Muǵalim – myń úmit ıesi

– deıdi Almaty oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Lázzat BAZARQULOVA – Lázzat Tileýbaıqyzy, kógildir kóktemmen birge merekelik lep ilestire keletin 8 naýryz – Halyqaralyq áıelder kúni qarsańynda basshy retinde ǵana emes, áıel zatyna tán bir náziktikpen sezim álemine berile, ózindik oı túıýge qalaısyz? – Kóktemniń shýaqty kúnderimen birge keletin tamasha mereke qarsańynda sezim álemine berilmeıtin áıel joq ta shyǵar dep oılaımyn. О́ıtkeni, ásemdik pen sulýlyq áıel kórki men ana meıiriminen nár alady. Bir qolymen álemdi, ekinshi qolymen besikti terbetken áıel-ana – barsha adamzat balasynyń tiregi, tirliktiń qaınar bulaǵy. Asyl da ardaqty anasyn syılaıtyn, qamqor ápkesin qurmettep, tileýles sińlisin qadirleıtin, áriptes qurbylaryna senim artyp, qyzǵaldaǵy – qyzyn janyndaı jaqsy kóretin árbir adam sezimge bólenip júretini anyq. Jer betindegi tirshilik kúnniń kózinen nár alsa, adam balasy ananyń sútinen qýat alady. Endeshe, men de ózge názik jandylar tárizdi osynaý shýaqty mereke qarsańynda ár otbasynyń kıesi, aq besiktiń ıesi asyl analar jarqyn kúnderdiń sebepkeri bolyp aramyzda júre berse eken dep tileımin! Elbasy «Áıel – ómirdiń tiregi ǵana emes, áıel – ómirdiń ózi» dep naq­ty­laǵandaı, qoǵamnyń qaı salasyn bolsa da áıeldersiz elestetý múmkin emes. Ǵasyrdan-ǵasyrǵa jetip, aty ańyzǵa aınalǵan Umaı ana, Domalaq ana, Aısha bıbi, Tumar men Zarına hanshaıymdardyń izin jalǵastyrǵan shyǵystyń qos shynary – Álııa men Mánshúktiń esimderi qalyń jurttyń júreginde jattalyp qalǵany aqıqat. Qut bolyp árbir úıden tabylatyn, shyraq bolyp árbir úıge jaǵylatyn názik te bııa­zy, kórikti de kelbetti áriptesterimniń el bolashaǵy jolyndaǵy adal qyzmetteri úshin kóńilge qýanysh uıalatatyn mereke qarsańynda sheksiz alǵys bildirgim keledi. Shyǵys mádenıetine tán náziktik pen ustamdylyqqa, batys órkenıetine tán oı táýelsizdigi men erkindikke ıe áriptesterimniń qyzyǵy men qıyndyǵy, zeıneti men beıneti aralas qyzmetterinde shyǵar belesteri bıik, alar asýlary asqaq bolsyn dep tileımin. О́zgeriske toly myna álemde zamana kóshinen qaldyrmaı, alǵa qaraı jeteleıtin kúsh-qýattary eshqashan sarqylmasa eken dep oılaımyn. Oılap qana qoımaı, olardy kásibı turǵydan demep, qoldaý kórsetý maqsatyn kózdeıtin sharalardyń kóptep uıymdastyrylýyna erekshe mán beremin. Endeshe, bizder –bala janynyń baǵbany eldik armanǵa jetý úshin jeke tulǵalyq qasıetimen adamzat órkenıetine úles qosatyn azamat tárbıeleýdi basty nazarda ustaýymyz tıis. Júzderimizge jylylyq, júrekterimizge meıirim uıalatatyn merekede áriptesterime sarqylmas kúsh, otbasylyq baqyt tileımin. – Sáti túskende jetistikterdi aıtý arqyly muǵalimderdiń kóńilderine qýanysh nuryn sebý de bir ǵanıbet. Bul týraly da oı órbite ketseńiz jón bolar edi. – Iá, muǵalim – mekteptiń basty tiregi. Sondyqtan da bul mamandyq eń qurmetti, eń bedeldi kásip bolýǵa