiniń biri – arnaıy mátindik derekter korpýstary men eksperı­ment­tik prototıpterdiń ázirlenýi. Bul ǵylymı nátı­jeler ulttyq tildik jasandy ıntellekt ser­vısterin odan ári damytýǵa negiz bolyp, bola­shaq­ta bilim berý jáne memlekettik sıfrlyq platformalarǵa en­gizilýi múmkin.

Zerthanada júzege asyp jatqan ekinshi iri joba – kóz aýrýyn erte kezeńde anyqtaýdy jasandy ıntellekt ádisteri arqyly sheshýdi maqsat etedi. PhD Dına Oralbekova atap ótkendeı, qazirgi tańda glaýkoma men dıabettik retınopatııa sııaqty kóz aýrýlarynyń keń taralýy bul patologııalardy der kezinde anyqtaýdyń kórý qabiletin saqtaýdaǵy mańyzyn arttyryp otyr. Osyǵan oraı kóz túbiniń bıomedısınalyq keskinderi men retınaldy tomogrammalardy taldaýǵa arnalǵan ıntellektýaldyq júıe ázirlendi. Usynylǵan sheshimniń negizinde mashı­nalyq jáne tereń oqytý ádisteri, sonyń ishinde konvo­lıý­sııalyq neırondyq jeli­ler, sondaı-aq sarap­ta­ma­lyq jáne buldyr logıkaǵa negiz­delgen sheshim qabyldaý modelderi qoldanylǵan. Bul tásil kózdiń tor qabyǵynyń keskinderin avtomatty túrde óńdeýge jáne seg­mentasııa­laý­ǵa, aýrýlardyń bastapqy saty­laryna tán qurylymdyq ózgeristerdi anyq­taýǵa, sondaı-aq dıagnostıkanyń dáldigi men senim­diligin arttyrýǵa jol ashady.

Ázirlengen júıe medı­sı­nalyq mekemelerde prak­tıkalyq qoldanýǵa baǵyt­tal­ǵan jáne oftalmolog dáriger­ler úshin tıimdi kómekshi qural bola alady.

ALMATY