Saılaý. Qoǵamdyq komıssııa. Baıqaý

Elimizde ótken qoǵamdyq mańyzy zor sharany baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń jumystary

Nurlan ERIMBETOV, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń tóraǵasy:  – Parlament Má­jilisi men barlyq deń­geı­lerdegi más­lı­hattar saılaýy – ol árbir qazaqstandyqqa qatysy bar mańyzdy saıası oqıǵa. Bizdiń azamat­tyq qoǵam­nyń elek­to­rat­tyq úderiske bel­sendi qatysýy óte m­a­ńyzdy. Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblı­kalyq qoǵam­dyq komıssııa non-stop reji­minde jumys isteı otyryp, saılaý naýqa­ny­nyń barlyq satylaryna muqııat baıqaý jasady. Bizdiń negizgi maqsatymyz saılaýǵa qatysý­shy barlyq saıası partııalar men kandıdattar úshin teń jaǵdaılardyń qamtamasyz etilýine baıqaý jasaý boldy. Ol úshin biz barlyǵymen de – saıası partııalardyń saılaýaldy shtabtarymen, saılaý komıssııalarymen, BAQ-tarmen, halyqaralyq baıqaýshylar mıssııalarymen únqatysý júrgizdik. Barlyq óńir­lerdegi 6 saıası partııa ókil­derimen, TMD, EKPA, EQYU/DIAQB-nyń 4 baıqaýshylar mıssııasymen, sondaı-aq, AQSh-tan kelgen táýelsiz baıqaýshylarmen, álemniń 18 elinen kelgen sheteldik BAQ-tar ókilderimen kezdesýler ótkizildi. Biz aqparattyq baǵdarla­malarǵa, teledıdar habarlaryna, ınternet-jarııalanymdarǵa, BAQ-tarǵa monıtorıng júrgizdik, sondaı-aq, úgit materıaldaryna taldaý jasadyq. Bútindeı alǵanda SBRQK baıqaýshylar úshin uıymdastyrylǵan 35 brı­fıngti, 28 semı­nar men dóńgelek ústelderdi qosa al­ǵan­da 85 is-shara ót­kizdi. Barlyq óńirlerde bizdiń saılaýdy baıqaýǵa yqpal etý ortalyq­tarymyz jumys istedi. Jergilikti jerlerdegi saılaý úderisiniń barysyna onyń barlyq satylarynda muqııat baıqaý jasaǵan da solar boldy. Quzyrly monıtorıngti jáne bilikti baıqaýshylardy daıyndaýdy qamtamasyz etý úshin júıeli negizde oqýlar uıymdastyryldy. Olar – baıqaýshylarǵa quqyqtyq sıpattaǵy barlyq jaıttar, sondaı-aq, baıqaý jáne yqtımal degen burmalaýlardy joıý úderisiniń algorıtmi túsindirilgen semınar-trenıngter. Tikeleı daýys berý kúni 10 myńdaı baıqaýshy tańerteńnen daýystar túpkilikti sanalyp, qorytyndy hattama jasalǵanǵa deıin osy prosedýralarǵa baıqaý jasady. Azamattardyń barlyq ótinishteri boıynsha komıssııa shuǵyl is-áreket jasap otyrdy. Tıisti sharalar qabyldandy. Sonymen birge, biz aıtarlyqtaı burmalaýshylyqtardy tirkegen joqpyz. Saılaýdyń móldir, ashyq jáne básekelestik negizde ótkenin jaýap­kershilikti túrde málimdeımin. Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa mıssııasy da tabysty oryndaldy. Ádil AHMETOV, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi:  – Sońǵy aıda men Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa quramynda jumys istedim. Biz tyńǵylyqty jáne ýaqytqa qaramastan jumys júrgizdik. Men komıssııa­da ju­mys istegen kezde biz saılaý týraly zańna­malardyń saqtalýyn qadaǵaladyq, bar­lyq kandıdattardyń saıası úgit úshin teń múmkindikter alýyn qarastyrdyq, sondaı-aq, baıqaýshylardy daýys berý kúni bilikti jumys isteı bilýge oqyttyq. Biz elimizdiń óńirlerine baryp, jergilikti jerlerde baıqaýshylardy daıyndaý úderisin uıymdastyrýdy qadaǵaladyq. Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa múshesi retinde bizdiń bul saılaýdyń ádil jáne ashyq bolýy úshin bárin de jasaǵanymyzdy aıta alamyn. Daýys berý kúninen keıin ózimiz baǵa bergendeı, bizdiń saılaý shynymen de ádil, básekelesti jáne ashyq boldy. Keshe biz taıaýdaǵy elektorattyq sıkl­da Májiliste jáne óńirlik máslıhattarda bizdiń múddelerimizdi qorǵaıtyn adamdarǵa daýys berdik. О́tken saılaý Qazaqstannyń turǵyndarynyń saıası mádenıetiniń damý deńgeıi joǵary demokratııalyq el bolyp tabylatynyn taǵy da dáleldedi. Men bizdiń saılaýǵa belsendi atsalysqan komıssııadaǵy barlyq áriptesterime, baıqaýshylarǵa jáne barlyq saılaýshylarǵa shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin. Kamal BURHANOV, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblı­ka­lyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi:  – 2016 jyldyń 20 naýryzynda biz elimiz­degi meılinshe mańyzdy úderistiń kýá­gerleri jáne belsendi qatysýshylary boldyq. Qazaq­stan halqy joǵary zań shyǵarýshy organ – Par­­lament Májilisi men jergilikti ókiletti or­gan­dar – máslıhattarǵa óz ókilderin saılady. О́tken saılaý búkil qoǵam men eldiń saıa­sı kúshteriniń toptasqandyǵyn jáne oń da syndarly kóńil-kúıin aıǵaqtaıdy. Osynyń bári Táýelsizdiktiń 25 jyly boıyna bizdiń saıası dástúrimizde óz yqtııaryńdy erkin bildirý jáne toleranttylyq qaǵıdattarynyń nyǵaıǵanynyń arqasynda múmkin bolyp otyr. Eger bizdiń elimiz júrip ótken tarıhı jolǵa kóz salar bolsaq, el halqy óz Prezıdentin saılaı otyryp, 1991 jyldyń jeltoqsanynda óziniń alǵashqy tańdaýyn jasady. Sol sátten bastap bizdiń qoǵamymyz demokratııalyq damý vektoryna ıe boldy jáne osy baǵytta qarqyndy damydy. 1995 jyldyń 30 tamyzynda búkilhalyqtyq referendýmda qa­byldanǵan eldiń jańa Konstıtýsııasy elde parlamentarızm ınstıtýtyn bekitti. Osynyń bári saılaý júıesiniń damýyna buljymas sıpat berdi. Eldiń saıası júıesi damýynyń tabysty modeli halyqtyń erkin tańdaý jasaýyna kepildik beredi. Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi retinde saılaý úderisine belsendi qaty­sýshy bola otyryp, ótken saılaý ádil jáne ashyq boldy dep aıta alamyn. О́ńirlerge jasalǵan saparlar jáne jeke baıqaýlarym oblystyq jáne aýdandyq saılaý komıssııalary saılaýdy qazirgi zańnamalarǵa sáıkes jáne barynsha ashyq ótkizdi dep aıtýǵa múmkindik beredi. Onyń ózi komıssııa músheleriniń kásibı daıarlyǵynyń joǵary deńgeıde ekenin aıǵaq­taıdy. Elde demokratııalyq saılaý úderisiniń modeli qalyptasty degendi taǵy da atap ótýge bolady. Men 2016 jylǵy saılaý úderisine qaty­sý­shylardyń bárine jaýapty jumystary úshin aıryqsha rızashylyq bildiremin. Lıýbov NI, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Qazaqstan Respýblıkasy – ol tatýlyq pen kelisim ornaǵan meniń Otanym, elim. Men bizdiń elimizdegi saılaýdyń joǵary demokratııalyq deńgeıde ótkenin óte qaladym, sondyqtan da saılaýǵa tek saılaýshy retin­de ǵana emes, sonymen birge, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi retinde de saılaýǵa qatysý jóninde sheshim qabyldadym. Komıssııa quramynda men eldi aralap, adamdarmen kezdestim, Qazaqstanda júrip jatqan reformalar týraly jáne qazaqstandyqtar óz daýystaryn beretin qoǵamymyzdyń úzdik ókilderi – depýtattar týraly áńgimelestim. Qazir, 20 naýryzda ótken saılaýdan keıin úderisti ishinen baqylaǵan SBRQK múshesi retinde men óz otandastarym úshin qýanyshtymyn – qazaqstandyqtar bizdiń barshamyz úshin óte mańyzdy úderiske belsendi atsalysty, úzdikter úshin ádil jáne ashyq daýystaryn berdi, sol arqyly bizdiń elimizdiń baqytty bolashaǵyna tańdaý jasady. Egor KAPPEL, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Parlament Májilisi men máslıhattar saılaýy bolyp ótti. Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq ko­mıssııanyń múshesi retinde ol móldir já­ne ádil ótti dep senimmen aıta alamyn. Barlyq depýtattyqqa kandıdattarǵa teń quqyqtar men úgit júrgizý múmkindikteri berildi, saılaýǵa daıyndyq keze­ńinde jáne saılaýdyń ózi ótken kezde eshqandaı burmalaýshylyqtar bolǵan joq, qazaq­­standyqtar eń laıyqtylarǵa tańdaý jasady. Búginde Parlamenttiń jańa quramyna eldiń jetekshi saıası partııalarynyń úzdik ókilderi, eldiń ozyq adamdary ótti dep senimmen jáne maqtanyshpen málimdeımin. Olar Prezıdent Nursultan Nazarbaev «100 naqty qadam» Ult Josparynda belgilegen mindetterdi neǵurlym tabysty júzege asyrýǵa jaǵdaı jasaıtyn bolady. Qazaqstandyqtar otandyq jańǵyrtýdyń kelesi qadamy úshin dál qazir ýaqyttyń týǵanyn túsinýi tıis. Sol úshin de jańa kúshter men jarqyn oı ıeleri saılanyp otyr. Instıtýttyq reformalar boıynsha negizgi máseleler sheshilgennen keıin birtindep saıası reformalardy júrgizýge kirisetin bolamyz, degen edi Prezıdent. Parlamenttiń jańa shaqyrylymyna osy úderistiń sheshýshi qatysýshylarynyń biri bolýǵa týra keledi. Lakı KESOGLÝ, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Qazaqstanda Májilis pen máslıhattar saılaýy bolyp ótti. Ol bizdiń elimizdiń árbir turǵynyna ózderiniń patrıottyǵyn is júzinde kórsetýge jáne Qazaqstan úshin mańyzdy osynaý úderiske tikeleı qatysýǵa múmkindik berdi. Saılaýdy baıqaý jónindegi respýb­lıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi retinde búkil saılaý úderisiniń joǵary deńgeıde ótkenin aıtqym keledi. Kez kelgen deńgeıdegi depýtattyqqa kandıdattardyń árqaısysy teń quqyqtar men múmkindikterge ıe boldy, bizder – Komıssııa músheleri men baıqaýshylar ortalyqtaǵy jáne óńirlerdegi saılaýlar ádil jáne barynsha ashyq bolýy úshin bárin de jasadyq. Qazaqstandyqtar daýys bergen kandıdattar tiziminde saıasatkerler, ekonomıster, bıznesmender ǵana emes, sonymen birge, óner áleminiń ókilderi men jastardyń bolǵany men úshin óte qýanyshty boldy. Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi retinde men úshin osy úderiske qatysý úlken qurmet jáne jaýapkershilik boldy. Komıssııa jumysy naqty belgilengen jospar boıynsha uıymdastyryldy, saılaýshylarmen kezdesý, Ortalyq saılaý komıssııasymen, kandıdattardyń saılaýaldy shtabtarymen, baspasózben jáne halyqaralyq baıqaýshylarmen yntymaqtastyq osy jumystyń mańyzdy bóligine aınaldy. Men ol jumystyń tabysty bolǵanyna qýanyshtymyn. Amanqul SERIKBAEV, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Men Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa quramyna ekinshi ret enip otyrmyn. Osyǵan deıingi saılaýlardaǵy sııaqty bizder, SBRQK músheleri barlyq satylardaǵy saılaý úderisi barysyna baıqaý jasadyq, eldiń barlyq óńirlerinde barlyq saıası partııalardan depýtattyqqa kandıdattar men saılaýshylardyń konstıtýsııalyq quqyqtarynyń saqtalýyn qadaǵaladyq. Ol úshin biz 10 myńǵa jýyq baıqaýshyny oqyttyq, olar úshin úıretýshilik materıaldar keshenin shyǵardyq. Onyń syrtynda búkil saılaý úderisi boıyna Komıssııa aqparattyq baǵdarlamalarǵa, telehabarlarǵa, ınternet-jarııalanymdarǵa, baspa BAQ-tar materıaldaryna monıtorıngti júzege asyrdy. Bir sózben