Ǵylymdy óndirispen barynsha ushtastyrý – strategııalyq maqsat

Qarjylandyrý isine tártip kerek

Prezıdent ǵylymı qaýym aldynda sóılegen sózinde búginde túrli memleketter arasynda tehno­lo­gııasy ozyq el bolý úshin qar­qyn­dy kúres júrip jatqanyn atap ótti.

– Biz elimiz ósip-órkendesin desek, eń aldymen, sıfrlandyrý men jasandy ıntellektiniń damýyna basa mán berýimiz kerek. Bul – meniń Prezıdent retindegi eń mańyzdy maqsatymnyń biri. Jalpy, keıingi ýaqytta bul salada aýqymdy sharýa atqaryldy, áli de kóp jumys isteýimiz kerek. Keıingi bes jylda ǵylym salasyna salynǵan ınvestısııa kólemi alty eseden asty. Elimizde zertteý ýnıversıtetteri kóbeıý­de, olardyń naqty óndirispen baılanysy nyǵaıyp jatyr. Úkimettiń málimeti boıynsha, qazir 200-den asa kommersııalyq joba qolǵa alyndy. Osylaısha, «Ýnıversıtet – zertteý – ınnovasııa – kommersııa» ekojúıesi birtindep paıda bolyp jatyr. Ǵylym qalashyqtary salynyp, tehnologııa parkteri, ınjınırıng ortalyqtarynyń qurylysy bastaldy. Bir sózben aıtqanda, ǵylym salasynda kóp jyl boıy bolmaǵan oń úrdister baıqalyp jatyr. Bul óte mańyzdy jumysqa sizder de belsene atsalysyp júrsiz­der. Barshańyzǵa shynaıy rıza­shylyǵymdy bildiremin, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent endi elimizdiń jańa Kons­tıtýsııasyna saı ǵylym sala­sy budan da joǵary qarqyn­men damıtynyna nazar aýdar­dy. Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýyn­­sha, Ata zańymyzda ǵylym­nyń óri­sin ke­ńeıtý negizgi strate­gııa­lyq ba­sym­­dyq­tyń biri retin­de kórse­tilip otyr. Bul ýnıver­sıtet­terdi, zer­tteý ın­f­raqurylymyn damy­tý, ǵa­lym­­dardyń jaǵdaıyn jasaý – Úki­met jumysynyń bir baǵy­ty ǵana emes, memlekettiń konstı­tý­sııa­­lyq mindeti retinde bekitildi degen sóz.

– Qazaqstanda 420-dan asa ǵylymı zertteý uıymy bar. Onda 27 myńnan asa ǵalym men ǵylymı qyzmetker eńbek etip júr. Bul – óte úlken akademııalyq korpýs. Ásirese, ǵylymı ortanyń jasaryp kele jatqany qýantady. Otandyq ǵalymdardyń jartysyna jýyǵy 40 jasqa tolmaǵan. Urpaqtar sabaqtastyǵy kóz ilespes jyldamdyqpen damyp jatqan álemde ǵylymnyń zaman talabyna saı bolýyna múmkindik beredi. Men qazaq ǵyly­mynyń keleshegine úmitpen qaraı­myn. Áıtse de halyq­aralyq tájirıbemen jete tanys adam retinde otandyq ǵylym­nyń qazirgi jaı-kúıin asyra baǵa­laýdan, «tolaıym tabysqa jetti» dep aıtýdan aýlaqpyn. Degenmen ǵylymdy damytý úshin bizde ınfraqurylym da, adamı áleýet te bar. Úkimet pen ǵylymı qoǵamdastyqtyń aldynda ortaq stra­tegııalyq maqsat tur. Ol – ana­ǵurlym tıimdi ǵylymı orta qalyp­tastyrý, ekonomıkadaǵy ın­no­vasııany yntalandyrý, ǵylymd­y óndirispen barynsha ush­tas­tyrý. Ashyǵyn aıtqanda, she­shi­min kútken másele shash etek­ten, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev ǵylymdy qarjylandyrý isinde qatań tártip jolǵa qoıylyp, qarajatty basymdyqtarǵa qaraı jumsaǵan jón dep sanaıdy.

