Eýrazııalyq ıntegrasııa ınstıtýtynyń arnaıy jobasy
QAZAQSTANNYŃ «NURLY JOL» JAŃA EKONOMIKALYQ SAIаSATY
Elimizdiń kólik-tranzıttik logıstıkalyq áleýetin damytý «100 naqty qadam» Ult Jospary sheńberinde is júzine asyrylatyndyǵy belgili. Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «5 ınstıtýttyq reformany júzege asyrýǵa baǵyttalǵan 100 naqty qadamynyń» 65-qadamynda «Qazaqstandy halyqaralyq kólik-kommýnıkasııalyq aǵymdarǵa ıntegrasııalaý. «Eýrazııalyq transkontınentaldyq dáliz» mýltımodaldyq kólik dálizin qurý jónindegi jobany iske qosý. Ol Azııadan Eýropaǵa júkter tranzıtin kedergisiz júzege asyrýǵa múmkindik beredi», dep atap kórsetilgen.
Toǵyz joldyń torabynda ornalasqan Astananyń halyqaralyq dárejedegi eń negizgi kólik habtarynyń birine aınalýǵa tolyq múmkindigi bar. Bul rette qala ákimdigi belgilegen josparlar boıynsha, Astana Eýrazııanyń iskerlik, mádenı jáne ǵylymı ortalyǵyna aınalýy tıis. «100 naqty qadam» Ult Josparynda bolashaqta Astanany halyqaralyq qarjy ortalyǵyna aınaldyrý jónindegi keshendi mindetter belgilengen. Atap aıtqanda, «100 naqty qadamnyń» 70-qadamynda «Astana EKSPO-2017 ınfraqurylymdary arqaýynda arnaýly mártebe bere otyryp, Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵyn (AIFC) qurý. Qarjy ortalyǵynyń erekshe zańdy mártebesin Konstıtýsııada bekitý. Ortalyqtyń TMD, sondaı-aq, Batys jáne Ortalyq Azııanyń barlyq óńirleriniń elderi úshin qarjy haby retinde qalyptastyrý. О́zindik zańdylyqtary bar táýelsiz sot júıesin qurý, ol aǵylshyndyq quqyq qaǵıdattarymen qyzmet isteıtin bolady. Sýdıalar korpýsy sheteldik mamandardan qurylady. Bolashaqta Qazaqstannyń qarjy haby álemniń 20 aldyńǵy qatarly qarjy ortalyqtarynyń qataryna enýi tıis», dep atap kórsetilgen.
Osyǵan baılanysty elorda ákimdiginde bolashaq qarjy ortalyǵyna qatysty barlyq múmkindikter saraptaýdan ótkizilýde. Bul rette, bolashaq ortalyqtyń jumysy qalanyń áleýmettik-ekonomıkalyq ahýalyna, turǵyn úı jáne qonaqúı qyzmeti rynogyna, eńbek rynogyna, mıgrasııalyq jáne týrıstik ahýalǵa qalaı áser etetindigi barynsha zerttelýde. Qala ákimdigi bolashaq qarjy ortalyǵynyń qyzmetin qosymsha qarjy qyzmetterin kórsetý arqyly qalaı damytý jóninde baǵdarlamalar belgileýde.
Álemdik qarjy ortalyǵy retinde Astanany damytý jospary sheńberinde dúnıejúziniń jetekshi iri qarjy ortalyqtarymen júıeli túrde qatynas jasaý maqsatynda áýe qatynasyn damytýdyń mańyzy zor. Bul baǵdarlama aıasynda keshendi sharalar belgilenýde. Sóıtip, elordamyzdy Azııa jáne Eýropa qurlyqtary arasyndaǵy «altyn kópirge» aınaldyrý jolynda iri jobalar is júzine asyrylady. Sonymen birge, elorda ákimdigi jolaýshy kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń, «Astana LRT» JShS-niń aldyna qala ishindegi kólik qatynasy qyzmetin jańǵyrtý mindetin qoıyp otyr.