aıtqanda, Qazaqstandaǵy osy jolǵy saılaýdyń barynsha transparentti jáne ashyq, búkil zańnama normalaryn saqtaı otyryp ótýine barlyq kúsh-jigerimizdi jumsadyq. Saılaý ótti. Saılaýshylardyń qatysýy óte joǵary boldy. Oǵan sebep te bar: saılaýshy daýys berýge saılaý ýchaskesinde zańdylyqtyń saqtalýyn qadaǵalaıtyn táýelsiz qurylymnyń bar ekenine degen senimmen keledi. Bul jaǵdaı bizdiń Komıssııa jumysynyń tıimdiligi týraly aıtýǵa múmkindik beredi. Ekinshiden, biz aıtarlyqtaı zań buzýshylyqtardy kórgen joqpyz. Bul da jaqsy kórsetkish. Tıimdilik tirkelgen burmalaýlar sanymen ólshenbeıdi. Odan da góri burmalaýdyń bolmaýy nemese meılinshe az kórinis tabýy Komıssııanyń jaqsy jumysyn kórsetedi. Bolyp ótken Parlament Májilisi saılaýy qysqa merzim ishinde saıa­sı elıtaǵa, top-menedjerlerge rotasııa júrgizýge, sol arqyly tereń ekonomıkalyq reformalardy bastaýǵa jaǵdaı jasaıdy dep oılaımyn. El aldyna ındýstrııalyq-ınnovasııalyq júıege kóshý mindeti qoıylyp otyr. Ony sheshý úshin jańa kreatıvti basqarýshylar, Ult Josparyn júzege asyrýǵa baǵyttalǵan tereń qurylymdyq reformalardy jasaýǵa qabiletti top-menedjerler qajet. Iýlııa IаKÝPBAEVA, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – 20 naýryzda Qazaqstanda Parlament Májilisi men máslıhattar saılaýy ótti. Qazaqstandyqtar zań shyǵarýshy organ men jergilikti máslıhattarǵa óz ókilderin saılady. Saılaýdy baıqaý jónindegi respýb­lıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi bola otyryp, men saılaýaldy báseke sheńberinde jáne tikeleı saılaý barysynda zańdylyqtyń saqtalýyn qadaǵalaý múmkindigine ıe boldym. О́z jumysymnyń negizinde, sondaı-aq, óz áriptesterimniń baıqaýlaryn eskere otyryp, saılaý ádil jáne ashyq ótti dep málimdeımin. Komıssııa músheleriniń jumysy búkil saılaý úderisine monıtorıng júrgizýdi qarastyrdy. Iske barynsha jaýapkershilikpen kele otyryp, biz eldiń búkil aýmaǵynda Konstıtýsııa normalarynyń jáne saılaý zańnamalarynyń saqtalýyn qadaǵaladyq. Atap aıtqanda, biz aýmaqtyq saılaý komıssııalarymen kezdestik, keıbir saılaý ýchaskelerinde bolyp saılaýshylar tizimin tekserdik, partııalar shtabtarymen kezdestik, BAQ-tarǵa turaqty monıtorıng júrgizdik. Osy is-qımyldardyń bári búkil saılaý úderisiniń barynsha ashyq ári ádil bolýyna baǵyttaldy. Al 20 naýryzdaǵy saılaý eń joǵary demokratııalyq deńgeıde ótti. Sózimniń qorytyndysynda 2016 jylǵy saılaý úderisiniń barlyq qatysýshylaryna jaýapty jáne sapaly jumystary úshin shynaıy alǵys sezimin bildirgim keledi. Janara BAIJOLDINOVA, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Birinshi kezekte SBRQK jumysyna qatysý men úshin úlken jáne qyzyqty táji­rıbe bolǵanyn atap ótkim keledi. SBRQK-niń Qazaqstandaǵy saılaýdy baıqaýda ondaǵan jyldan astam tájirıbesi bar. SBRQK barlyq saılaý naýqandaryna qatysty, onyń jumysy men usynymdamalary saılaý úderisiniń jaqsarýyna jaǵdaı jasady. Bolyp ótken Májilis jáne máslıhattar saılaýy Prezıdenttiń Ult Josparyn júzege asyrýdyń jańa satysy aldynda kezekti belesti tııanaqtady. Jańa saılanǵan depýtattar korpýsy aldynda úlken mindetter tur. Bútindeı alǵanda, saılaýǵa uıymdastyrý, yrǵaqtylyq, básekelestik turǵyda baǵa bere otyryp, ol joǵary deńgeıde ótti degendi berik senimmen aıta alamyn. Ol depýtattyqqa kandıdattardyń da, saılaýshylardyń da joǵary saıası mádenıetimen erekshelenedi. Bizdiń komıssııa