Dástúr men jasampazdyqty tutastandyrǵan Túrkistan

Aıtalyq, salaǵa tar­tyl­ǵan ınvestısııa 133 mlrd teńgege jetip, 67,9%-ǵa, ornalastyrý oryn­da­ry­nyń qyzmet kórsetý kólemi 8 mlrd teńge bolyp, 24,5%-ǵa ósti. Búginde oblysta 265 ornalastyrý orny jumys isteıdi. 11 týroperator, 45 týragenttik kompanııa, 66 gıd-ekskýrsııa ókili qyzmet etip jatyr. Oblys ákimdiginiń dereginshe, óńirdegi tarıhı nysandarǵa kelýshiler sany 1 mln adamǵa jetip, 13%-ǵa artty. Tabıǵı aýmaqtarǵa saıahattaýshylar sany 151,9 myń adamdy qurap, 18,1%-ǵa ósti. О́tken jyldyń qorytyndysynda óńirge kelgen týrıster sany 500 myń adamnan asyp, aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 15,9%-ǵa artty. Iаǵnı 2023–2024 jyldarmen salystyrǵanda turaqty ósim bar. E-qonaq júıesinde 48 400 sheteldik týrıst tirkelip, bul kórsetkish bir jylda eki esege kóbeıgen. Sheteldik qonaqtardyń basym bóligi О́zbekstan, Túrkııa, Reseı, Qytaı, Qyrǵyzstan memle­ket­terinen kelgen.

Saıahatshylarǵa qoljetim­di­likti qamtamasyz etý maq­sa­tyn­da Túrkistan, Shymkent qala­la­rynyń áýejaılary arqyly áýe qatynasy kóbeıgen. Qazir aptasyna 147 reıs oryndalady. Negizgi áýe kompanııalary qatarynda «Air Astana», «SCAT Airlines», «FlyArystan», «Turkish Airlines», ózge de halyqaralyq tasymaldaýshylar bar. О́ńirdiń týrıstik ónimderin halyqaralyq deńgeıde ilgeriletý maqsatynda Qytaı, Túrkııa, О́zbekstan, Reseı, Ázerbaıjan, Mońǵolııa, arab elderi, Eýropa memleketteri men Malaızııa naryǵyna shyǵý josparlanǵan. Ásirese Qytaı naryǵyna baǵyttalǵan WeChat platformasynda arnaıy kontent ázirlenip, alǵashqy kezeńde keminde 50 myń aýdıtorııany qamtý kózdelip otyr.

Iskerlik týrızmdi damytýǵa da aıryqsha mán berilip keledi. Jyl saıyn 20-30 iskerlik is-shara, ınvestısııalyq týrızm, ITjobalar forýmdary men halyqaralyq konferensııalar ótkizý jos­par­lanǵan. Halyqaralyq ynty­maq­tastyq aıasynda byltyr 113 sheteldik týrkompanııaǵa, 23 trevel-blogerge, 11 sheteldik BAQ ókiline aqparattyq týr uıymdastyryldy. Qytaıdyń tanymal Hunan TV telearnasymen birlesip, áıgili ánshi Dımash Qudaıbergenniń qatysýymen «Voice Beyond Horizon» telejobasy óńirde túsirilip, halyqaralyq aýdıtorııaǵa usynyldy.

Álbette, óńirge kelgen qonaq­tar aldymen Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesine at basyn burady. Bul oraıda kúni keshe Túrkistanda «Áziret Sultan» ulttyq tarıhı-mádenı mýzeı-qoryǵy ujymymen kezdesý ótkizgen Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva 2023 jyldan beri «Qazrestavrasııa» RMK nysanǵa ǵylymı zertteý júrgizip, olardyń nátıjesinde birqatar praktıkalyq sharalar júzege asyrylǵanyn atap ótti. Premer-mınıstrdiń orynbasary qazirgi kezeńdegi basty basymdyq syrtqy jańartý emes, biregeı eskertkishtiń tarıhı kelbetin saqtaý ekenine nazar aýdardy. Sondaı-aq kezdesýde «Áziret Sultan» ulttyq tarıhı-mádenı mýzeı-qoryǵy tek mádenı mekeme emes, ulttyń tarıhı jadyn saqtaıtyn, rýhanı tutastyǵyn bekitetin ir­geli ortalyq ekeni aıtyldy. «Munda tek biregeı mádenı mura ǵana saqtalmaı, sonymen birge dáýirlerdiń baılanysy kórinis tabady. Bul baılanys memlekettiligimizdiń, dás­túrimizdiń, rýhanı qundy­lyǵymyzdyń bastaýyn te­re­ńirek túsinýge múmkindik be­redi. Bizdiń mindetimiz – osy murany saqtap qana qoımaı, ony búgingi urpaqqa jańa mazmunda jetkizý», dedi A.Balaeva.

