Sýret JI kómegimen jasalǵan
Astanadaǵy jıynǵa Parlament depýtattary, saıasattanýshylar, akademııalyq qaýymdastyq ókilderi, jýrnalıster men qoǵam qaıratkerleri qatysty. Olar konstıtýsııalyq reformanyń negizgi baǵyttary, jańa ınstıtýttar men qoǵamdyq dıalogtiń ornyqty memlekettik damý modelin qalyptastyrýdaǵy rólin sóz etti.
Talqylaý barysynda Májilis depýtaty Abzal Quspan jańa Konstıtýsııa quqyqtyq ári ádiletti memleket qurýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadam bolady degen pikirin ortaǵa saldy. Onyń aıtýynsha, qujatta teńdik qaǵıdasy kúsheıtilgen.
– Jobada azamattardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa erekshe mán berilgen. Memleket árbir adamnyń ar-namysy men qadir-qasıetin qorǵaýǵa, jeke ómiriniń qol suǵylmaýyn qamtamasyz etýge mindetti. Sonymen qatar zań aldyndaǵy teńdik qaǵıdasy kúsheıtilip, azamattardyń quqyqtary buzylǵan jaǵdaıda olardy ádil qorǵaýdyń tıimdi tetikteri qarastyrylǵan. Halyqaralyq tájirıbede keńinen tanymal «Mıranda qaǵıdasyna» uqsas normalardy engizý usynylady. Bul qaǵıda boıynsha adamdy ustaý kezinde oǵan óziniń negizgi quqyqtary túsindirilýge tıis. Atap aıtqanda, azamattyń úndemeý quqyǵy, advokattyń kómegin paıdalaný quqyǵy jáne qajet bolǵan jaǵdaıda tegin zań kómegin alý múmkindigi qamtamasyz etiledi, – dedi depýtat.
Qazirgi geosaıası ahýal kúrdeli kezeńde memlekettik ınstıtýttardyń ornyqtylyǵy erekshe mańyzǵa ıe bolyp otyr. Osy turǵyda saıasattanýshy Talǵat Qalıev jańa Konstıtýsııa eldiń berik ınstıtýsıonaldyq negizin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵanyn aıtady. Al sarapshy Nurbek Matjanıdiń aıtýynsha, sıfrlyq tehnologııalardyń qarqyndy damýy men medıaquraldardyń jahandyq keńistigi jaǵdaıynda aqparattyq ortany retteý máseleleri erekshe ózekti.
– Jańa qujat senzýraǵa tyıym salyp, sóz erkindigine kepildik beredi. Bul norma BAQ, ǵylym, óner jáne qoǵamdyq dıalogtiń erkin damýyna quqyqtyq negiz jasaıdy. Senzýraǵa tyıym salý ártúrli kózqarastar qatar ómir súretin plıýralıstik aqparattyq ortanyń qalyptasýyna yqpal etedi. Soǵys pen qarýly qaqtyǵystardy nasıhattaýǵa tyıym salynady. Bul ereje Qazaqstannyń beıbitshilikti jaqtaıtyn syrtqy saıası doktrınasyn kórsetedi, – dedi N.Matjanı.
О́z kezeginde Bala quqyqtary jónindegi ýákil Dınara Zákıeva bala quqyqtaryn qorǵaýǵa qatysty kepildikterdiń Ata zań deńgeıinde bekitilýi asa mańyzdy ekenin jetkizdi.
– Keıbir óńirlerde balalarǵa qatysty qatygezdik kórsetý, kámeletke tolmaǵandardyń qolaısyz jaǵdaıda ómir súrý faktileri tirkelip otyr. Mundaı jaǵdaılarda memlekettik organdar ata-ana quqyǵyn shekteý nemese odan aıyrý, sondaı-aq qylmystyq is qozǵaý sekildi sharalar qabyldaıdy. Dál osy sebepti bala quqyǵynyń konstıtýsııalyq kepildikterin kúsheıtý mańyzdy. О́ıtkeni Ata zań tek quqyqtyq normalardy ǵana emes, sonymen qatar qoǵam damýynyń qundylyqtyq baǵdarlaryn da aıqyndaıdy, – dedi ombýdsmen.
«Bilim Group» kompanııasynyń negizin qalaýshy ári jetekshisi, halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń prezıdenti Raýan Kenjehanuly ǵylym men tehnologııanyń qarqyndy damýy ekonomıkanyń jańa modelin qalyptastyryp jatqanyn atap ótti.
– Fınlıandııa, Ońtústik Koreıa jáne Sıngapýr sııaqty elderdiń tájirıbesi bilim men tehnologııaǵa negizdelgen damý strategııasynyń tıimdi ekenin kórsetedi. Sonymen qatar álemde sıfrlyq transformasııa qarqyn alyp keledi. Jahandyq ózgerister aıasynda Qazaqstan úshin de jańa múmkindikter ashylyp otyr. Bizdegi basty artyqshylyq – tabıǵı resýrs-tar men adam kapıtalynyń úılesimi. Endigi mindet – tabıǵı baılyqty tehnologııalyq jáne zııatkerlik kapıtalǵa aınaldyrý. Osy sıpattaǵy baǵyttar jańa Konstıtýsııada qamtylǵan, – dep túıindedi ol.
Sarapshylar alańyndaǵy talqylaý konstıtýsııalyq reformanyń tek memlekettik ınstıtýttardy jańǵyrtýǵa emes, sonymen qatar azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan qundylyqtyq negizdi qalyptastyrýǵa arnalǵanyn kórsetti. Is-sharany Prezıdent janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty «Amanat» partııasymen birlese uıymdastyrdy.
