Sýretterdi túsirgen – Jumabaı Musabek
Ashylǵan mamandyqtar sıfrlandyrý úderisimen, «jasyl» ekonomıka qaǵıdattarymen, óndiristi avtomattandyrýmen, agroónerkásiptik keshendi jańǵyrtýmen, ınfraqurylym men týrızm salasynyń órkendeýimen jáne qaýipsizdik baǵytyndaǵy jańa talaptarmen tikeleı sabaqtas. Iаǵnı bilim júıesi naryq suranysyna beıimdelip, bolashaq mamandardy naqty óndiristik ortaǵa baǵyttap otyr.
Sonyń aıqyn mysaly – sý sharýashylyǵy salasy. Klımattyq ózgerister men sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný máselesi kún tártibinen túspeı turǵan shaqta, osy baǵyttaǵy bilikti kadrlarǵa suranys arta tústi. Osyǵan baılanysty Kóksý polıtehnıkalyq kolledjinde sý sharýashylyǵyna qajet jańa mamandyq engizilip, salaǵa qajetti tehnıkter men mamandar daıarlana bastady. Bul bastama óńirdegi ırrıgasııalyq júıelerdi jańartý, sý únemdeý tehnologııalaryn engizý jáne agrosektordyń turaqty damýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan strategııalyq qadam deýge bolady.
«Osy jumystyń nátıjesinde transformasııalanatyn, joıylyp bara jatqan, asa tapshy mamandyqtar aıqyndalyp, óńirdiń tehnıkalyq jáne kásiptik bilim uıymdarynda jumys berýshilerdiń naqty suranystary negizinde birqatar jańa mamandyq ashyldy. Sonyń ishinde «Avtomattandyrylǵan jobalaý júıeleri», «Grafıkalyq jáne mýltımedııalyq dızaın», «Mehatronıka», «Qashyqtan basqarylatyn avıasııalyq júıeler (drondar)», «Qant óndirisi» sııaqty basqa da birqatar mamandyq bar. Olardy oqytýǵa qajetti materıaldyq-tehnıkalyq bazany jaqsartýǵa da turaqty kóńil bólinip otyr», deıdi oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Dáýren Júnisov.
Oblystyq bilim basqarmasynyń málimetinshe, óńir basshysynyń tapsyrmasymen Jetisý ekonomıkasynyń bes basym baǵyty aıqyndalǵan. Atap aıtqanda, óńdeý ónerkásibi, energetıka jáne jańartylatyn energııa kózderi, aýyl sharýashylyǵy, aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar jáne týrızm ındýstrııasy salalarynda keshendi taldaý júrgizilgen. Nátıjesinde, Jańa mamandyqtardyń óńirlik atlasy ázirlenip, eńbek naryǵyna qajetti kadrlar kartasy jasaqtaldy.
Jańa mamandyqtar qatarynda Jetisýdyń agrarlyq salasyna asa qajetti gıdromelıorasııalyq júıelerdi baqylaýshy-retteýshi mamandyǵy Kóksý polıtehnıkalyq kolledjinde ashyldy. Keıingi jyldary elimizdiń birqatar óńirinde oryn alǵan iri sý tasqyndary sý sharýashylyǵy salasynda mamandarǵa degen tapshylyq bar ekenin kórsetken bolatyn. Sý arnasyn retteý, bógetter men kanaldardyń tehnıkalyq jaǵdaıyn baqylaý kásibı mamansyz júzege aspaıdy. Oǵan qosa agrarlyq salaǵa túrli jańa tehnologııalar engizý úshin de bilikti kadrlar qajet. Sondyqtan mundaı jańa mamandyqtyń ashylýy aýyl sharýashylyǵyn bilimdi mamandarmen tolyqtyrýǵa úlken yqpal etetini sózsiz. Osy oraıda Kóksý polıtehnıkalyq kolledji «Qazsýshar» RMK «Jetisý» fılıalymen kelisimshart jasasqan.
«Bilim úderisi dýaldy júıe negizinde júzege asyrylady. Munda stýdentter kóp ýaqytyn óndiriste ótkizedi. Fılıaldyń aýdandyq bólimshelerinde tájirıbeden ótip, oqý sońynda «Gıdromelıorasııalyq júıeni qaraýshy-retteýshi» biliktiligin alady. Bul – dıplomnyń qaǵaz kúıinde ǵana qalmaı, naqty eńbek naryǵynda suranysqa ıe bolýyna múmkindik beretin tıimdi model. Búgingi kúni kolledjde 361 stýdent jeti túrli mamandyqty ıgerip, bilim alsa, sonyń ishinde «Gıdrotehnıkalyq melıorasııa» mamandyǵynda 75 stýdent oqıdy. Oqý baǵdarlamasy 11-synyp bitirgen túlekterge arnalǵan, oqý merzimi – 10 aı», deıdi kolledj dırektory Bazarhan Dúısebekov.
Bul atlas – jaı qujat emes, bolashaqqa baǵyttalǵan strategııalyq baǵdar. Ol qaı salada qandaı maman tapshylyǵy bar ekenin, qaı baǵytta jańa bilim baǵdarlamalaryn engizý qajettigin naqty kórsetedi. Sonyń negizinde kolledjder oqý baǵdarlamalaryn jańartyp, materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn kúsheıtip, óndiris oryndarymen áriptestikti arttyryp otyr. Jańa mamandyqty meńgerip jatqan stýdentterdiń biri Aslan Atıkenov bizge pikirin bildirdi.
«Meniń birinshi mamandyǵym – qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi. Biraz jyl mektepte jumys istedim, keıin aýyl sharýashylyǵy salasyna aýysqandy jón kórip, aýylǵa keldim. Munda sý sharýashylyǵyna murap jetispeıtindikten, osy mamandyqty oqyp jatyrmyn. Budan ári qaraı sharýashylyqta ınjener-gıdrotehnık retinde jumysymdy jalǵastyramyn. Bul jerde sýdy tıimdi paıdalaný, sýdy qaıtalaı qoldaný, tamshylatyp, jańbyrlatyp, tumandatyp sýarý ınnovasııalyq tehnologııasyn meńgerip shyǵamyz», deıdi ol.
Sondaı-aq kolledjde jylyjaı sharýashylyǵy mamandyǵy ashylady. Jylyjaı sharýashylyǵy agrarlyq saladaǵy basym baǵyttyń biri bolǵandyqtan, bul mamandyqqa da eńbek naryǵynda suranys bar. Qazir mamandyq ashýdy uıymdastyrý jumysy júrgizilip jatyr. Teorııalyq jáne óndiristik sabaqtarǵa qajetti barlyq oqýlyq pen qural-jabdyq alynyp, ótken jyly jylyjaı salynǵan. Osylaısha, kolledj zamanaýı tehnologııalardy meńgerý arqyly sapaly ári mol ónim ala alatyn bilimdi mamandardy daıarlaýǵa ázir.
Oblys ákimi baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, oblysta 27 kolledj jumys istese, onyń 21-i – memlekettik, 6-aýy – jekemenshik. Olarda 2025–2026 oqý jylynda 14 myńǵa jýyq stýdent bilim alady.
Jetisý oblysy