tıis. Mundaı ustanym meniń júregimniń túkpirine berik uıalaǵan. Pedagogıkalyq qyzmetimdi mektepten bastap, mamandyqtyń qadir-qasıetin jete sezingen edim. Elimizdiń ár pedagogynyń, muǵaliminiń oı-armanyn, úmiti men múddesin óz basym tereń sezinemin desem jańsaq aıtqandyq bolmas. Bizdiń jumysymyzdyń basty nátıjesi – táýelsiz elimizdiń jarqyn bolashaǵy bolyp tabylatyn jastardy tárbıeleý. Úzdik bilim – ǵylymdaǵy nátıjeniń, al ǵylymdaǵy jetistik – ınnovasııalyq damýdyń qaınar kózi.  Sapaly bilimi bar urpaq tárbıeleý arqyly ǵana elimiz básekege qabiletti memleket bola alatyny dáleldeýdi qajet etpeıtin aksıoma. Prezıdent aıtqan aldyńǵy qatarly 30 eldiń qataryna da bilim jetkizeri sózsiz-aq. Úlgi tutarlyq ult bolyp qalyptasýymyzdyń bir negizi sapaly bilim alǵan urpaq ekeni daýsyz.  «Ustazy jaqsynyń – ustanymy jaqsy» degen qanatty sóz bar. «Eń áýeli, mektepke keregi – oqyta biletin muǵalim», – deıdi ult ustazy Ahmet Baıtursynuly. Ustazdyń mártebesin joǵary deńgeıge kóterý úshin ustazǵa qoǵam, ata-ana, oqýshy tarapynan qoshemet kórsetilip, memleket tarapynan áleýmettik qoldaý jasalýy shart dep bilemin. Osy maqsatta biz ozyq tájirıbe jáne úzdik pedagogtardyń jetistikterin belsendi nasıhattaýdy maqsat etip otyrmyz. Oblys ákimi de osy baǵyttaǵy jumysqa erekshe kóńil bólýde. Máselen, jyl saıyn bilim salasy qyzmetkerleriniń mereıin asyryp, mártebesin kóterý maqsatynda qomaqty júlde taǵaıyndap, 7 nomınasııa boıynsha baıqaý ótkizý dástúrge aınalyp otyr. Baıqaýdyń qorytyndysy boıynsha eń úzdik jyl muǵalimine oblys ortalyǵy Taldyqorǵan qalasynan 2 bólmeli páter beriledi. Bul óz kezeginde baqytyn bala tárbıesimen baılanystyryp otyrǵan ustazdar qaýymynyń óz isine degen yntasyn arttyryp, jigerine jiger qosatyny belgili. Osylaısha oblysymyzda ustazdardyń joǵary nátıjege qol jetkizýine, olardyń materıaldyq jaǵdaıynyń jaqsarýyna jáne kásibı ósýine, oqýshylarymyzdyń bıikterden kórinýine asa mán beriledi. – Elbasy Jetisý jerine kelgende úsh aýysymdy jáne apattyq mektepter máselesin kóterip, tıisti adamdarǵa tapsyrma bergeni málim. Siz osy salanyń qyr-syryn jetik zerdelep, máseleniń mánisin oı eleginen ótkizip kórdińiz be? – Demografııalyq ósý jáne kóshi-qon úrdisine baılanysty oblysymyzdaǵy mektepterde oqýshylar sany jyl sanap artyp keledi. Sol sebepti Elbasynyń «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» atty Joldaýynda basym mindetterdiń biri bolyp áleýmettik ınfraqurylymdardy damytý sheńberinde apatty mektepter men úsh aýysymda oqytý máselesin sheshý kerektigi qoıylyp otyr. Memleket basshysy oblysymyzǵa kelgen issapary kezinde úsh aýysymdy mektepterdegi másele­ni sheshý, oqýshyǵa arnalǵan oryn tapshylyǵyn joıý máselesin óńir basshylaryna tapsyrǵan bolatyn. Osyǵan oraı barlyq bilim nysandaryna monıtorıng júrgizilip, oblysymyzdaǵy apatty mektepter men úsh aýysymda oqytý máselesin sheshý boıynsha qadamdyq jospar daıyndaldy. Búgingi kúni oblystaǵy apatty 24 mekteptiń 18-niń máselesi sheshilip, 4 mektep qurylysy júrgizilýde. 