Ádette, «ǵylymı konferensııa» degende bir top adamdardyń bas qosyp, qasań tilde (kóbine resmı tilde) baıandama jasasyp, ózderine ǵana túsinikti oılarymen ortaqtasyp jatatyn kóńilsizdeý jıyn kózge elesteıdi. Ondaı jıyndardyń da qajettiligi bar shyǵar, biraq qalyń kópshilik qabyldaı bermeıdi. Almaty qalalyq soty uıymdastyrǵan «Jeti jarǵy – dala demokaratııasynyń ozyq úlgisi, memlekettik quqyq pen sot bıliginiń altyn arqaýy» atty óńirlik ǵylymı konferensııasyna shaqyrtý alǵanymda sondaı kóńilsiz jıyndardyń biri bolar degen kúmándi oıdyń qylań bergeni ras. Biraq konferensııa barysynda bul kúmánimiz seıilip ketti.
Eń aldymen sizderge osy ǵylymı konferensııanyń tabysty ótýine zor yqylasyn bildirgen Joǵarǵy Sot Tóraǵasy Qaırat Ábdirazaquly Mámıdiń quttyqtaýyn jetkizbekshimin, dep bastady sózin Joǵarǵy Sot sýdıasy Aqyltaı Qasymov, bıylǵy jyl el mereıin ósirgen erekshe jyl boldy jáne ózine tán tarıhı qundylyǵymen urpaq jadynda saqtalary sózsiz. Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Soty Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyn atap ótýge oraı úlken is-sharalardy uıymdastyrýǵa bastamashy bolyp otyr. Osy konferenısııada Konstıtýsııada atap kórsetilgendeı, onyń quqyqtyq júıesimen bıler sotynyń ádildigin, el basqarýdyń týra jolyn kórsetetin tarıhı tanymy keń, qundylyǵy tereń oı-pikirler aıtylady dep oılaımyn.
Rasynda da, konferensııada tarıhı taǵylymy keń, qundylyǵy tereń oı-pikirler aıtyldy. Jınalǵan jurtty jalyqtyrmaǵan baıandamalar da jasaldy. Sóz joq, konferensııanyń básin arttyrǵan osy oı-pikirler men baıandamalar. Sóıleýshilerdiń de, baıandama jasaýshylardyń da tııanaqty hám tyńǵylyqty daıyndalyp kelgendigi kórinip turdy.
Konferensııanyń ashylýynda sóılegen Joǵarǵy Sot sýdıasy Aqyltaı Qasymovtyń, konferensııanyń jumysyn júrgizgen Almaty qalalyq sotynyń tóraǵasy Aqjan Eshtaıdyń, Qaraǵandy oblystyq sotynyń tóraǵasy Musabek Álimbekovtiń bastan-aıaq qazaqsha sóılegeni eldi súısindirdi. Sondaı-aq, Astana qalalyq sotynyń tóraǵasy Tilektes Bárpibaevtyń, Qazaqstan Respýblıkasynyń Áskerı sotynyń tóraǵasy Sáken Ablýllaevtyń, Almaty qalalyq sotynyń tóraǵasy Aqjaı Eshtaıdyń, Qaraǵandy oblystyq sotynyń tóraǵasy Musabek Álimbekovtiń, Almaty qalasy, Alataý aýdandyq sotynyń tóraǵasy Erbol Janǵazınniń baıandamalary mazmundy jáne maǵynaly bolyp shyqty. Bir sózben aıtqanda, búginginiń bıleri kesheginiń bıleri týraly tushymdy áńgime órbitti.
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń professory Zaılaǵı Kenjalıev konferensııa baǵdarlamasy boıynsha «Metodologıcheskıe problemy ıssledovanııa ınstıtýta sýdebnoı vlastı v tardısonnom kazahskom hanstve» degen taqyrypta baıandama jasaýy tıis bolatyn. Biraq professor myrza nege ekenin qaıdam, qoltyqtap shyqqan qaǵazyna qaramastan, sóılegen sózine biraýyz oryssha qospaı, tartymdy áńgime aıtty. Dástúrli qazaq handyǵyndaǵy sot bıligi týraly sóıleı otyryp, Z.Kenjalıev búgingi sot júıesi týraly da pikir bildirdi. Men búgin osy konferensııaǵa qatysa otyryp, dedi Zaılaǵı Jantýǵanuly, ári qyzǵanyp otyrmyn, ári qyzyǵyp otyrmyn. Qyzǵanyp otyrǵanym, búgingideı taqyryptaǵy mundaı konferensııany bizder zańger ǵalymdar jáne tarıhshylar uıymdastyrýǵa tıis edik. Bul jaǵynan Qaırat Mámı basqarǵan sot júıesiniń qyzmetkerleri bizdiń aldymyzdy orap ketti. Qyzyǵyp otyrǵanym, konferensııada sóılegen sheshenderdiń sózderi de, baıandamashylardyń tujyrymdary da tushymdy boldy. Konferensııa jumysy sátti ótip jatyr...
Osy konferensııany uıymdastyrýdyń basy-qasynda júrgen Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń janyndaǵy Sottardyń qyzmetin qamtamasyz etý departamentiniń aqparattyq qamtamasyz etý bólimi meńgerýshisiniń orynbasary Qanapııa Omarhanovtyń aıtýynsha, óńirlerde ótip jatqan (onyń ishinde Almatydaǵy da) ǵylymı konferensııalardyń negizi osy jyldyń qyrkúıek aıynda Joǵarǵy Sottyń uıymdastyrýymen ótetin «Qazaq quqyǵy men bıler sotynyń tóreligi – qazaq memlekettiliginiń fenomeni» atty halyqaralyq ǵylymı konferensııanyń aldyndaǵy daıyndyq barysy eken.
Sharafaddın ÁMIROV, «Egemen Qazaqstan».
Almaty.
