Jetildirý jalǵasady

Oǵan zeınetaqyǵa qatysty sońǵy zań jobasy kózimizdi jetkizdi Májilistiń sońǵy jalpy otyrysynda halyqty zeınet­aqymen qamsyzdandyrýǵa baılanysty keıbir zańdarǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jónindegi zań jobasy maquldanǵany týraly jazǵan edik. Endi sol zań jobasyn talqylaý barysynda ortaǵa salynǵan keıbir saýaldar týraly tolyǵyraq jazýdy maqsat etip otyrmyz. Depýtat M.Tinikeev zeınetaqy adamǵa ómir boıy tólenetindigin aıtyp, al jınaqtalǵan somanyń tólenbeı qalǵan bóligi adam dúnıe salsa, muragerlerine berile me dep surady. Oǵan jaýap bergen mınıstr T.Dúısenova jınaqtalǵan somanyń ishindegi jumys berýshi bergen 5 paıyz muragerge berilmeı, tek óz eńbekaqysynan ustalǵan 10 paıyzdyq jarna ǵana muragerge beriletinin aıtty. Demek, adam ólgennen keıin zeınetaqy tóleý qyzmetinde otyrǵandar onyń tólenbeı qalǵan somasyna tekseris jasap, qanshasy 10 paıyzdyń, qanshasy 5 paıyzdyń esebinen jınaqtalǵanyn ajyratýlary kerek eken... Depýtat T.О́mirzaqov zań jobasynyń taǵy bir túsiniksiz tusyn kórip, suraq berdi. Onyń aıtýynsha, zań jobasy boıynsha memleket jumys berýshiniń 5 paıyzdyq qosymshany aýdarýyna kepildik bermeıdi eken. Onyń ústine bul aqy jumyskerdiń eńbekaqysyna sáıkes tólense de ol adamnyń jekemenshigi emes. Osy zań jobasynyń 31-babynyń 1-tarmaǵyna sáıkes ony tek ózine 60 aı boıy aýdarylǵanda ǵana alady eken. Demek, kem degende 5 jyl udaıy aýdarylyp otyrǵannan keıin ǵana zeınet jasyna ilikse 5 paıyzdyq ústeme jarnany alady. Depýtattyń osy ádiletti emes qoı degen suraǵyna jaýap bergen mınıstr aldymen jumys berýshiniń 5 paıyzdyq jarnany aýdarýyna memleket kepildik bere almaǵanymen, zeınetaqyny tóleý mindetkerligi qarastyrylǵanyn aıtty. Demek, jumys berýshi tıesili somany aýdarmasa da ony memleket báribir tóleýge mindetti eken. Odan ári T.Dúısenova 5 jyldyq 5 paıyzdyq qosymsha týraly qyzyq derek aıtty. Bizdegi qoldanystaǵy zańnama boıynsha zeınetaqy áıel adamǵa 20 jyldyq, er adamǵa 25 jyldyq jumys ótiline sáıkes taǵaıyndalady. Al jumys berýshi keminde 5 jyl boıy qosymsha 5 paıyzdyq zeınetaqylyq jarna tólegen bolsa, biz oǵan jınaqtaý qorynan zeınetaqy tóleý kerektigin jazdyq. Sóıtip, biz qoldanystaǵy zańnamanyń normasyn birshama jeńildettik, dedi ol. Depýtat Gúlnár Seıit­ma­ǵan­betova 4 bala ósirgen anaǵa 12 jyl­dyq jumys ótili esepteletinin aıta kelip, al odan kóp, mysaly, 10 bala ósirgenge nege jumys ótili kóbirek eseptelmeıdi. 4 balanyń árqaısyna 3 jyldan ótil bolsa, odan kóp bala sanynyń árqaısyna tym bolmasa 2 jyldan jumys ótili nege eseptelmeıdi dep suraq qoıdy. Zań jobasy bul jerde birshama ádiletti norma qarastyrǵan eken. Tamara Dúısenova ómirge 6 jáne odan da kóp bala ákelgen analarǵa 12 jyldyq jumys ótiliniń ústine bazalyq zeınetaqysyna aı saıyn 15 myń teńgeden qosymsha qarajat tólenetinin aıtty. Depýtat Aıtkúl Samaqovanyń suraǵy da kóp adamdardyń kóke­­ıin­de júrgen máseleni qozǵady. De­pýtat múgedek balalaryna qaraı­tyn analarǵa zeınetaqy tóleý máselesine kóńil aýdardy. Olar múgedek balasyn 18 jasqa deıin baqqan jyldaryna járdemaqy alady. Ana jazǵan odan keıin de balasyn baǵatyny belgili, biraq bul jyldarǵa túk te almaıdy. Eger anasy baqpasa, sizder patro­natty medbıke belgilep, oǵan eńbek­aqy tólegen bolar edińizder. Eń qıyny sol, zeınet jasyna tol­ǵan­da múgedek balasyn baqqan jyl­dary úshin anaǵa jumys ótili de esep­­telmeıdi. Osy máseleni durys she­shýimiz kerek edi ǵoı, dedi depýtat. Bul suraqqa jaýap bergen mınıstr jańa zań jobasy boıynsha múgedek balalaryn kútken jyldary analardyń eńbek ótiline esepteletinin aıtty. Qoldanystaǵy zańǵa sáıkes analarǵa múgedek balalaryn 16 jasyna deıin kútkeni úshin eń az eńbekaqy kóleminde járdemaqy beriledi eken. Al 16 jastan keıin jańa zań jobasy bo­ıynsha medısınalyq-áleýmettik mekeme qyzmetkerleriniń ortasha eńbekaqysy kóleminde jár­­dem­aqy tólenetin bolypty. Osy jár­demaqydan oǵan zeınetaqylyq jınaq qoryna 10 paıyzdyq jáne ju­mys berýshiniń esebinen 5 paıyz­dyq jarna tólenip turady eken, sóıtip, zeınetaqy jasyna jet­kende oǵan balany kútken jyl­darynyń bári jumys ótili bolyp eseptelip, jınaqtalǵan qor esebinen zeınetaqy tólenetin kórinedi. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan».