Týrnır ótti, kókeıde kóp túıtkil qaldy

О́tken jyldyń qazan aıynda Katar elinde ótken álem chempıonatynan keıin bizdiń betke ustar boksshylarymyzǵa qarata aıtylǵan syn tym qatty-aq boldy. Muny zańdylyq dep qabyldamasqa amal joq. Nege deseńiz, álemdik áýesqoı bokstyń úzdik úshtiginde júrgen ulttyq quramaǵa degen qazirgi talap qatań. Bylǵary qolǵap sheberleriniń Katardan bar bolǵany eki kúmis medalmen qaıtqany, júlde bitkendi kúrep alýdy daǵdyǵa aınaldyrǵan biz úshin kóńil kónshitpeıtin kórsetkish edi. Dohadaǵy dodadan keıin boks­shylarymyzdyń nátıjesin qory­tyndylaǵan jıynda Qazaqstan boks federasııasynyń prezıdenti Tımýr Qulybaev Qaraǵandydaǵy Ǵ.Jarylǵapovty eske túsirýge arnalǵan HHHII halyqaralyq týr­nırine qatty mańyz berip, eli­mizdiń eń myqty bylǵary qolǵap sheberleriniń qarymyn osy jarys­ta baıqap kórýdi usynǵan. Mine, osyndaı sheshimnen soń, atalmysh týrnırge qurama komandanyń músheleri men olardyń ókshesin basyp kele jatqan órenderdiń barlyǵy qatysqan edi. Budan bó­lek, dúbirli dodaǵa Reseı, Qytaı, О́zbekstan jáne Qyrǵyzstan syndy kórshi memleketterden de boksshylar kelip baq synady. Degenmen, jankúıer men mamandardyń esil-derti bizdiń boksshylarymyzdyń aıaq alysynda boldy. Bú­gingi kúnge deıin bizdiń sheberlerdiń enshisinde Rıo-2016 Olımpıadasynyń tórt joldamasy ǵana bar. Atap aıtar bolsaq, Birjan Jaqypov (49 kg), Be­rik Ábdirahmanov (60 kg), Danııar Eleýsinov (69 kg) jáne Vasılıı Levıt (91 kg) amandyq bolsa, tórt­jyldyqtyń basty dodasynda el namysyn qorǵaıtyn bolady. Endi asa aýyr salmaqta báse­kelesi joq Ivan Dychkony qos­pa­ǵanda, qalǵan bes lısenzııanyń taǵdyry qandaı bolmaq? Mine, talaılardy kúndiz kúlkiden, túnde uıqydan aıyryp júrgen másele – osy. Bylaı qaraǵanda, osy bes salmaq boıynsha quramada júrgen boksshylarymyzdyń myq­tylyǵyna kúmán joqtaı kóringen. Biraq, Katardaǵy álem chempıonaty mundaı pikirdiń qabyrǵasyn qaqyratyp jiberse, Jarylǵapov týrnıri jaǵdaıdy odan beter ýshyqtyra tústi. 75 kıloda óner kórsetken basty úmitimiz – álem chempıony Jánibek Álimhanuly áli de bolsa ózine ózi kele almaı júrgendeı áser qaldyrdy. Jartylaı fınalda 18 jastaǵy Vlad Stolbovskııdi áreń utyp, onan keıin qyzylordalyq Tursyn­baı Qulahmetpen bolýǵa tıis she­shýshi jekpe-jekke shyqpaǵany mamandardyń tańdanysyn týdyrdy. Budan ári 81 kıloǵa deıingi salmaq dárejesinde synǵa túsken Ádilbek Nııazymbetovtiń óneri de kóńildi kúpti etip ketti. Onyń shırek fınalda 20 jastaǵy almatylyq Álı Ahmedovten jeńilip qala jaz­daǵany jankúıer qaýymdy oılandyryp tastady. Al jartylaı fınalda Arman Rysbekten utyl­ǵannan keıin mamandardyń