– Memleket keıingi alty jylda ǵylymǵa arnalǵan qarjyny birneshe ese ulǵaıtty. Jyl saıyn ǵylymǵa 200 mlrd teńgeden astam, tipti budan da kóp, 500 mln dollardan asa qarjy bólinedi. Bul – Qazaqstan úshin qomaqty aqsha. Alaıda ǵylymdy qarjylandyrýdyń naqty nátıjesin ázirge kóre almaı otyrmyz. Bas prokýratýra salalyq mınıstrlikte jáne Ǵylym qorynda kóptegen ári aýqymdy qarjylyq zańbuzýshylyqtarǵa jol berilgenin áshkereledi. Nelikten osylaı bolǵanyn tap basyp aıtý qıyn. Grant alýshylardy akkredıtteýden bas­tap qarjylandyrý úderisiniń barlyq kezeńinde kemshilikter kózge kórinip tur. Meniń túsinigimde, ǵylym men jemqorlyq – bir-birine kereǵar qubylys, ekeýi qatar atalmaýǵa tıis. Memleket qarjysyn jymqyrǵysy keletin kez kelgen áreketke tosqaýyl qoıatyn súzgi ne kedergi joq. Ǵylymı úderisti damytýdyń tujyrymdy kózqarasy qalyptaspaǵan. «Áıteýir qarajatty qalaıda ıgersek boldy» degen ustanym tamyr jaıǵan. Ǵylymı jumystyń naqty paıdasy, jańashyldyǵy qandaı? Oǵan eshkim bas qatyrmaıdy. Buǵan qosa saraptama uzaqqa sozylady. Jobalar ýaqtyly iske aspaıdy. Úkimet atalǵan máselelerdi egjeı-tegjeı tekserip, jaǵdaıdy túzeý úshin shuǵyl sharalar qabyldaýy qajet, – dedi Prezıdent. 

Ǵylymı ázirlemege talap qajet

Memleket basshysynyń pikirinshe, ǵy­ly­mı ázirlemeler elge naqty paıda ákelýi kerek. О́kinishke qaraı, bul bul­jy­mas aksıomany qaıtalaýǵa týra kelip tur.

– Ǵylym qoryna ınnovasııany yntalandyrýǵa arnalǵan jańa quzy­retter berildi. Biraq jumystyń nátıjesi joq. Qordyń qyzmetin qaıta saralaý qajet. О́zimizdi aldaýdyń ne qajeti bar? Ǵylym bar sııaqty, biraq onyń naqty paıdasyn kórmeı otyrmyz. Maǵan 3 myńnan asa qoldanbaly ǵylymı jobanyń 193-i ǵana kommersııalandyrýǵa laıyq dep tanylǵany, al naryqqa bar-joǵy 29 joba shyqqany baıandaldy. О́kinishke qaraı, ındýstrııaǵa áseri, qaıtarymy óte az. Taǵy bir keleńsiz jaıt: zamanaýı óndiris qurýǵa bólingen jer telimderi bos jatyr. Al jumysynda olqylyqtarǵa jol bergen Ǵylym qory memleket qarjysyn qaıtarmaǵany óz aldyna, tipti quqyq qorǵaý organdaryna da shaǵymdanbaǵan. Eshteńe bolmaǵan sııaqty. Alaıda quqyq qorǵaý organdary grant retinde alynǵan aqshanyń keıin Ulttyq memlekettik ǵylymı-tehnıkalyq saraptama ortalyǵy men Ǵylym qory qyzmetkerlerine aýdarylǵanyn áshkere­ledi. Tekseris nátıjesinde 11 qyl­­mystyq is qozǵaldy. Ulystyń uly kúni – Naýryz meıramy qarsańynda ózim shynaıy qurmetpen qaraıtyn ǵyly­mı qyzmetkerler týraly osyndaı uıatty derekterdi ashyq aıtý ońaı emes. Biraq Konstıtýsııadaǵy Zań men tár­tip qaǵıdaty ǵylym qaıratkerlerine de qa­tysty. Ǵylymı qoǵamdastyqtyń abyroı-bedeline nuqsan keltiretin osy jaǵymsyz jaıt jaýapkershiliktiń bolmaýy, baqylaýdyń nasharlyǵy jáne úderisterdi sıfrlandyrýdyń tómen deń­geıi qaıda ákelip soǵatynyn anyq kór­setti. Barlyq ǵylymı ázirleme qol­­dan­baly mánge ıe bolýǵa tıis. Eko­no­mıkanyń naqty sektorlaryna belsen­di engizilýi kerek. Álbette, qazaq ǵyly­mynyń damýynda sátti mysaldar bar­shylyq. Aýyzdy qý shóppen súrte berýge bol­maıdy. Biraq shynaıy tabys­qa je­t­kimiz kelse, sátsizdikterden sabaq alýy­myz kerek. Týrasyn aıtqan jón. Shyn­dyqty burmalaýǵa túbe­geıli qar­symyn. Biraq qur sóz ben maqtan­ger­shilik­ti jaq­tyrmaımyn, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent ınnovasııalyq saıasatty júrgizý quzyreti Ǵylym jáne joǵa­ry bilim mınıstrligine berilgenin, «Indýs­trııalyq PhD» mamandaryn daıarlaý baǵ­darlamasy iske qosylǵanyn, irgeli zert­teýlerdi turaqty qarjylandyrý tetigi engizilgenin, sondaı-aq jetekshi ǵa­lym­darǵa eńbekaqy tóleýdiń jańa ádis­temesi zań júzinde bekitilgenin alǵa tartty.

