Álem qaı kezdegideı qazirgi kúnderi búlkildep soqqan qan tamyry sııaqty. Biraq, onyń bul búlkili qan qysymynyń kóterilgen shaǵyn kózge elestetedi. Sebebi, dúnıeniń tórt buryshy túgel alańdaýly qalypta. Eýropadaǵy
basty másele áli bosqyndardy qabyldaý men ornalastyrý tóńireginen tarap jatyr. Osyǵan oraı Germanııa kansleri Shengen aımaǵyndaǵy áriptesterine óziniń ókpe-renishin bildirdi. Vengrııa kelimsekter kóshi-qonynan qashyp, vokzaldaryn jaýyp tastady. Polsha ýkraındardan basqa bosqyndardy qabyldaýǵa daıyn ekenin bildirdi. «Islam memleketi» ekstremıstik tobyry ishinde alaýyzdyq paıda bolǵan sııaqty. Kıbernetıkalyq shabýyldyń astynda qalǵan Amerıka bıligi osyǵan kúdik tańylǵan Qytaı kompanııalaryna qarsy sanksııa engizýdiń joldaryn oılastyryp jatyr. OPEK elderi munaı baǵasynyń bir jónge kelýi úshin kúresýdiń joldaryn qaraýdy hosh kóre bastady.
AQSh Qytaıǵa sanksııa engizý jaıyn qarastyrady
AQSh qazirgi kezderi Reseıge jasap otyrǵan ekonomıkalyq sanksııalary sııaqty sharalardy Amerıka kásiporyndaryna kıbershabýyldar jasap otyr degen kúdik tańylǵan Qytaıdyń birqatar jeke tulǵalary men kompanııalaryna da qoldanýdyń múmkindikterin qarastyryp jatyr. «Qurama Shtattar Reseıge qatysty jasaǵany sııaqty, Qytaıdyń Amerıka kommersııalyq kásiporyndaryna kıbershabýyldar jasady degen kúdikke ushyraǵan jeke tulǵalary men kompanııalaryna sanksııa engizý múmkindikterin qarastyrady», dep atap ótti Reuters agenttigi osyǵan oraı.
Soǵan qaramastan, Reuters málimetteri boıynsha, Amerıka bıligi «Reseımen arany burynǵydan da shıelenistire túsetindeı nemese QHR tóraǵasy Sı Szınpınniń qyrkúıek aıyndaǵy memlekettik sapar aldynda kóńil kúıin qashyratyndaı áli eshqandaı túpkilikti sheshim qabyldaı qoımaǵan».
Qazirgi tańda Vashıngton qarastyryp jatqan sanksııalar úkimet málimetterine buzyp kirgen hakerlerdiń jaıyna qatysty emes, dep anyqtaı túsedi osy oraıda agenttik. Shekteý AQSh kommersııalyq qurylymdarynyń bazalaryna buzyp kirýge jaýapty dep sanap otyrǵan sheteldik azamattar men kompanııalarǵa qatysty bolýy da múmkin.
Reuters-diń málimetterine qaraǵanda, bul shekteý sharalary mundaı kompanııalardyń «Amerıka qarjy júıesine kirý múmkindiginen aıyrý» túrinde bolatyn sııaqty. Al «baıypty kásiporyndar úshin ólimmen teń» bolyp baǵalanady. «Mundaı sanksııalarǵa Reseı men Qytaıdan bólek, basqa elderdiń de jeke tulǵalary men kompanııalary ushyrap qalýlary yqtımal», dep jazady agenttik.
Reseıdiń aty atalmaı, Qytaıǵa qarsy osyndaı jazalaý sharalary jasalǵaly jatqany týraly dúısenbi kúni Washington Post gazeti de habarlady. Onyń jazýynsha, áńgime «Qytaı úkimetiniń Amerıkanyń saýdadaǵy baǵaly qupııalaryn bilip alýy úshin olarǵa kıbernetıkalyq shabýyl jasaıtyn kompanııalar men jeke tulǵalar jaıynda bolyp otyr».
Sońǵy kezderi AQSh ákimshiligi jıi-jıi kıbershabýyldarǵa tap bolyp qalyp júr. Solardyń birinde – shilde aıynyń sońynda qarýly kúshterdiń shtabtar basshylary komıteti elektrondy poshtasynyń hat jóneltý júıesin buzyp kirý boldy. Dál osyndaı iri aýqymdaǵy oqıǵa elde shildeniń basynda oryn alǵan edi. Sonda Amerıka úkimeti kadrlar basqarmasynyń resmı ókilderi belgisiz hakerlerdiń 25 mıllıonnan astam adamnyń, olardyń ishterinde burynǵy jáne qazirgi memlekettik qyzmetkerler de bar, jeke málimetterine kirýdiń oraıy kelgenin moıyndaýǵa májbúr bolǵan-dy. Al AQSh ulttyq barlaý dırektory Djeıms Klepper kadrlyq qyzmetkerlerdiń málimetterin buzyp kirýdegi jaýapkershiliktiń Qytaı hakerlerine júkteletinin aıtqan edi.