ózi Nııazymbetovtiń qazirgi qarym-qabi­letine kúmánmen qaraı basta­ǵandaı. Bas bapker Myrzaǵalı Aıtjanovtyń: «Shynyn aıtqanda, Ádilbek kóńildi qaldyrdy... Bul salmaqta myqty boksshylardyń shoǵyry ósip shyqty», – degeni osy­ǵan dálel bola alady. Qazirdiń ózinde mamandar Álı Ahmedov pen Arman Rysbekti tájirıbeli Nııazymbetovtiń teń dárejedegi básekelesteri retinde baǵalap otyr. Degenmen, týrnır aıaqtala salysymen Olımpıada chempıony Serik Sápıev qalaı bolǵan kúnde de Nııazymbetov pen Álimhanulynyń óz salmaq dárejelerinde kóshbasshy bolyp qala beretinin aıtty... Ejelgi qarsylastar taıtala­syp kele jatqan 52 kılo salmaq­taǵy tartys tipti údeı tústi. Bul salmaqtaǵy birinen biri ótetin Ilııas Súleımenov, Oljas Sáttibaev jáne osy týrnırde top jarǵan Azamat Isaqulovtyń arasynan shyn myqtyny tańdap alý qurama jattyqtyrýshylarynyń «bas aýrýyna» aınalar túri bar... Týrnırde basty nazarda bolǵan boksshynyń biri jasóspirimder arasyndaǵy álem jáne Olımpıada oıyndarynyń chempıony Abylaı­han Júsipov edi. 64 kılo salmaqta óner kórsetken jas talant bul týrnırde úsh jekpe-jek ótkizip, bárinde de sátti óner kórsetti. Tek, shırek fınalda Almas Álim­be­kovpen bolǵan jekpe-jekte mańdaıyn jaryp aldy da, jarys­tyń kelesi satysynan bas tartýyna týra keldi. Al endi Júsipovten jeńilgen Bekbergenov, Muqanov jáne Álimbekov syndy boks­shylar 64 kılo salmaqta «sen tur, men ataıyn» deıtindeı-aq saıyp­qyrandar-tuǵyn... Jalpy, Júsipov týrasyndaǵy mamandar pikiri qaq jarylady. Bireýler ony uly doda úshin áli pisip-jetile qoıǵan joq dese, ekin­shi tarap Júsipovti Rıoǵa úkilep qosýǵa ábden bolady degen pikirde. Mysaly, belgili bapker Nurlan Aqúrpekov bul boksshyǵa bala retinde qaraýdy qoıý kerektigin ashyp aıtty. «Pákistandyq Ámir­han Afına Olımpıadasynda kúmis alǵanda nebári 17 jasta boldy. Sondyqtan, 18 jasar Júsipovti 64 kılo salmaq dárejesinde negizgi úmitkerlerdiń qataryna qoryqpaı-aq qosýǵa bolady», – dedi ol. Jarylǵapov týrnıri bary­synda kóptegen mamandarmen sóılesip, pikir almastyq. Jal­pylaı alǵanda, olar bul dodanyń óziniń negizgi mıssııasyn atqaryp shyqqanyn biraýyzdan aıtty. Olardyń pikirine qulaq túrsek, bul týrnır Olımpıadaǵa lısen­zııa beretin iri jarystardyń al­dyndaǵy syǵyp sóldi alǵan naǵyz synaq bolǵanǵa uqsaıdy. Onyń ústine, bul týrnırdiń barysyn Qazaqstan boks federasııasynyń vıse-prezıdenti Iýrıı Shaı, qurama komandanyń memlekettik jattyqtyrýshysy Bolat Ábdira­h­manov, bas jattyqtyrýshy Myr­zaǵalı Aıtjanov jáne basqa da el boksynyń taǵdyryna jaýapty tulǵalar bastan aıaq baqylady. Shynynda da, Jarylǵapov týrnıri kóńili kókte