Jedel sharalar jospary jasaldy

Úkimet Memleket basshysynyń keńeıtilgen otyrys­ta bergen tapsyrmalaryn oryndaý úshin bıylǵy jylǵa arnalǵan daǵdarysqa qarsy qosymsha jedel sharalar jos­paryn ázirledi. Ol 4 baǵytty qamtıdy. Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tóraǵalyǵymen selektorlyq rejimde ótken Úkimettiń kezekti otyrysynda osy másele qaraldy. Málim bolǵandaı, daǵdarysqa qarsy qosymsha jedel sharalar josparynyń birinshi baǵyty – aqsha-nesıe saıasatynyń tıimdiligin arttyrý jáne qarjylyq turaqtylyqty qoldaýǵa negizdelgen. Ekinshisi, «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde ekonomıkany qoldaý jónindegi sharalardy keńeıtýdi kózdeıdi. Úshinshi baǵyt, shaǵyn jáne orta bıznesti jáne ekonomıkanyń negizgi salalaryn qoldaýǵa arnalsa, al tórtinshisi – iskerlik bel­sendilik pen halyqty jumyspen qamtýdy qoldaýdy qarastyrady. Otyrys barysynda on eki baıan­damashy kezektese sóz alyp, sharalar jospary keń aýqymda talqylandy. Úkimet músheleri árbir baǵyt boıynsha qandaı sharalar atqaratyndyqtaryn jeke-jeke baıandady. Ulttyq ekonomıka mınıstri Erbolat Dosaev óz kezeginde 2016 jyly Ulttyq qordan qosymsha qarjy tartpastan, Qazaqstan ekonomıkasyn qoldaý maqsatynda 1 trln. 278,4 mlrd. teńge bólinetinin málimdedi. «Onyń ishinde 2017 jylǵy «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasynyń 3 mlrd. dollarynan 1 mlrd. dollardy 2016 jylǵa aýystyrý nátıjesinde alynǵan 360 mlrd. teńgeni qosqandaǵy 554,5 mlrd. teńge bar. Sondaı-aq, 2016 jylǵy «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa arnalǵan Ulttyq qordyń qarjysymen baǵamdyq aıyrma arqyly 194,5 mlrd. teńge jınaqtaldy», dedi E.Dosaev. Mınıstrdiń aıtýynsha, Úki­mettiń arnaıy rezervinen 123,9 mlrd. teńge bólinedi. Ulttyq hol­dıng­terge BJZQ esebinen 600 mlrd. teńge baǵyttalady. Sondaı-aq, mı­nıstr baıandamasynda 2016 jyl­dyń naýryzynan bastap Qazaq­stan eksporttyq-kedendik baj salyǵynyń qubylmaly mól­sher­lemesine kóshetinin atap ótti. «Munaı-gaz sektory men taý-ken metallýrgııalyq keshendi qoldaý úshin paıdaly qazbalardy óndirýge jeńildikterdi usyný, 2016 jyldyń 1 naýryzynan álemdik baǵaǵa baılaı otyryp, eksporttyq-kedendik baj salyǵynyń qubylmaly mólsherlemesin engizý qarastyrylǵan. Sondaı-aq, munaı-gaz sektorynyń qarjylyq turaqtylyǵyn qamtamasyz etý úshin eksporttyq-kedendik baj salyǵy mazýttyń tonnasyna 30 dollarǵa deıin tómendetildi», dedi mınıstr. Onyń sózine qaraǵanda, munaıǵa baılanysty meje bo­ıynsha, ıaǵnı barreline 25 dollardan tómen álemdik baǵa kezinde eksporttyq-kedendik baj salyǵy mólsherlemesi 0-ge teńeledi, al barreline 25 dollardan joǵary baǵa aıasynda eksporttyq-kedendik baj salyǵy mólsherlemesi tıisti mejege sáıkes aıqyndalady. «Osy arqyly, munaıǵa álemdik baǵanyń ósýimen eksporttyq-kedendik baj salyǵy kó­lemi de artady», dep túsindirdi E.Dosaev. Sonymen qatar, 1 mamyr­dan 1 qyrkúıekke deıin­gi aralyq­ta bir tonnaǵa 15 eýro mól­sherin­de mazýtqa maý­symdyq baj saly­ǵynyń merzimin belgileý usynylýda. E.Dosaev turǵyn úı qurylysy týraly da biraz málimetpen bólisti. Onyń habarlaýynsha, daǵdarysqa qarsy qosymsha sharalar 2016 jyly baspanany paıdalanýǵa berý boljamyn eki esege arttyrady. Jedel aqparat boıynsha óńirler boıynsha jobalardyń