– Alaıda qabyldanyp jatqan shara­larǵa qaramastan, ǵylymı ázirleme­lerden aýyz toltyryp aıtarlyq ekono­mı­kalyq áser ázirge joq. Bul jaǵdaı­dyń sebep­terin anyqtaýymyz kerek. Ǵylym aka­demııasy, tıisti ınstıtýttar, ǵalymdar men bıznes qoǵamdastyq osy tyǵyryq­tan shyǵaratyn usynys berýge tıis. Bas­qasha aıtqanda, ǵylymı ázirlemelerdi kommersııalandyrýdy qolǵa alǵan jón. Negizi, bul áldeqashan oryndalýǵa tıis mindet edi. Biraq eshten kesh jaq­sy. Strategııalyq maqsatymyz – ǵylym men ınnovasııaǵa keletin ınves­tısııany eseleý. Bul iske jeke kásip­oryndar men kásipkerler de atsalysýy qajet. Iаǵnı ǵylym – jalpyhalyqtyq is. Máse­leni osylaı tótesinen qoıýymyz kerek. Úkimet ǵylymdy basqarýdyń nátı­je­ge qurylǵan jáne bıznespen seriktes­tik­ti damytýdy kózdeıtin tıimdi modelin ja­saq­taýy kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev. 

Bilim granttaryn bólý isine taldaý júrgiziledi

Memleket basshysy osydan úsh jyl buryn elimizde álemniń eń úzdik joǵary oqý oryndarynyń fılıaldaryn ashý jó­nin­de naqty tapsyrma bergenin eske saldy.

– Bul Qazaqstanǵa óte qajet. Osy bas­tama, eń aldymen, jastardyń óz jeri­mizde sapaly bilim alýyna jol ashady. Biz sol arqyly elimizdiń joǵary bilim júıesine halyqaralyq baǵdar­la­malar men ozyq standarttardy engize alamyz. Jalpy, osy ýaqyt ishinde aýqym­dy sharýa atqaryldy, 33 ýnıversı­tet­tiń fılıaly ashyldy. Onyń ishinde Máskeý ınjenerlik fızıka ınstı­týty, Arızona ýnıversıteti, Sorbonna, Lota­rıngııa ýnıversıteti, Kardıff ýnıv­ersıteti, De Montfort ýnıversıteti, Beıjiń til jáne mádenıet ýnıversıteti sııaqty bedeldi joǵary oqý oryndary, sondaı-aq Lý Ban sheberhanasy bar. Biraq bul jumys álemniń úzdik ýnı­versıtetterimen seriktestik ornatý­men aıaqtalmaýy kerek. Bizge esep úshin ashylǵan, ulttyq ǵylymdy damy­týǵa qaýqarsyz fılıaldardyń qajeti joq. Basty nazar sanda emes, sapada bolýǵa tıis. Qazaqstanda jumys isteı­tin ár fılıal joǵary bilim salasyn­daǵy básekeni arttyrýǵa yqpal etýi kerek. Osy máseleni muqııat zerdeleý mańyzdy. Qazir elimizdegi shetel joǵary oqý oryndarynyń fılıaldaryn­da bilim alyp jatqan stýdent­terdiń deni – memlekettik grant ıeleri. Elimizde jergilikti joǵary oqý orny men sheteldik ýnıversıtetterge beriletin memlekettik oqý granttarynyń aqysynda úlken aıyrmashylyq bar. Úkimettiń málimetin­­­­­­­­­­­she, bir stýdentti oqytý úshin sheteldik fılıalǵa bólinetin mem­lekettik grant kólemi ulttyq márte­besi bar ýnıversıtetterge bólinetin grant kóleminen bes ese artyq. Mundaı jaǵ­daıda básekelestik týraly sóz aıtýdyń ózi orynsyz bolýy múmkin. Sondyqtan Úkimet sheteldik joǵary oqý oryndaryna bólinetin memlekettik grant qunyn qaıta pysyqtap, tıisti taldaý júrgizgeni jón, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev kásiptik, ǵylymı, ınjenerlik-tehnıkalyq mamandardy sapaly daıarlaýǵa kúsh salýdyń mańyzyna toqtaldy.