júrgen biraz boksshyny sabasyna túsirdi. Sony­men qatar, Aıdar Imanǵalıev (56 kg), Abylaıhan Júsipov (64 kg), Tursynbaı Qulahmet jáne Nurzat Sabırov (ekeýi de 81 kg) tárizdi talantty boksshylardy elemeýdiń tipti de múmkin emes ekendigin baı­qatty. Munyń ózi bizdiń boks­­ta básekeniń arta túskenin, tań­dap alýǵa turarlyq órenderdiń myqtylardyń ókshesin myjyraıta basyp kele jatqanyn ańǵartady. Bul, árıne, qýanarlyq jaıt! Jaǵdaıdyń bulaısha qu­byla túskeni, árıne, jattyqtyrý­shyla­ry­myzǵa úlken jaýapkershilik júkteri anyq. Tirep turǵan talant kóp, al ishindegi naǵyzdy jazbaı taný degenińiz qııamet-qaıymnyń isi. Sodan da bolar, týrnır aıaq­talǵanda, bas jattyqtyrýshy Myr­zaǵalı Aıtjanov aldaǵy kók­temde Qytaıda ótetin lısenzııalyq týrnırge kim barady degenge kelgende, kesip eshteńe aıta almady. «Bárin jyldyń basynda bolatyn jattyqtyrýshylar keńesi sheshetin bolady», – dep qysqa qaıyrdy ol. Eske salar bolsaq, Qytaıdan keıin lısenzııalyq týrnır maýsym aıynda Ázerbaıjanda ótedi. Budan bólek, mamyr aıynda Bolgarııada bolatyn APB/WSB jekpe-jekterinde de joldamalar sarapqa salynady... Qaraǵandydaǵy jarysta taǵy bir shetin másele ózine nazar aýdartpaı qoımady. Ol – shlem, ıaǵnı boksshylar basqa kıetin dý­lyǵaǵa qatysty áńgime edi. Ja­syratyny joq, Jarylǵapov týrnırinde 15-ke tarta boksshynyń qabaǵy jaryldy. Mysaly, qurama komandanyń Ilııas Súleımenov (52 kg), Qaırat Eralıev (56 kg), Abylaıhan Júsipov (64 kg) syndy mańdaıaldy boksshylary jaraqattyń osy túriniń kesirinen jarys jolynan erte shyǵyp qaldy. Osy máselege qatysty Nur­lan Aqúrpekovtiń pikirin surap bilgenimizde, ataqty jattyq­tyrýshynyń aıtqany bizdi aıran-asyr qaldyrdy: Baqtııar Ar­taevtyń boksta 16 jyl júr­geninde qabaǵy jarylmaq túgili, bet terisine bylǵary qolǵap tyr­tyq ta túsirmepti. Aınalaıyn dýlyǵa-shlemniń arqasy eken. Osy áńgimeniń bárin ataqty Se­rik Nurqazov estip otyrdy... KSRO chempıonatynyń úsh dúrkin jeńim­pazy, Eýropanyń chempıony kezinde osy qabaqtyń qaıta-qaıta jarylǵan kesirinen Álem kýbogy men «Dostyq-84» týrnıriniń (Olımpıadanyń balamasy) fınalynda altyn júldeden qaǵylyp edi-aý... Sonymen, Jarylǵapov týrnıri bizdiń kózi­mizdi eki nársege anyq jetkizdi: onyń birin­shisi – bú­gingi kúnde qazaq boksynda báse­kelestik degenińiz jalyna qol tı­gizbeı tur eken. Al ekinshi má­sele – Brazılııada baq synaýǵa múm­kindik beretin bes lısenzııa taǵdyrynyń jýyq arada sheshile qoımaıtyndyǵy. Munyńyz endi, úmit pen kúdik ymyrasyz aıqasty bastap ta ketti degen sóz. Tek úmit ústem tússe eken deısiń! Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan». QARAǴANDY.