Halqymyzda «Sáýir bolmaı, táýir bolmaıdy» degen naqyl sóz bar. Naýryz aıynyń aıaǵynda Aqjaıyq aspanynan qara bult tónip turmaǵanymen, aýada ájeptáýir yzǵar men salqyndyq bar ekeni aıqyn sezilip edi. Al keshe kúnniń úskirik jeli ájeptáýir báseńdep, kádimgideı kóktem shýaǵy baıqaldy. Osyndaı jyly lep qushaǵynda Prezıdent korteji Oral áýejaıynan oblys ortalyǵynda qurylysy ótken jyly aıaqtalǵan tennıs ortalyǵyna qaraı baǵyt aldy.
Munda Memleket basshysy «Jastar qýatty Qazaqstan úshin» atty respýblıkalyq forýmǵa qatysyp, sóz sóıledi. Oǵan jınalǵan eki myńnan astam órender arasynda qazaqstandyq talantty jastardyń úlken shoǵyry – ǵalymdar men sportshylar, kásipkerler, shyǵarmashyl jáne jumysshy jastar ókilderi bar bolatyn. Elbasy olardy forým jumysynyń bastalýymen quttyqtap, eldegi jarqyn bastamalardyń belsendi qatysýshylary ekenin atap kórsetti.
Qazaqstan – jer aýmaǵy keń bolǵanymen ormany az el. Sondyqtan «Jasyl el» baǵdarlamasy aıasynda 115 myń gektar aýmaqqa elý mıllıon túp aǵash otyrǵyzyldy. Eki júz myńdyq jasyl el komandasynyń sińirgen eńbegi erlikke para-par, dedi Elbasy. Sońǵy jyldary «Dıplommen – aýylǵa!» jobasy boıynsha otyz myń jas aýylǵa attandy. Bul jastardy aýyldy damytýǵa qatystyrýdyń basty kórsetkishi bolmaq. Forýmda Elbasy qýatty Qazaqstandy qalyptastyrý birinshi kezekte jastar úshin jasalyp otyrǵanyn jetkizdi. Búginde el boıynsha joǵary oqý oryndarynda tegin oqý úshin 35 myń grant bólindi.
Budan ári Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń batystaǵy qaqpasy Aqjaıyq óńiriniń turaqty ekonomıkalyq ósimge qol jetkizip otyrǵanyna toqtaldy. Oblysta ásirese áleýmettik máselelerdiń oıdaǵydaı sheshimin taýyp jatqany súısindiredi. Sońǵy eki jylda óńirde 360 jas otbasy páterge ıe boldy. Bul salystyrmaly túrde qaraǵanda jaqsy nátıje. Batys Qazaqstan jol ınfraqurylymy jóninen de el óńirleri arasynda kóshtiń sońynda qalyp júrgen edi. Endi olaı deý qıyn. Oǵan «Nurly Jol» baǵdarlamasy úlken serpilis bergenin aıta ketken jón. Sonyń ishinde Oral-Kamenka avtojolynyń kúrdeli jóndeýden ótetindigine batysqazaqstandyqtar rızashylyq bildirýde.
Oblysta qosymsha ınvestısııalar tartý arqyly jańa ındýstrııalyq aımaq qurýǵa jáne ındýstrııalyq sıpattaǵy nysandardy turǵyzýǵa negiz qalandy. Elbasy Aqjaıyqtyń eńbekker halqy úshin bul sońǵy shek pen múmkindik emes ekenin atap kórsetti.
Forýmda sóılegen sózinde Nursultan Ábishuly sportshy jastardyń jetistigine kóńili tolatynyn aıtty. Atap aıtqanda, Memleket basshysy Ilıa Ilın, Gennadıı Golovkın, Denıs Ten, Aleksandr Vınokýrov sekildi Olımpıada jeńimpazdary esimderi búkil álemge tanymal ekenin atap ótti. Olar qazaqstandyq jastardyń búgingi býyny úshin úlgi bolmaq. Qazirgi kúni elimizde 1500 sport nysany, stadıondar, hokkeı jáne tennıs korttary jumys isteıdi. Oǵan memleket tarapynan úlken qoldaý jasalýda. Aıtalyq, Oraldaǵy tennıs korty Qazaqstan tennıs federasııasynyń kómegimen salynǵan. Munda bolashaq chempıondar ósip shyǵatynyna senimim mol. Qazaqstan jastary úshin búkil álemge jol ashyq. Munyń bári beıbitshilik pen turaqtylyqtyń, Qazaqstan halqynyń aýyzbirligi men túsinistiginiń arqasy, dedi Prezıdent.
