Kógildir otyn qýanyshy

2015 jyly Mańǵystaý óńirinde atqarylǵan eleýli jumystardyń biri de biregeıi – Beıneý-Bozoı gaz qubyrynyń paıdalanýǵa berilýi boldy. Bul Mańǵystaý oblysynyń qııandaǵy Beıneý aýdany aýmaǵynda ashylyp, sol kıeli óńirdiń eleýli oqıǵasy sanalǵanmen, paıdasyn oblys aýmaǵynan tys oblystar, myńdaǵan otbasy kóretin naǵyz ıgilikti is boldy. Qazaq dalasynyń jer qoınaýy tabıǵı ken oryndaryna baı bol­ǵanmen, el tarıhynda kez bolǵan ártúrli zaman lebine qaraı ony tolyqqandy ıgerý, el kádesine jaratý isi shubalańdap qalǵan bolatyn. Osynyń kesirinen elimizdiń bir­qatar óńirleri kúndelikti turmys­taryna óte-móte qajetti kógildir otynǵa qajettiligin ózge elder arqyly sheship kelgen bolatyn. Bul múmkindik ol eldermen júrgizilgen jyly júzdesý, kelisimderdiń nátıjesi ekeni belgili, áıtse de qazaq «kisideginiń kilti aspanda» dep beker aıtpaǵan, ıaǵnı ózińde bolǵanǵa ne jetsin?! Memlekettik «Nurly Jol» baǵ­darlamasy aıasynda budan bes jyl buryn qolǵa alynǵan Beıneý-Bozoı-Shymkent magıstraldy gaz qubyrynyń jalpy uzyndyǵy 1475 shaqyrymdy quraıdy. Al Beıneý-Bozoı bóliginiń uzyndyǵy 311 shaqyrym bolsa, onyń 124 shaqyrymy Beıneý aýdanynyń aýmaǵynan tartylǵan. Alǵashqy úsh jylda uzyndyǵy 1143 shaqyrymdy quraıtyn, jyldyq qýattylyǵy 6 mlrd. tekshe metr gaz tasymaldaý múmkindigine ıe Bozoı-Shymkent jelisi paıdalanýǵa berilse, qalǵan Beıneý-Bozoı jelisin paıdalanýǵa berý 2016 jyldyń kóktemine meje­lengen bolatyn. Alaıda, jumys­ty tııanaqty uıymdastyrý jáne qar­qyndy júrgize bilgen «QazTransGaz» AQ mejeni mezgili­nen buryn baǵyndyryp, ótken jel­toqsan aıynda, dál turǵyn­dardyń kógildir otyndy tutyný merzimine eńserdi. Sondaı-aq, kompa­nııanyń utymdy is júrgizýdegi ınnovasııalyq she­shimderi magıstraldyń bastapqy qunynan 150 mlrd. teńgege jýyq qarjyny únemdeýge qol jetkizdi. Jalpy, ǵasyr jobasynyń quny 3,6 mlrd. dollarǵa baǵalansa, onyń qurylys jumystaryna 90 paıy­­zyn óz otan­dastarymyz qu­raı­­t­yn 4 000-ǵa jýyq adam atsalysty. Atalmysh gaz qubyrynyń iske qosylýy arqyly Qyzylorda, Oń­tústik Qazaqstan, Jambyl, Almaty oblystaryna, Taldyqorǵan qalasy tóńiregindegi aýyldarǵa, bar­lyǵy 577 eldi mekenge gaz jetetin bolady. Bulardyń ishinde 230 aýyl Ońtústik Qazaqstan obly­synyń aýmaǵyndaǵy eldi mekender, birqatar aýyldar kógildir otynǵa alǵash ret qol jetkizse, endi bireýleri О́zbekstan Respýblıkasy gazynyń tutynýshysy bolyp kelgen bolatyn. Kompanııanyń tabys­ty júrgizip, sátti eńsergen bul ju­mysy arqyly Qazaqstandaǵy bar­lyq magıstraldy gaz qubyrlary ózara toǵysyp, tasymaldaý, jet­kizý, ótkizý baǵyttary boıynsha bir júıege biriktirildi. Bul elimizdiń syrttan gaz ımporttamaı, kerisinshe, ózge elderge eksporttaý múmkindigine jol ashty. Jańa gaz jelisi birqatar máselelerdi sheshýmen qatar, aldaǵy ýaqytta tasymal qýattylyǵyn arttyrý, ózge qalalar turǵyndarynyń da gazǵa qoljetimdiligin arttyrý syndy josparlardy júzege asyrýǵa tıimdi bolyp sanalady. Al Mańǵystaý óńirinde gaz óndirý qýattylyǵy qarqyn alyp keledi. 2014 jyldyń 10 aıynda 1 mlrd. 723 mln. tekshe metr kóle­minde gaz óndirilse, 2015 jylǵy osy merzim ishinde ol mólsher 2 mlrd. tekshe metrdi quraǵan. Otandastarymyzdy ózgeniń kó­gil­dir otynyna táýeldilikten qut­­qa­ryp, óz ónimimizdi tutynýǵa múm­­­kindik bergen «Beıneý – Bozoı – Shym­­kent» magıstraldy gaz qu­by­­ry­­nyń iske qosylyp, paı­da­la­­ný­ǵa beri­­lýi 2015 jylǵy Qoı jy­­­lynda aýyz toltyryp aıtýǵa tu­rar­­­lyq ja­ńa­­lyq boldy desek, qate­les­peımiz. Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan». Mańǵystaý oblysy.