Ulttyq neırohırýrgııa ortalyǵynda kúrdeli, qaýip joǵary operasııalar jasalady. Keıipkerimizdiń jumysy jeńil emesin osydan-aq ańǵarsaq bolady. Aızat osy uıymda ortalyq ashylǵaly, naqtylasaq 2008 jyldan beri jumys isteıdi. S.Asfendııarov atyndaǵy medısına ýnıversıtetiniń túlegi. Eńbek jolyn aýyldyq dárigerlik ambýlatorııada bastasa, keıin Astana qalasy №2 Qalalyq balalar aýrýhanasynyń qabyldaý-dıagnostıka bólimshesinde ordınator dáriger bolyp jumys istegen. Búginde neırohırýrgııa ortalyǵyna kelgen árbir balanyń operasııaǵa daıyndyǵyn, operasııadan keıingi jaı-kúıin túgel ózi qadaǵalaıdy.
– Iá, ortalyqqa densaýlyq jaǵdaıy aýyr balalar jıi jetkiziledi. Jumysqa alǵash kelgen jyldary kózime jıi jas keletin. О́mirmen arpalysqan sábılerdiń taǵdyry janyma qatty batatyn. Dárigerge bosańsýǵa bolmaıtynyn jaqsy bilsem de, ana bolǵan soń ýaıymdaısyń. Qarap otyrsam, ortalyqqa kelgenime 18 jylǵa jýyqtapty. Osy aralyqta bizdiń neırohırýrgter talaı balanyń ómirin saqtap qaldy. Mysaly, 2024 jyly ortalyqta 623 balaǵa, al byltyr 606 balaǵa operasııa jasaldy. Eskeretin jaıt, bizde tek josparly operasııalar ǵana jasalady. Betin aýlaq, oqys jaǵdaılardyń aldyn alý barysynda ár pasıentti jiti baqylaımyn. Bir ǵana mysal aıtaıyn, keıde operasııa ýaqyty uzap ketýi múmkin. Mundaıda balanyń tamaǵynda, murynynda mıkrob bolsa, ary qaraı ókpege túsip ketýi yqtımaldyǵy artady. Odan ári bala pnevmonııa bolyp, operasııadan keıin-aq tynys alýy qıyndaýy múmkin. Bul kóp qaýipti jaǵdaıdyń biri ǵana, – dedi A. Isaeva kúndelikti jumysyn túsindirip.
Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Neırohırýrgııa ortalyǵynda emdeletin dıagnozdyń túri kóp. Mysaly, gıdrosefalııa dıagnozynda bas súıektegi mı qarynshalarynda julyn suıyqtyǵy shamadan tys jınalady. Saldarynan mıǵa qysym túsken soń, bas úlkeıip, nevrologııalyq buzylýǵa ákelýi múmkin. Tájirıbede bir jasqa deıingi shynashaqtaı balanyń basy 75-80 sm deıin jetýi yqtımal. Mundaıdy kórgen adamnyń denesi túrshigedi. Al ortalyqtaǵy dárigerler oǵan úırengen, halyqaralyq standarttarǵa saı qandaı emshara jasalatynyn da jaqsy biledi. Dárigerdiń basty mindeti – adam ómirin qalaı da ajaldan arashalap qalý. Bizdiń keıipkerimiz óz tájirıbesinen qazir AKTG búırek ústi bezinen bólinetin kortızol degen gormonǵa qatysty klınıkalyq usynys jazyp jatqan kórinedi.
Ortalyqta medbıkelerdiń ózi nebir qıyn emsharalarǵa ábden mamandaǵan. Balalardyń operasııaǵa deıingi jáne keıingi kútimin jasap júrip, tańǵajaıyp, keıde tylsym oqıǵalarǵa tap bolady. Qıyn, kúrdeli operasııany eńsergen balalardyń ishinde qazir eseıip, el qataryna qosylǵan jastar jetkilikti. Olardyń ata-analary áli kúnge dárigerlerge habarlasyp, alǵysyn jaýdyrýdan jalyqpaıdy.