Forým barysynda eki dúrkin Olımpıada chempıony Ilıa Ilın, Prezıdent shákirtaqysynyń ıegeri, M.О́temisov atyndaǵy Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetiniń stýdenti Gúlnar Qoılanova sóz sóılep, Elbasynyń jastarǵa kórsetip otyrǵan qamqorlyǵy úshin rızashylyqtaryn bildirdi. Sonymen birge, kórshiles Atyraý jáne Mańǵystaý jastarynyń ókilderi Dýman Ahmetov pen Qaıyrly Ǵılmanovtar tikeleı teledıdarǵa shyǵyp jastar tarapynan kóterilgen bastamalarǵa udaıy qoldaý kórsetip júrgeni úshin Memleket basshysyna rızashylyǵyn jetkizdi. Olardyń qaı-qaısysy da Elbasy belgilegen «Qazaqstan-2050» Strategııasyn júzege asyrýǵa óz úlesterin qosýǵa ázir ekendikterin aıtty.
Aqjaıyqqa sapary barysynda respýblıka Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Oral qalasyndaǵy resmı is-sharalar saraıynda oblystaǵy etnomádenı birlestikteriniń jetekshilerimen jáne zııaly qaýym ókilderimen kezdesti.
Mine, Elbasy is-sharalar saraıynyń mármár tabaldyryǵynan attap eńseli zalǵa qaraı qadam basty. Memleket basshysyn óńirdegi túrli ult ókilderi aqıyq aqyn Juban Moldaǵalıevtiń sózine jazylǵan kompozıtor Ilııa Jaqanovtyń «Edil men Jaıyq» ánimen qarsy aldy. Bul – dostyq týraly sózben somdalǵan tamasha áýenmen kómkerilgen óshpes óner týyndysy. Bul – yqylym zamandardan beri bir-birimen jarysa qatar aǵyp, qyzdyń qos burymyndaı qatar terbetilip uly teńiz – Kaspııge qaraı quıýǵa asyǵatyn ózender. Naqyshyna keltirile shyrqalǵan «Edil men Jaıyqtyń» jandy baýrap alatyn áserli áýenine Elbasy da qosylǵandaı boldy. Budan soń belgili aqyn Aqushtap Baqtygereeva sóz sóılep, búginde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń is-tájirıbelerine kóptegen álem elderi tánti bolyp otyrǵanyn aıtty. Qazaqtyń aqyn qyzynyń aqjarma tilegi men oı-pikirine qoldaý bildirgen Memleket basshysy barlyq tabystardyń kilti – bereke men birlikte, Qazaqstandy Otanym dep sanaıtyn barlyq etnos ókilderiniń bir-birimen qoıan-qoltyq eńbek etip, el ekonomıkasy órkendeýine qosatyn ortaq úlesinde ekenin aıtyp berdi. Sóz joq, bul tabystarǵa Qazaqstan halqy Assambleıasy qosqan úles qomaqty. Birlik bolmaı – tirlik bolmaıdy. Qazaqstan azamattarynyń bir-birine degen qurmeti men ózara seniminsiz turaqty damý da joq, dep túıin jasady Memleket basshysy.
Kelesi kezekte «Iаık» kazak folklorlyq-etnografııalyq ortalyǵynyń tóraǵasy Vladımır Novıkov pen tatar mádenı ortalyǵy qoǵamdyq birlestigi basqarmasynyń tóraıymy Alfııa Nejnınalar sóz alyp, Assambleıany jórgeginen shyǵaryp, onyń tuńǵysh dem berýshisi men qoldaýshysy tek ózińiz boldyńyz, biz sizdi Assambleıanyń ákesi dep sanaımyz Nursultan Ábishuly, degen shynaıy rızashylyq sezimderin bildirdi. Sonymen birge olar Elbasynyń Qazaqstanda ulttyq birtektilikti qalyptastyrý jónindegi tujyrymdaryn tolyǵymen qoldaıtyndyqtaryn jetkizdi. Budan keıin taǵy da tatar halqynyń ánin qoǵamdyq birlestik múshesi Elmıra Ámirova tamyljyta shyrqaı jóneldi. Ánmen birge bı sazy da qalqyp shyǵa keldi. Tatardyń ánshi qyzy Prezıdentti bı yrǵaǵyna qosylyp bıleýge ıshara bildirgende, bul tilek qabyl alynyp, Elbasynyń bı ónerinen de quralaqan emestigi, qımyl-qozǵalysynyń jınaqylyǵy men sándiligi baıqalyp qaldy. Kezdesý sońynda N.Nazarbaev oǵan qatysqan etnomádenı birlestik músheleri men zııaly qaýym ókilderine búgingi jastar men keıingi urpaqty tarıhqa qurmetpen qaraý turǵysynan tárbıeleý qajettigi jóninde oı qorytty.