Bosqyndar máselesi Shengen aımaǵy shebin setinetkeli tur
Germanııanyń kansleri Angela Merkel eger Eýroodaq elderi bosqyndardy ózara ádil bólisip alý jónindegi ortaq mámilege kele almaıtyn bolsa, Shengen kelisiminiń kúni de bitetinin ashyq aıtty. «Mundaı aımaqtyń quny da qarań bolady», dedi FRG basshysy. Muny baspasóz máslıhatynda bildirdi.
«Eger Eýropa bosqyndardy ádil bólisip alý jóninde kelisimge kele almasa, Shengen kelisiminiń jaıy kúmándi bolyp qalady», – dedi ol.
[caption id="attachment_74742" align="aligncenter" width="630"]
Kanun disi yollarla Mugla'nin Bodrum Ilcesi'nden Yunanistan'in Kos adasina kacmak isteyen 192 kacak yakalandi.[/caption]
Osy rette Germanııanyń burynǵy kansleri Gerhard Shreder Eýropa, atap aıtqanda, Germanııa bosqyndar jaıynan tıisti qorytyndy shyǵarýy kerek dep esepteıdi. Ol Welt am Sonntag gazetinde jarııalanǵan avtorlyq maqalasynda kelýshilerdi tezirek jergilikti jaǵdaıǵa beıimdeı bilý kerek, sol kezde odan eldiń ekonomıkasy da utady, degen oıdy jetkizdi.
«Eger keleshekte de áleýmettik jáne ekonomıkalyq turǵyda kúshti memleket bolyp qala bergimiz kelse, bizge bul kelýshiler kerek», – dedi senimmen GFR úkimetiniń burynǵy basshysy. Eks-kansler, sondaı-aq, Eýropany «jańa temir shymyldyqtyń» arǵy jaǵyna tyǵylyp otyrmaýǵa shaqyrdy. Onyń oıynsha, Eýropa odaǵy mıgranttar tasqynyn saýatty basqara otyryp, kelýshilerdiń ortaǵa tez sińisip ketýlerine jol ashýlary tıis.
Nemistiń taǵy bir jeksenbilik gazeti – Bild am Sonntag GFR-diń bosqyndarmen yntymaqta bolýǵa shaqyrǵan júz bedeldi adamynyń tizimin jarııalady. Bul sapta Germanııa mınıstrler kabınetiniń músheleri, oppozısııadaǵy saıasatkerler, sportshylar, akterler, rejısserler, telejúrgizýshiler, iri konsernderdiń basshylary bar. Olar nemisterdi kelýshilerge qatysty shydamdylyq tanytyp, qoldan kelgeninshe qoldaý kórsetýge shaqyrdy. «Soǵystan qashyp kelgen bosqyndar GFR jerinen ózderiniń ekinshi úılerin tapqylary keledi», – delingen qaıratkerler jarııalaǵan málimdemede.
Irakta «Islam memleketiniń» 122 sodyry atyldy
Iraktyń Naınava provınsııasynda dúısenbi, 31 tamyz kúni «Islam memleketi» terrorlyq uıymy óziniń sapyndaǵy 122 sodyrdy atyp tastady.
Kúrdistan demokratııalyq partııasy ókili Saıd Mamýzınıdiń málimdeýinshe, olarǵa memlekettik tóńkeris jasap, ıslamıster lıderi Abý Bakr ál-Baǵdadıdi óltirmek boldy degen aıyp taǵylǵan. Mamýzını tóńkeristiń 30 tamyz, jeksenbi kúni jasalýǵa tıisti bolǵanyn jetkizdi. «Biraq, sodan eki kún buryn astyrtyn áreketke jumylǵan bes sodyr áshkere bolyp, qamaýǵa alyndy», dedi ol. Nátıjesinde dereý qolǵa túsirilgen 18 urys komandırlerin qosa eseptegende, barlyǵy 122 sodyr Mosýldyń ońtústigindegi túrmede atyldy.
Mamýzınıdiń aıtýyna qaraǵanda, «IM qataryndaǵy jikke bólinýshilik barǵan saıyn qatty bilinip keledi». Aqsha, bılik pen yqpal úshin talasta buǵan deıin de ondaǵan sodyr opat bolǵan edi, degendi qosty Kúrdistan demokratııalyq partııasynyń ókili.
Buryn «Irak pen Levantadaǵy ıslam memleketi» dep atalǵan «Islam memleketi» 2006 jyldan beri áreket etedi. Tobyr sodyrlary 2014 jyldyń jazynda Sırııa men Irak terrıtorııasynyń birqatar aýmaqtaryn basyp alyp, Mosýldy astanasy etti, al qurylymdaryn «halıfat» dep jarııalady.
Qazirgi kúnderi «Islam memleketi» sarbazdaryna qarsy Damaskiniń jaǵyndaǵy áskerı kúshter, Sırııa kóterilisshileri, Irak armııasy, kúrd ózin ózi qorǵaý jasaqtary men AQSh bastaǵan koalısııa urys qımyldaryn jasap jatyr. OBB-nyń málimeti boıynsha, IM quramynda 30 myńnan astam sodyr soǵysyp júr.
Betti daıyndaǵan Serik PIRNAZAR, «Egemen Qazaqstan».