– О́ziniń ózeginen shyqqan bala úshin qaıran ana otqa da, sýǵa da túsýge ázir. Keıbir analardyń júzine qarasaq, sońǵy úmiti bizde ekenin aıtpaı-aq túsinip turamyz. Kúndelikti tańerteń meńgerýshi, emdeýshi dáriger bastap, birneshe qyzmetker bolyp reanımasııa bólimin aralaımyz. Sol daǵdymen bir kúni ádettegideı reanımasııaǵa bettedim. Jolaı kúni keshe operasııadan shyqqan pasıenttiń palatasyna kidirsem, anasy balasyn qundaqtap, qushaqtap alypty. Kóńil-kúıi jaqsy, balasyn alyp, teledıdar turatyn zalǵa shyqqan boıy eken. Az-kem áńgimeden balanyń uıqysy túnde tynysh bolǵanyn bildim. Qyzýy joq pa dep suraǵanymda da «joq» dep jaýap berdi. Olaı bolsa, reanımasııa bólimin túgel aralap bolǵan soń, qaıta kelip, balany qaraıtynymdy aıttym da júre berdim. Qudaıdyń qudireti, biraq, ishteı ózim áldeneden kúdiktenip, reanımasııaǵa aıaǵym tartpady. Kózime ne kóringenin, sol jerden dereý keri buryldym da balany palataǵa aparyp, teksere bastadym. О́ńi bop-boz, kókpeńbek, qyzýy kóterilgen, betinde qan joq. Sábıdiń tynysy tarylyp, demi taýsylýǵa az qalǵan eken. Sodan biz jedel kómek tobyn shaqyryp, ol 2-3 mınýtta jetkenshe alǵashqy kómek kórsettik. Balany aman alyp qaldyq, – dep qas-qaǵymda bolǵan oqıǵany eske aldy keıipkerimiz.
Áńgime barysynda Aızat Isaeva elimizde ana men balanyń saýlyǵyna jaqsy kóńil bólinip jatqanyn aıtyp qaldy. Bala ana qursaǵyna bitkennen dárigerler ana men bala jaǵdaıyn jiti baqylaıdy. Sebebi tájirıbeli balalar dárigeri Aızattyń aıtýynsha, qarapaıym tumaýdyń ózi qursaqtaǵy balanyń densaýlyǵyna keri áser etýi múmkin. Buǵan birinshi kezek ómirge deni saý bala ákelýdi josparlaǵan erli-zaıyptylar múddeli bolýǵa tıis.
– Kúıeýim ekeýmiz 4 bala tárbıelep otyrmyz. Ortalyqtaǵy balalarǵa da óz balamyzdan kem alańdamaımyz. Ana, maman retinde qazirgi medısınanyń múmkindigine qarap, táýbe deımin. Mysaly, osy ortalyqta jasalatyn operasııalardy shetelde jasasa da standarty bir, bári sol bir operasııa. Tipti, bizdiń bilikti dárigerler operasııany kóp elden artyq jasaıdy desem, artyq aıtqanym emes. Medısınadaǵy 23 jyldan astam tájirıbeden kóńilge toqyǵanym, balanyń ata-anasy aýrýhanaǵa balam aýrýynan aıyǵady degen senimmen, tilekpen kelýge tıis. Ana men bala arasynda kózge kórinbeıtin, qolmen ustaýǵa kelmeıtin berik baılanys bolady. Jaqsy-jaman oıdyń barlyǵy balaǵa ana sútimen darıdy. Oǵan dálel-dáıek izdep qajeti joq. Ananyń senimimen, dárigerlerdiń qaıratymyn dertinen aıyqqan balalardy kúnde kórip júrmiz. Laıym, balapandarymyz aýyrmasyn, kórer jaryǵy kóp bolsyn, – dep keıipkerimiz meıirlene tilegin jaýdyrdy.