– О́zderińizge málim, bıylǵy jyldy Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııaladym. Iаǵnı Qazaqstandy ǵylymı-tehnologııalyq turǵydan damytyp, tehnıka men óndiristik úderisterdi arttyrý úshin shara qabyldaýymyz kerek. Meniń oıym­sha, bizde zańgerler, fılologter men dıplomattar, ıaǵnı gýmanıtarlyq sala mamandary óte kóp. Ulttyń mentalıtetin ózgertýimiz kerek. Al ol qalaı ózgeredi? Ol úshin ǵylym men tehnologııaǵa moıyn burýymyz qajet. Bul bizdiń qolymyzdan kelmeı me? Qazaqstanda týra maǵynasynda sana revolıýsııasyn jasaýymyz kerek dep oılaımyn. Osy oraıda ýnıversıtetterdiń erekshe mıssııasyn atap ótkim keledi. Olar bilimdi, parasatty, eldiń keleshegi úshin jaýapkershilik arqalaı alatyn azamattardyń jańa býynyn tárbıelep shyǵarýda aıryqsha ról atqarady. Memlekettiń zııatker qaýymy ýnıversıtette qalyptasady. Bilim salasyn áleýmettik qyzmet retinde qabyldaý durys emes. Qazirgi qubylmaly álemde bilim mańyzdy óndiristik kúshke aınaldy. Jastarymyzdyń ǵylymǵa, ınnovasııalyq kásipkerlikke, ozyq sıfrlyq daǵdylardy meńgerýge qyzyǵýshylyq tanytatyny qýantady. Memlekettiń mindeti – jas­tardy sapaly bilimmen qamtamasyz etý, olardyń zamanaýı ǵylymı bazada jumys isteýine, dúnıejúzimen akademııalyq baılanys ornatýyna jaǵdaı jasaý. Kóp uzamaı Jasandy ıntellekt ýnıversıteti ashylady. Muny mańyzdy oqıǵalardyń biri dep aıtýǵa bolady. Oqý orny alǵashqy stýdentteri men magıstranttaryn bıyl qabyldaýdy josparlap otyr. Irgeli ǵylymsyz jasandy ıntellektini damytý múmkin emes ekenin túsingen jón. Algorıtmder men kúrdeli ınjenerlik ónimder, eń aldymen, damyǵan ǵylymı jáne ýnıversıtettik ortada paıda bolady. Sol sebepti osy baǵytqa aıryqsha kóńil bólemiz, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy qazaqstandyqtar qol jetkizgen nátıjege toqmeıilsip, kórsetkishtermen maqtanbaı, kerisinshe, jańa maqsattarǵa jetý úshin tynymsyz eńbek etý qajet ekenin málimdedi.

– Álemdik báseke kúsheıgen kezeńde árdaıym jeńimpaz bolýymyz kerek. Qazaq halqy qandaı jaǵdaı bolsa da, órkenıet kóshinen qalmaýǵa tıis. Tarıhymyzda qıly qasiretti bastan ótkerdik. Osy baqýatty ómirge jetý úshin talaı zobalańdy kórdik. О́rkenıet bizge ózdiginen kelmeıdi. Ony ózderińiz de túsinetin shyǵarsyzdar. Oǵan qol jetkizý úshin qoǵam judyryqtaı jumylyp, kúsh biriktirýi qajet. Ǵalymdar, tehnologter, kásipkerler, bilimdi azamattar, tipti stýdentter de ortaq iske atsalysqany jón, – dedi Qasym-Jomart Toqaev. 

Jańa ǵylymı jobalardyń ózektiligi

Prezıdent jastardy eńbekqorlyq, tártip pen patrıottyq rýhynda tárbıeleýge shaqyrdy.