2015-2016 jyldar arasynda Kerbulaq aýdany, Nurym aýylyndaǵy orta mektep qurylysy josparlanǵan, al Raıymbek aýdany, Saryjaz orta mektebiniń jobalyq-smetalyq qujattary daıyndalyp Ulttyq qor esebinen 2015 jylǵy bıýdjetke kirgizý máselesi sheshilýde. 2014-2015 oqý jylynyń basynda 59 úsh aýysymdy mektep bolsa, osy máseleni sheshý úshin 51 mektep jáne qosalqy qurylys salý qolǵa alynýda. Talǵar aýdany, Jańalyq aýylyndaǵy 180 oryndyq orta mektep pen 9 nysannyń qurylysy júrgizilýde. 2015-2017 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligimen jáne mektep qurylysyn salý boıynsha Jol kartasy aıasynda Ulttyq qor esebinen 33 mektep, jergilikti bıýdjetten 12 mektep salý josparlanǵan. 2017 jyly oblysymyzda apatty jáne úsh aýysymdaǵy mektepter máselesi tolyq sheshiledi degen oıdamyz.Sóıtip, Elbasy tapsyrmasyn tııanaqty oryndap, eldiń aldynda júzimiz jarqyn bolý qadamy jasalýda. – «Bulaq – basynan tunady» degen danalyqqa júginsek, óńirdegi bilim salasyna qandaı jańalyq engizdińizder? – Taldyqorǵan qalasynda Nazarbaev zııatkerlik mektepteri, pedagogıkalyq sheberlik ortalyǵy, I.Jansúgirov atyndaǵy Jetisý memlekettik ýnıversıteti jáne Almaty oblysynyń bilim basqarmasy birlese otyryp, ózara yntymaqtastyq týraly úshjaqty kelisimge qol qoı­dyq. Memorandým qabyldaýdaǵy maqsaty­myz – Almaty oblysynyń jalpy bilim beretin mektepterine Nazarbaev zııat­kerlik mektepteri men sheteldik ozyq pedagogıkalyq tájirıbelerdi taratýǵa, bilim berý úderisinde muǵalimderdiń tájirıbesin ushtaı otyryp, bilimin jetildirýge, Kembrıdj ýnıversıtetindegi áriptestermen birlese jumys isteýge, pedagogıkalyq tájirıbeni ushtastyra uıymdastyrýǵa baǵyttalǵan jáne sabaq barysyndaǵy áreketterdi zertteýdiń erekshe formasy bolyp tabylatyn Lesson Study pedagogıkalyq tásilin engizý. Lesson Study – muǵalim tájirıbesi salasyndaǵy oqýshylardyń fýnksııalyq saýattylyǵyn jetildirýge baǵyttalǵan, sabaqtaǵy is-árekettegi zertteýdiń erekshe úlgisi. Lesson Study sabaǵyn birneshe muǵalim birlese josparlaıdy, ótkizedi, qadaǵalaıdy, oqytý men oqýdy taldaıdy. Lesson Study sıklin ótkizý kezinde muǵalimder oqytý tájirıbesine jańa ádister engizedi nemese ony jetildiredi, keıin ashyq Lesson Study ótkizý jumysyn áriptesterine taratady. Birlesken zertteý sabaǵynyń josparyn basqa muǵalimder óz tájirıbelerinde qoldana alatyn bolady. Taǵy bir qosarym, ár oıdy, sózdi aıtýdyń óz ýaqyty bolady. Kóktem merekesinde qyzǵaldaqtaı qulpyra mektepke keletin ustazdar júreginde «Mu­ǵalim oqýshydan artyq bilýi kerek», «Qaı qyry­nan bolsa da bir saty bıik turýy min­det». О́ıtkeni, «Mekteptiń júregi – muǵalim» degen ulylyqqa «tiregi», «aınasy»  degen ádemi tirkester ilese,  kóńilder túkpirinde uıalap tursa,  nur ústine nur emes pe?!. Áńgimelesken Nurbol ÁLDIBAEV, «Egemen Qazaqstan». Taldyqorǵan.