Qazirdiń ózinde halyqaralyq iri jobalar men forýmdardyń ortalyǵyna aınalyp otyrǵan elordaǵa atbasyn tireıtin qonaqtar qatary kún sanap artyp keledi. Al aldaǵy ótetin «Astana EKSPO-2017» halyqaralyq kórmesiniń aıasynda Astanaǵa qatynaıtyn qazaqstandyqtar men sheteldikterdiń qatary eselep artatyn bolady. Osyǵan baılanysty qalamyzdy sý, jylý jáne elektr jaryǵymen qamtamasyz etý ortalyqtaryna túsetin salmaq ta kúrdeli bolmaq. Jalpy, qala ekonomıkasyn damytýdyń mańyzdy salalarynyń biri – energetıka. Bul júıeniń jumysyn tıimdi úılestirý baǵytynda elordada atqarylyp jatqan jumystar az emes.
Elordany odan ári damytý jónindegi kezekti dástúrli keńeste Elbasy Nursultan Nazarbaev «Astanany búginde álemdegi asa serpindi damyp kele jatqan qala dep esepteımiz. Jetken jetistikter úlken. Sonymen birge, biz qazir budan da joǵary máselelerdi belgilep, Astanamyzdy ómir súrýge eń qolaıly qalalardyń birine aınaldyrý jolynda mindetter qoıyp otyrmyz», dep atap kórsetti. Bas shahardy turǵyndar men qonaqtar úshin eń qolaıly qala retinde odan ári damytý úrdisinde sapaly da senimdi energetıkalyq ınfraqurylym qalyptastyrýdyń mańyzy zor.
Qalalyq energetıka basqarmasy mamandarynyń aıtýynsha, sońǵy kezde elordanyń energetıkalyq salasyna erekshe nazar aýdarylyp otyr. Jańa nysandardyń qurylysynan basqa qoldanystaǵy nysandardy qalpyna keltirý jáne jylý ortalyqtarynyń energııa kózderin jańǵyrtý jumystary júrgizildi. Elordadaǵy energetıkalyq ınfraqurylymdy oıǵa alǵanda №1 JEO, №2 JEO aldymen eske oralady. Astana halqynyń ósýine baılanysty jaryq jáne jylý júıelerine salmaq túsip jatqany da belgili. Sondyqtan qaladaǵy negizgi osy eki jylý elektr ortalyǵyn jańǵyrtý birinshi kezekte júzege asyrylyp keledi. «Aqyldy qala» ınnovasııalyq jobasy sheńberinde 2015 jyly PTVP-100 st.№7 qazandyq agregatynyń ornyna KV-T-128-150 sý jylytqysh qazandyq agregaty ornatyldy. Eki kúl úıindisin óńdeý ortalyqtarynyń qurylys jumystary aıaqtaldy. EKSPO-2017 kórme qalashyǵy, «Abý-Dabı Plaza» TK nysandary, «Myńjyldyq saıajoly», Orynbor, Turan, Saraıshyq dańǵyly boıyndaǵy tutynýshylardy jylý energııasymen qamtamasyz etý úshin jalpy uzyndyǵy 489 km-4-5 kirmelerdiń jylý magıstralin, sondaı-aq, 6 joǵarylatý sorǵy stansasynyń qurylysy salynýda.
Elordanyń jylý-energetıkalyq júıesiniń áleýetin arttyryp, energetıkalyq qýatty jańa sapalyq deńgeıge kóterýde №3 JEO-nyń alar orny erekshe. Búgingi ozyq tehnologııalyq talap boıynsha jabdyqtalyp jatqan №3 JEO-nyń qurylysy aldaǵy ýaqytta aıaqtalyp, 2016 jyldyń sońynda tolyq paıdalanýǵa beriletin bolady. Onda sý jylytatyn 4 birdeı qazandyq qurylysy júzege asyryldy. Osy zamanaýı jylý elektr ortalyǵynyń paıdalanýǵa berilýine baılanysty bas qalanyń energetıkalyq ınfraqurylymy ýaqyt talabyna tolyq jaýap beretin bolady.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan».