– Turmys-tirshiliktiń bul qaǵı­dattary Konstıtýsııamyzdyń ajyramas bóligi retinde bekitilýi beker emes. Patrıotızm minberlerde, merekelerde, saltanatty is-sharalarda sózden qamal turǵyzý emes, halyq aldyndaǵy joǵary jaýapkershilik ekenin únemi eske salamyn. Patrıot degenimiz – kez kelgen orynda, meıli, ýnıversıtet, mektep, aýrýhana, kásiporyn nemese mınıstrlikte bolsyn, óz qyzmetin adal atqaratyn adamdar. Áskerı qyzmetshiler týraly aıtpasaq ta bolady. Bul arada barlyq mamandyqty tizip shyǵý mindet emes shyǵar. Jumystyń jamany bolmaıdy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy ǵylym qala­shyqtary men qarqyndy damıtyn qalalar ınvestısııa jáne jańa tehnologııalardy tartý ortalyǵyna aınalýǵa tıis ekenin atap ótti.

– Osy mindetti iske asyrý úshin tıisti tujyrymdama qabyldandy. Bul tujyrymdamaǵa sáıkes myqty ǵylymı- tehno­logııalyq parkter qurý jospar­la­nyp otyr. Meniń tapsyrmam boıynsha Kýrchatov qalasyna ǵylym qalashy­ǵy mártebesin berý jumysy basta­lyp ketti. Parlament osyndaı qalashyq­tardyń quqyqtyq mártebesin jáne qar­jylandyrý tetikterin aıqyndaıtyn zań jobasyn qarap jatyr. Ǵylymdy arqaý etken aýmaqtar qurý – bizdiń strategııalyq basymdyqqa ıe maqsatymyz. Jańa Konstıtýsııada qarqyndy damıtyn qalalar úshin arnaıy quqyqtyq rejim bekitildi. Sondyqtan Alatau City joǵary tehnologııalar salasyndaǵy ınvestorlar úshin tartymdy jobaǵa aınalady dep senemiz. Jalpy, memleket óńirlerde ǵylym men ınnovasııany damytýǵa erekshe nazar aýdaryp otyr. Soǵan sáıkes ákimderge ǵylymı-tehnologııa­lyq saıasatty júrgizý quzyreti berildi. Aımaqtardaǵy 11 joǵary oqý ornynda akademııalyq artyqshylyq jáne zertteý ortalyqtary qurylyp jatyr. Bul ortalyqtar balamaly energetıkadan bastap bıotehnologııa salasyna deıin ártúrli baǵyt boıynsha mańyzdy zertteýler júrgizedi. Túptep kelgende, biz bilim-ǵylymdy ózgelerden qur kóshirip almaı, ózimiz jasaýymyz kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev. 

Adam kapıtalyna mán berý mańyzdy

Prezıdent álemdik ǵylymda ózekti zertteýler jasaı alatyn ǵalymdar býy­nyn tárbıeleý qajettigine mán berdi.

– Biz jańa Konstıtýsııada adam kapıtalyn, bilimdi, ǵylymdy, ınnovasııa­ny damytýdy memleket qyzmetiniń strate­gııalyq baǵyty retinde bekittik. Endi bári­miz bul maqsatty mindetti túrde iske asy­rýy­myz kerek. Basqa jol joq. Bul – óte kúr­deli mindet, ony túsinýimiz kerek. Osy maq­satqa qol jetkizý úshin ǵylymı qo­­ǵam­­­dastyq kásibı biliktilik, adal­dyq jáne otan­­shyldyq qasıetterin tany­týy qajet. Men sizderge úmit artamyn, – dedi ol.

Budan bólek Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń bolashaǵy týraly oıymen bólisti.

– Keler urpaq bizdiń keıbir kemshilik­terimizge kóz juma qaraıtyn shyǵar. Biraq olar Qazaqstandy Ádiletti, Qýatty memleketke aınaldyratyn, zań men tártip, tazalyq, tabıǵatty aıalaý, bilim men ǵylym saltanat quratyn múmkindikti múlt jibergenimizdi eshqashan keshirmeıdi. Qazaqstan osyndaı el bolýy kerek. Bizdiń túpki maqsatymyz osy, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy ǵylymda nátıjege qol jetkizý úshin adam kapıtalyna basa mán bergen jón dep esepteıdi.

– Biz óskeleń urpaqqa tárbıe berý men azamattardy qoldaýdy áleýmettik ádildik, jasampaz otanshyldyq jáne eńbekqor­lyq turǵysynan qaıta qaraýymyz kerek. Bul – paternalızm modelinen adam men onyń qabileti basty resýrsqa aınalatyn órkenıetti transformasııalaý úlgisine ótý degen sóz. Sondyqtan jańa Konstıtýsııamyzdyń, eń aldymen, adamǵa baǵdarlanýy tegin emes, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent elimizdiń ǵylymı-akade­mııalyq qoǵamdastyǵyna úndeý jasady.

– Qazaqstannyń erteńi qandaı bolatyny, ınnovasııalyq jáne ozyq elge aınalý múmkindigi sizderdiń ıdeıalaryńyzǵa, zertteýlerińizge, jasaǵan eńbekterińiz ben ashqan ǵylymı jańalyqtaryńyzǵa tike­leı baılanysty. Kúsh-jiger birik­tirip, Qazaqstandy Eýrazııadaǵy jetekshi ǵylymı, tehnologııalyq ortalyqtardyń birine aınaldyra alamyz. Men buǵan senimdimin, – dedi Memleket basshysy.

Sóz sońynda Prezıdent eldiń shynaıy jańarýy saıası urannan emes, qu­qyq­tyq irgetasymyzdy jańasha qalyp­tas­tyryp, bekitýden bastalatynyn jetkizdi.

– Biz bir el, bir jurt bolyp osy asa ma­ńyzdy jumysqa kiristik. Jańa Konstıtý­sııa eldigimizdiń tiregi, egemendigimiz­diń tuǵyry bolady. Onyń ár baby, ár tarmaǵy eldigimizdi nyǵaıta túsedi. Biz Uly dalanyń myńdaǵan jyldyq tarıhy­nyń sabaqtastyǵyn saqtaýǵa basa nazar aýdardyq. Babalarymyz áýel bastan quqyqtyq memleket qurýǵa erekshe mán bergen. Qasym hannyń qasqa joly, Esim hannyń eski joly, áz Táýkeniń Jeti jarǵysy – sonyń aıqyn dáleli. Qýatty, Kúshti, Básekege qabiletti Qazaqstannyń jańa Jarǵysy – jańa tarıhı, geosaıası jaǵdaıdaǵy biregeı qujat. Onyń tarıhymyzdaǵy orny erekshe. Bul – azamattarymyzdyń arman-tileginen, maqsat-muratynan týǵan qasterli qujat, shyn mánindegi Halyq Konstıtýsııasy, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev ǵalymdar jańa Konstıtýsııanyń mán-mazmunyn jurtshylyqqa tereń túsindirýge aıtarlyqtaı úles qosqanyna nazar aýdaryp, ǵylym eldikti nyǵaıtýdyń mańyzdy quraly ekenin aıtty.

Jıyn sońynda Prezıdent eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna qosqan eleýli úlesi úshin bir top azamatqa memlekettik nagrada tabystady. Atap aıtqanda, III dárejeli «Barys» ordenimen – Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń basqarma tóraǵasy – rektory Janseıit Túımebaev; «Parasat» ordenimen – Almaty qalasy aýmaqtyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Aıgúl Qalyqova, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń dosenti Arhat Ábikenov, Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Abzal Núkenov; «Qurmet» ordenimen – Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń qaýymdastyrylǵan professory Aıjan Aryn, Almaty qalalyq Oqýshylar saraıynyń dırektory Aıgúl Baısymaqova, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń dekany Ýálıhan Ahatov, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń professory Erbol Álimqulov, saıasattanýshy Marat Shıbutov, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń professory Gúlmıra Nurahmetova, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń dosenti Dáýletbaı Rysqalıev, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń professory Alýa Ybyraeva, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń professory Ásel Sháripova; «Eren eńbegi úshin» medalimen – «Amanat» partııasynyń Almaty qala­lyq fılıa­ly «Jastar rýhy» jastar qanaty­nyń tóraǵasy Dıdarbek Dildábek, Almaty qalasy Jetisý aýdany ákimi appa­ra­ty­nyń arhıvarıýsy Gúlbaqyt Muqasheva, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ult­tyq ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy Qanat Álıhan, Almaty qalasynyń jastar saıa­­­saty basqarmasynyń basshysy Azız Qajdenbek, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń aǵa oqytý­shysy Áıgerim Jarbolova, Qazaq bas sáý­let-qurylys akademııasynyń prorek­tory Dıana Malaeva, Ál-Farabı atynd­aǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń aǵa oqytý­shy­sy Meıirjan Saǵynaev marapattaldy.