Aqjaıyqqa sapary kezinde respýblıka Prezıdenti Nursultan Nazarbaev ótken jyldyń aıaǵynda paıdalanýǵa berilgen Oral transformator zaýytynyń qyzmetimen tanysyp, mundaǵy óndiris jańashyldarymen kezdesti. Jańa óndiris ornyndaǵy qýatty transformatorlar negizinen eksportqa shyǵarylmaq. Sonymen birge, ishki naryqtaǵy suranystardy qanaǵattandyrýǵa da tolyq múmkindik bar. Bul elimizdiń batys óńirindegi transformator shyǵaratyn tuńǵysh kásiporyn. Onyń Indýstrııalandyrý kartasyndaǵy orny aıryqsha. Bolashaqta atalǵan óndiris ornyn odan ári keńeıtý kózdelgen. Zaýyt qyzmetimen tanysý barysynda Memleket basshysy mundaı faktorlardy oń baǵalady. Kezdesý kezinde satý boıynsha dırektor Ámir Ǵalymov, joǵary qysymdy baqylaý mamany Danııa Knıazeva, bas konstrýktor Adasbaı Ystybaev jáne basqarýshy dırektor Asqar Ajaevtar sóz sóılep, Elbasyna qazaqstandyq jastardy óndiriske tartý maqsatyn kózdegen jańa ındýstrııalyq saıasaty úshin alǵys sezimin bildirdi. Birlik uǵymy búginde jyltyraq sóz emes, barsha qazaqstandyqtardyń ómiri men kúndelikti tumysynan kórinis berip, oryn tepkeni jóninde orys qyzy Danııa Vladımırovna taza qazaq tilinde aıtyp berdi.
Zaýyt ujymy aldynda sóılegen sózinde Memleket basshysy buryn kim edik, qazir qandaı deńgeıge jettik degen saýalǵa toqtalyp, qazirgi jetistikterdiń orasan zor ekenine naqty mysaldar keltirdi.
– Tek sońǵy tórt jyldyń ishinde elimizde 700 zaýyt pen jańa óndiris oryndarynyń tusaýy kesildi. Al tek ótken jyldan bergi kezeńde 25 myń jańa jumys orny ashylyp, 70 zaýyt pen kásiporyn boı kóterdi. Munyń bári jahandyq synı kezeńder men álemdik qarjy daǵdarysy jaǵdaıynda bolyp otyrǵan órshil ózgerister. Ras, bizge Reseı men Eýropa memleketteri arasyndaǵy ekonomıkalyq sanksııalar múldem áser etpeı tura almaıdy. Degenmen, biz oǵan qaramastan óndiristi órkendetý baǵdarlamasyn qalypty deńgeıde iske asyra beremiz, dedi Elbasy transformator zaýyty ujymymen kezdesý kezinde. Nursultan Nazarbaev osyndaı ómirsheń jobalar aldaǵy jyldary odan ári jalǵasa beretinin Oral «Zenıt» zaýyty jumysshylarymen jáne ınjener-konstrýktorlarymen kezdesý kezinde de málim etti.
– Keńes Odaǵy kezinde odaqtyq baǵynysta bolǵan «Zenıttiń» ekinshi tynysy, naǵyz qýatty kúshi táýelsizdik jyldarynda ashyldy, dedi Elbasy. – Buryn oǵan eshqandaı suranys jasalmady. Jumyspen qamtamasyz etilmedi. Tipti, zaýyttyń bolashaǵy qandaı bolatyndyǵy jónindegi másele de anyq emes edi. Osyndaı synı kezeńde biz Oral zaýytyna memlekettik tapsyrystar berip, sonyń nátıjesinde búginde bul kásiporyn elimizdegi otandyq keme jasaý óndirisiniń basty flagmanyna aınala bildi. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý, eń aldymen, osyndaı kásiporyndarǵa arqa súıeıdi, – dedi respýblıka Prezıdenti Nursultan Nazarbaev.
Kezdesýde zaýyttaǵy óndiristik-taratý bıýrosynyń bastyǵy Olga Bedova, ınjener-konstrýktor Jasulan Rogalıev, keńse meńgerýshisi Asylzada Shoshamaeva jáne bas dırektordyń orynbasary Ahmetjan Shoqpytovtar sóz alyp buryn alys elderge beımálim bolyp kelgen qazaq jurtyn tórtkúl álemge tanyta bilgeni jáne otandyq óndiristi damytý jónindegi san qyrly qyzmeti úshin Memleket basshysyna rızashylyqtaryn bildirdi.
Sapar qorytyndysynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev eýrazııalyq ekonomıkalyq keńistikte Oral óńiriniń orny bólek ekenin aıta kelip, ekonomıkalyq baılanystardy ornyqtyrýdaǵy shekaralyq óńirdiń búgingi eńbekkerleri men barsha oblys jurtshylyǵyna jańa tabystar tiledi.
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan».
Batys Qazaqstan oblysy.
Sýretterdi túsirgender
S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.
