Salyqty zańsyz tóletip kelipti

Árbir kásipker óz jumysynyń oryndalýyna qaraı memleket qorjynyna salyq tólep turady. Onyń ústine Qazaqstannyń salyq týraly negizdemeleri kásip­kerlerdiń qaltasyn sheteldegideı urmaıdy, bylaısha aıtqanda uzyn arqan, keń tusaý. Jeńildikteri kóp. Biraq, salyq tólemaqysy zańsyz ustalǵany qalaı bolady?! OQO boıynsha Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl departamenti basshysyna «STAV­KABET.KZ» býkmekerlik keńsesiniń bas dırektory N.Seı­senbaevtan Túrkistan qala­sy ákimdiginiń sáýlet jáne qala qurylysy bóliminiń basshysy A.Bóbeevtiń zańsyz is-áreketteri týraly aryzy túsken. Qyzyǵy sol, býkmekerlik keńse Túrkistan qalasynda jumys istemeıdi, jarnama ornatý týraly tıisti mekemeler­men kelisimshart jasamaǵan. Bylaı aıtqanda, Túrkistan qalasy boıynsha kirister basqarmasy býkmekerlik keńseden negizsiz jáne zańsyz salyq ustap kelgen bolyp shyǵady. Árıne, tańdanasyz. Túrki­stan­ǵa qatysy joq keńseden qalaı salyq óndirip kelgen. Gáp mynada eken. Túrkistan ákimdiginiń sáýlet jáne qala qurylysy bóliminiń basshysy Almasbek Bóbeev bylaı túsindiredi. Túrkistan qalasy ákiminiń 2012 jylǵy №920 qaýlysyna sáıkes syrtqy jarnama salasyndaǵy ýákiletti organ bolyp bekitilgen. Bólim tarapynan býkmekerlik keńseniń jarnamalyq plakattary qalanyń Sh.Aımanov pen Atatúrik kósheleri qıylysynda. S.Qojanov pen Ál-Farabı kósheleriniń qıylysynda jáne Ortalyq bazar mańynda ilingeni anyqtalǵan. A.Bóbeev Jarnama týraly Zań men Salyq kodeksinde belgilengen talaptarǵa sáıkes, qalalyq kirister basqarmasyna málimet retinde joldaıdy. Alaıda, Túrkistan qalasyna aıaǵyn attap baspaǵan býkmekerlik keńse atalǵan mekenjaıda ornalasqan  keńselerge  ózderiniń esh qatysy  joqtyǵyn jáne salyq tólemaqysy zańsyz ustalǵandyǵy týraly OQO kásipkerlik palatasyna shaǵynady. Dalada jatqan batpan quıryq joq. Kásipkerlik palata izinshe bólimnen málimet suratady, aq-qarasyn anyqtaıdy. Sóıtse, atalǵan jarnama qurylǵylary syrtqy jarnama nysanyna jatpaıdy eken. Ilingen  jarnama kompanııa ataýy jáne plakattar terezelerdi bezendirý úshin paıdalanylǵan. Osynyń bárin  esepke alǵan Kásipkerlik palata býkmekerlik keńseni salyq tóleýshiler tizi­mi­nen alyp tastaýdy usynady. Árı­ne, Bóbeevte durys sheshimge aı­tar daý joq. Biraq, bári kesh edi. Bólim tarapynan ketken aǵat­tyqtyń kesirinen býkmekerlik keń­sege 2014 jyldyń qańtary men mamyry aralyǵynda 324 myń 101 teńge salyq tólemderi salynǵan. Tólemaqy aı saıyn eselenip otyrǵan. Búıte berse, bir keń­seden-aq bıýdjettiń talaı jyrtyǵyn bútindep alýǵa bolady eken. Biraq, bas dırektor aryz­danǵanymen A.Bóbeevtiń ústinen qylmystyq is qozǵaýǵa negiz bolmaıdy. Onyń is-áreketinde QR QK-niń 307-babynyń belgileri baıqalmaıdy. Sondyqtan, A.Bó­beevke tártiptik shara kórý úshin onyń isi tártiptik keńeske jiberilgen. О́zimiz de tártiptik keńestiń bir múshesimiz.Almasbek Bóbeevtiń ýájderi tyńdaldy. Salyqtyq tólemderdi tóletýge qaýqary jetkenimen, ózin aqtaıtyndaı dálelder keltire almady. Býkmekerlik keńseniń Túr­kistanda jumys istemeı­tindigin aıttyq. Al sol keńseniń jarna­ma­laryn terezelerine ilgen bas­qa mekemeler bar emes pe. Nege olar­dan mán-jaıdy anyq­­­­taý­ǵa bol­mady. Bólim basshy­­sy­ «olar ­jeke­­men­­shik bol­ǵan­­­­dyq­tan, ishke kirgiz­­­b­eı­di»­ deıdi. «Kásip­kerlerdiń ju­my­­­syn baqylaýǵa morato­rıı­­ jarııa­­lanǵandyqtan, kire alma­dym», deý bólim basshy­sy­nyń aıtar ýáji emes edi. Salyq salýdy biledi, biraq ne úshin tólemaqy tóletip jatqanyn bilmeıdi. Tártiptik keńes «Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres týraly» Zańynyń 12-baby 1-tarmaǵy 7-tarmaqshasynyń talaptaryn saqtamaǵany úshin Túrkistan qalasy sáýlet jáne qala qury­lysy bóliminiń basshysy Bóbeev Almasbek Ǵalymjanulyna «qyzmetine tolyq sáıkes emestigi týraly eskertý túrindegi tártiptik jaza qoldanýdy» Túrkistan qalasy ákimine usyndy. Bir qaraǵanda, A.Bóbeev kásipkerden óz paıdasy úshin aqsha bopsalaǵan joq, memlekettik kiris paıdasyna jumys istegendeı kórinedi. Biraq, memlekettik qyzmetshi retinde aq-qarany anyqtaýǵa ýaqyty molynan jetetin edi. Onsyz da bıýdjetke salyq tólep otyrǵan kásipkerlerge ústemdik tanyta berý, zańsyz áreketke barý memleketttik qyzmetkerge abyroı ápermeıdi. Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan». Ońtústik Qazaqstan oblysy.