aldyn alý pýly qalyptastyryldy. Bıýdjetti naqtylaǵanǵa deıin tizim pysyqtalyp, jergilikti atqarýshy organdarmen kelisiledi. Qabyl­danǵan sharalardyń arqasynda jospar bo­ıynsha eskerilgen 2016 jylǵa 516,5 myń sharshy metr baspananyń ornyna, bıyl 1,5 mln. sharshy metr tapsyrylady jáne 2017 jyly 540 myń sharshy metr paıdalanýǵa beriledi. Bul óz kezeginde IJО́ ósimine 0,5 paıyz deńgeıinde úles qosady jáne 70 myńnan astam qosymsha jumys oryn­daryn qurýǵa múmkindik bermek. Turǵyn úı qurylysyn qarjy­landyrý kólemi men talaptaryna engen ózgeristerdi eskere otyryp, «Nurly Jol» memlekettik baǵ­dar­lamasyna tıisti ózgertýler engi­ziledi. «Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, bıyldyń 1 maýsymyna deıin Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń 2025 jylǵa deıingi damýynyń jańa strategııalyq josparyn daıarlaý aıasynda bólek bólimmen Qazaqstandaǵy turǵyn úı qurylysyn damytý boıynsha jańa tujyrymdyq qadamdar ázirlenedi», dep naqtylady E.Do­saev. Sondaı-aq, mınıstr bıyl Astana men Almatyda bir sharshy metr turǵyn úıdiń quny 240 myń teńgeden aspaıdy, al qal­ǵan óńirlerde 200 myń teńge deńgeıi­nen joǵarylamaıdy dep sendirdi. «Qurylys salýshylarǵa qoıy­latyn negizgi talaptarǵa toqta­latyn bolsaq, tartylǵan ınje­nerlik-kommýnıkasııalyq ınfra­qurylymmen jer teliminiń jáne memlekettik saraptamamen joba­laý-smetalyq qujatnamanyń bolýy, 20 paıyzdyq jeke kapı­ta­ly­nyń qatysýymen kirisýi qamtyl­ǵan», dedi mınıstr. Atalǵan baǵyt boıynsha 2016 jyly 404 myń sharshy metr turǵyn úı salynbaq. Úkimet otyrysyna Almatydan tikeleı onlaın baılanysqa shyqqan Ulttyq bank tóraǵasy Danııar Aqyshev aqsha-nesıe saıa­saty baǵytyn keńinen sóz etti. Onyń habarlaýynsha, Ulttyq bank teńgeniń erkin aıyrbas baǵamy saıasatyn júrgizýin jalǵastyra beredi. Bul qazirgi sátte barynsha ońtaıly rejim. Bul bir jaǵynan altyn-valıýta aktıvterin saqtaýǵa, ekinshi jaǵynan otandyq taýar óndirýshilerdiń básekege qabilettiligin qoldaýǵa múmkindik beredi. Qazirgi ýaqytta teńgeniń kúndelikti aıyrbas baǵamy irgeli faktorlardyń ózgeriske ushyraýy negizinde qalyptasyp otyr. Al oǵan Ulttyq banktiń qatysýy ba­rynsha azaıtylǵan jáne negiz­gi trendterdiń ózgerisinsiz kúrt qu­bylý oryn alǵan kezde ǵa­na ahýal­dy retke keltirýge baǵyttalǵan. «Naryq qatysýshylary aıyrbas baǵamynyń artýyna, sonymen qatar, tómendeýine qatysty qubylmalylyqqa birtindep úırenip keledi. Buǵan qosa, onyń serpinin aıqyndaıtyn faktorlardy da jaqsy túsine bastady», dedi UB tóraǵasy. D.Aqyshevtiń sózine qaraǵanda, osynyń arqasynda Ulttyq banktiń ekinshi deńgeıli bankterdiń ótimdiligin qamtamasyz etýdegi róli kúsheıdi. Buǵan qosa ol teńgemen salynǵan depozıtter úlesiniń artýy kútilip otyr­ǵandyǵyn alǵa tartty. 2016 jyldyń 1 qańtarynda Ult­tyq bank jeke tulǵalardyń ulttyq valıýtamen saqtalǵan depozıt­terine beriletin syıaqy stavka­synyń eń joǵary mólsherin 10 paı­yz­dan 14 paıyzǵa deıin kóterip, shetel valıýtasyndaǵy depozıt­terdiń stavkasyn 3-ten 2 paıyz­ǵa deıin tómendetti. Bul teńge depozıtteriniń tartymdylyǵyn artty­rýǵa, bizdiń eldiń azamattary­nyń jınaqtaryn qorǵaýǵa múm­kindik beredi. Sonymen qatar, bul jaıt ekonomıkany nesıeleý úshin bankterdegi teńge ótimdiligin qam­tamasyz etetin bolady. «Mundaı jaǵdaıda Ulttyq bank aqsha naryǵyna arnalǵan paıyzdyq saıasat tetikterin jetil­dirýmen jumys isteýin jalǵas­tyrady», dedi UB tóraǵasy. Ulttyq bank mindeti – 2016 jyly ınflıasııa dálizin 6-8 paı­yzdyq qalpyna keltirý. 2015 jyl­ǵy teńge baǵamyn túzetý áseri baǵaǵa tikeleı proporsıonal­dy yqpal etpeıdi. Ulttyq bank bas­shysynyń aıtýynsha, teńge baǵa­mynyń álsireýinen ótken jyl­dyń qorytyndysynda ınflıa­sııa 13,6 paıyzdy quraǵan. «Inflıasııanyń 6-dan 8 paıyzǵa deıingi belgilengen dálizge oralýy birlesken kúsh-jigerdi qajet etedi jáne Ulttyq bank pen Úkimet is-qımylynyń úılesimdiligine táýeldi bolady», dedi D.Aqyshev. Qazaqstan Úkimeti teńgeniń aǵymdaǵy baǵamyn naqtylanǵan respýblıkalyq bıýdjetke bekitedi. Bul jóninde Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov málimdedi. «Árıne, baǵam búgingi deńgeıdi esepke ala otyryp naqtylanady», dedi Qarjy mınıstri. Onyń aıtýynsha, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasyna sáıkes, 2016 jyly memlekettik bıýdjettiń daǵdarysqa qarsy sharalarǵa baǵyttalǵan shyǵyndary shamamen 600 mlrd. teńgege ulǵaıady. «Bul jańa jaǵdaılarda bıýdjettik saıasattyń kontrsıkldik tujyrymdaryna sáıkes keledi», dedi mınıstr. Sondaı-aq, B.Sultanov bıýdjetti birinshi naqtylaý teńgerimdi bolady dedi. Onyń 240 mlrd. teńgesi – Ulttyq qordan bólingen maqsatty transfert, 124 mlrd. teńge – jumyspen qamtýdyń, bıznestiń jol kartalary, agroónerkásip sektory men QTQJB salymdarynyń ótemaqysyn tóleý boıynsha shyǵyndardy óteý úshin bekitilgen bıýdjette qarastyrylǵan arnaıy qordy qaıta bólý. Qarjy mınıstrligi basshysynyń málim­deýinshe, 20 aqpanǵa qaraı tıisti zań jobasy ázirlenedi dep josparlanyp otyr. Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshev 2016 jyl­dyń birinshi jarty­jyl­dy­ǵynda joldardyń qurylysy men qaıta jóndeýge qatysty halyqaralyq qarjy ınstıtýttarymen qaryz týraly 11 kelisimge qol qoıylǵandyǵyn habarlady. «Ekinshi jartyjyldyqtan bastap osy qaryz esebinen birqatar joba júzege asa bastaıdy. Qalǵan jobalardy 2017 jyldan bastap júzege asyrý josparlanyp otyr. 2017-2019 jyldar kezeńinde 200 myńǵa jýyq jumys orny ashylmaq», dedi Á.Isekeshev. Mınıstrdiń aıtýynsha, barlyq otandyq óndirister iske qosylady. «Sement, jol bıtýmy, energomaterıaldar, temir-beton ónimderi men basqa otandyq óndirister tolyǵymen iske qosylady», dedi mınıstr. Úkimet otyrysynda odan ári Energetıka mınıstri V.Shkolnık, Aýyl sharýashylyǵy mınıstri A.Mamytbekov, Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri T.Dúısenova, «Samuryq-Qazyna» ál-aýqat qory» AQ basqarmasynyń tóraǵasy О́.Shókeev, «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ basqarma tóraǵasy Q.Bıshimbaev baıan­dama jasap, Úkimet basshy­synyń birinshi orynbasary B.Saǵyntaev qosymsha sóz sóıledi. Otyrys qorytyndysynda Pre­mer-Mınıstr aǵymdaǵy apta­nyń barysynda bıýdjetke túze­týlerdi daıarlaýdy tapsyrdy. Mundaı sharalar keńeıtilgen Úki­met otyrysynda Memleket basshy­synyń bergen tapsyrmalary aıasynda atqarylmaq. «Aldaǵy seısenbide qabyldaý úshin osy aptadaǵy maqsat – bıýdjetke ózgertýlerdi daıarlaý. Iаǵnı bul jumystar qarjynyń barynsha tezirek ekonomıkaǵa baǵyttalýy úshin qajet», dedi K.Másimov. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan».