Sýret «Egemen Qazaqstannyń» arhıvinen alyndy
Prezıdent Altyn Orda murasyn jan-jaqty zertteý ulttyq biregeılikti nyǵaıtýdyń, tarıhı sanany jańǵyrtýdyń mańyzdy tetigi ekenin aıryqsha atap ótti. Bul – ótkenge qurmet qana emes, bolashaqqa baǵyttalǵan strategııalyq kózqaras.
Memleket basshysy óz baıandamasynda Altyn Orda dáýiri tek áskerı nemese saıası tarıhpen shektelmeıtinin, bul kezeńniń ǵylym men bilimniń, saýda men dıplomatııanyń, mádenıet pen órkenıetaralyq baılanystardyń órkendeýine zor yqpal etkenin erekshe aıtty. Ulyq ulys Eýrazııa keńistigindegi memleket basqarý dástúriniń, quqyqtyq mádenıettiń jáne etnosaralyq kelisim úlgisiniń qalyptasýyna aıryqsha áser etti. Bul – búgingi Táýelsiz Qazaqstannyń tarıhı negizderin tereń túsinýge múmkindik beretin mańyzdy qundylyq.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ulttyń jańa sapasyn qalyptastyrýda tarıhı jadynyń orny bólek ekenin únemi aıtyp keledi. «Tarıhyn tereń tanyǵan eldiń rýhy myqty bolady» degen mazmundaǵy paıymy – búgingi qoǵam úshin asa ózekti. О́ıtkeni jahandaný dáýirinde ulttyq kodty saqtaý, jas urpaqtyń boıyna eldik sana men otanshyldyq qasıetti sińirý – memleket turaqtylyǵynyń basty alǵysharttarynyń biri.
Qazir elimizde Memleket basshysynyń bastamasymen Altyn Orda murasyn zertteý baǵytynda júıeli jumystar júzege asyrylyp jatyr. Ulyq ulysty zertteıtin ǵylymı ınstıtýttyń qurylýy, arheologııalyq jáne tarıhı zertteýlerdiń keńeıýi, halyqaralyq ǵylymı yntymaq-tastyqtyń nyǵaıýy – sonyń aıqyn dáleli. Bul bastamalar Qazaqstannyń álemdik ǵylymı keńistiktegi bedelin arttyryp, elimizdi Joshy ulysynyń tarıhyn zertteıtin jetekshi ortalyqtardyń birine aınaldyrýda.
Keıingi jyldary el kóleminde tarıhı-mádenı eskertkishterdi jańǵyrtý, arhıv qorlaryn tolyqtyrý, otandyq ǵylymnyń áleýetin arttyrý baǵytynda naqty jumystar atqarylyp keledi. Munyń bári ult tarıhyna degen memlekettik kózqarastyń túbegeıli ózgergenin kórsetedi. Tarıhty jańasha zerdeleý – ótkendi dáripteý ǵana emes, el bolashaǵyn aıqyndaıtyn ıntellektýaldyq negiz qalyptastyrý degen sóz.
Prezıdent kótergen mańyzdy bastamalarǵa birinshi kezekte ǵylymı qaýymdastyq belsendi atsalysýda. О́ıtkeni ult tarıhyn tereń ári jan-jaqty zertteý – bolashaq urpaqtyń tarıhı sanasyn qalyptastyrýdyń basty negizi. Ǵylymı paıym men tarıhı ádilet ushtasqanda ǵana ulttyq rýhanııattyń kókjıegi keńeıe túsedi.
Osy oraıda Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń tarıhshy ǵalymdary ult tarıhyn jańasha paıymdaý, tyń ǵylymı zertteýler júrgizý, tarıhı murany bilim berý úderisimen sabaqtastyrý baǵytynda óz úlesin qosa beredi. Bilim men ǵylym sabaqtastyǵy arqyly tarıhı tanymdy tereńdetý – ýaqyt talaby.
Búgingi býyn óz tarıhyn tereń tanyǵanda ǵana eldik sanasy bekem, rýhy bıik urpaq qalyptasady. Uly dala murasyn ǵylymı turǵydan zerdeleý – ulttyq jadymyzdy jańǵyrtyp qana qoımaı, jas urpaqtyń boıynda otansúıgishtik pen tarıhı jaýapkershilik sezimin nyǵaıtýǵa yqpal etedi.
Beıbitkúl KÁRIMOVA,
Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń
basqarma tóraǵasy – rektory