Sondaı-aq qaıta qalpyna kel­tirilgen Han meshitine kelý­shiler qatary da kóbeıip keledi. Qo­naqtar tarıhı nysannyń sáý­lettik erekshelikterimen tany­syp, onyń rýhanı-mádenı mańyzy jóninde keńinen maǵ­lumat alady. Han meshiti – qazaq handarynyń, olardyń týystary men nókerleriniń, sondaı-aq mártebeli qonaqtardyń namaz oqıtyn qasıetti orny bolǵan. Handar bes ýaqyt namazyn arnaıy «Maqsýra» bólmesinde oqyǵan. Bul bólmege Han ordasyna baǵyttalǵan jeke esik arqyly kirgen. Meshit kesheni óz dáýirinde oram halqyna arnalǵan Jámı meshitin, joǵary laýazymdy tulǵalarǵa arnalǵan «Maqsýra» bólmesin, aýlasyn, jeke taharathanasyn qamtyǵan. «Maqsýranyń» jeke mıhraby men ımamynyń bolýy onyń erekshe mártebesin aıqyndaıdy. Han meshiti Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesinen batysqa qaraı 300 metr qashyqtyqta, Jeti ata kóshesiniń boıynda ornalasqan. Meshit aýlasy tik tórtburyshty pishinde salynǵan, ólshemderi – 25,1h18,4 metr. Aýlanyń shyǵys bóliginde jabys­tyra turǵyzylǵan taharathana qurylysymen qosa eseptegende, qas betiniń uzyndyǵy 30,7 metr bolady. Meshit aýmaǵynda jamaǵat ımamyna arnalǵan eki bólmeli turǵyn úı, bastyrmalar, qudyq ornalasqan. Sondaı-aq aýla syrtynda qosymsha taharathana orny qarastyrylǵan.

Oblystyq sáýlet jáne qa­la qury­lysy basqarmasy men týrızm basqarmasynyń bir­lese at­qarǵan jumysy nátıjesinde óńirde 100 týrıstik oryn anyqtalǵan. Olardyń qatarynda Báıdibek aýdanyndaǵy «Aqmeshit» jeras­ty úńgiri, Qazyǵurt aýda­nyn­daǵy «Keme qalǵan» monýmenti, Túlkibas aýdanynda «Aqsý Jaba­ǵyly» memlekettik tabıǵı qoryǵy, Otyrar aýdanynda Arystanbab kesenesi bar. Oblystyq sáýlet jáne qala qurylysy basqar­ma­sy­nyń málimetinshe, ótken jyly 108 eskızdik joba qaralyp, onyń ishinde 19 joba Túrkistan qala­synyń ákimdigi tarapynan, 57 joba basqarma tarapynan zerde­lengen.

О́ńirdiń týrızm salasyn damy­tý­ǵa ınvestorlar da qyzyǵý­shy­lyq tanytyp otyr. Mysaly, ınvestor Otyrar aýdanynan shóldegi qonaqúı, qabyldaý ortalyǵy, shyǵys monshasy men ejelgi Otyrar kitaphanasy ańyzyn jandandyryp, kitaphana men murajaı salyp, arnaıy týrıstik ortalyq uıymdastyrý jobasyn júzege asyrýǵa nıet bildirdi. Otyrar men Saýran arasynda saıahatshylarǵa túıe kerýenin úılestirý jospary da bar. Bul joba zerdelenip, júzege asyrýǵa qatysty jumys júr­gizilmekshi. Sonymen qatar Túr­kistandaǵy «Jańa qala» aýma­ǵyn­da salynatyn meıramhana, keńse ǵımarattary, qonaqúı jobalary, medısınalyq týrızm nysany, «qala ishindegi qala» usynysy sáý­lettik jobalar jónindegi keńes­tiń nazaryna alyndy.

Jalpy, qabyldanǵan keshendi sharalar nátıjesinde oblys týrızm salasyn ekonomıkanyń draı­verine aınaldyrýdy kózdep otyr. Týrıstik aǵyndy ulǵaıtý, ın­vestısııa tartý, qyzmet sapasyn arttyrý, halyqaralyq ımıdjdi nyǵaıtý baǵytyndaǵy jú­ıeli jumystar aldaǵy kezeńde de júıeli jalǵasady.

Túrkistan oblysy