eleýli burmalaýshylyqtardy tirkegen joq, saıası partııalar men máslıhattar depýtattyǵyna kandıdattardyń úgit naýqany eldiń saılaý zańnamalaryna sáıkes ótti. Sultan QALIEV, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Bolyp ótken saılaý, meniń paıym­daýymsha, Qazaqstannyń saıası jáne azamattyq ınstıtýttarynyń jetilgendigi men turaqtylyǵynyń dáleli bolyp tabylady. Bizdiń bárimiz de Májilistegi jáne respýblıka máslıhattaryndaǵy oryn úshin saıası partııalardyń qandaı da bir «las» tehnologııalarsyz, qara pıarsyz móldir, básekelestikte ótken kúresiniń kýási boldyq. Saılaý naýqany yrǵaqty ótti. Bizdiń komıssııa saıası partııalardyń úgit naýqanyn muqııat qadaǵalady, sondyqtan men kandıdattar úshin BAQ-qa teń qoljetimdilik qamtamasyz etildi dep senimmen aıta alamyn. Sonymen birge, SBRQK baıqaýshylardy daıyndaýda jáne oqytýda úlken jumystar júrgizdi. SBRQK baıqaýshylary daýys berý kúni eldiń barlyq saılaý ýchaskelerinde bolyp, zańnamanyń barlyq normalaryna jáne halyqaralyq standarttarǵa sáıkes kelgen búkil saılaý prosedýralaryna qadaǵalaý jasadyq. Barlyq deńgeıdegi saılaý komıssııalarynyń saılaý úderisiniń barlyq satylarynda orasan zor jumystar júrgizgenin atap kórsetý qajet. Bútindeı alǵanda QR Parlamenti Májilisi men máslıhattar saılaýy naýqany barysynda azamattardyń saılaý quqyqtaryn júzege asyrý úshin barlyq jaǵdaılar jasaldy. Ǵumar GALEEV, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń Aqtóbe oblysy boıynsha óńirlik ortalyǵynyń múshesi: Parlament Májilisi jáne máslıhattar saılaýynyń zańdy jáne ádil, jarııalylyq jaǵdaıynda ashyq ótýi basty nazarda ustalǵany kórinip tur. Men «Oqshaýlyq soǵys qımyldaryna qatysýshylardyń jaýyngerlik baýyrlastyǵy» oblystyq qorynyń quryltaıshysy retinde kóptegen qoǵamdyq jumystarǵa atsalysyp kelemin. Osymen besinshi ret saılaý naýqanyna baıqaýshy bolyp otyrmyn. Shyndyǵynda, bizdiń elde saılaý ótkizýdiń ózindik demokratııalyq úrdisi qalyptasty dep nyq senimmen aıta alamyn. Qazaqstan Respýblıkasynda saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa respýblıkalyq qoǵamdyq birlestigi oblystyq ortalyǵynyń baıqaýshylarynyń deni burynǵy ótken saılaýlarǵa baıqaýshy retinde qatysqan tájirıbeli adamdar – qoǵamdyq uıymdar ókilderi, ǵalymdar, oqytýshylar bolyp keledi. Bizderge aldyn ala ádistemelik quraldar, jadynamalar taratylyp, saılaýdy baıqaýdyń ereje-talaptaryn taǵy bir eske túsirdik. Bul osy saılaýǵa jańadan qatysyp otyrǵan jas baıqaýshylarǵa kádimgideı kómek boldy, biz de aqyl-keńesterimizdi aıtýdamyz. Men №46 saılaý ýchaskesine tańǵy 6 saǵat 30 mınýtta keldim. Sonyń ózinde biraz saılaýshy jınalyp qalǵan eken. Olardyń barlyǵynyń da kóńilderi kóterińki, júzderi jarqyn. Saılaý ýchaskesindegi ahýaldyń ózi adamdy qanattandyrady. Saılaýǵa qatysty qujattar kórneki jerge ilingen. Saılaý ýchaskesi ádemi bezendirilgen, keń de jaryq. Asqaqtaǵan patrıottyq ánder, ádemi uıymdastyrylǵan saýda saılaýshylardyń kóńilinen shyǵýda. Eń bastysy, ýchaskelik saılaý komıssııasynyń músheleri óz mindetterin jetik meńgergen deý oryndy. Saılaýshy kóringennen olardy tizimnen taýyp, saılaý bıýlletenderin tez tabystap, yjdaǵatty qyzmet kórsetýde. Saılaýshylar arasynan renishti pikirler bolǵan joq. Baıqaýshylarǵa arnaıy oryn bólinip, oryndyqtar qoıylǵan. Qysylyp-qymtyrylyp jatqandardy kórmedim. Saılaýdyń merekelik saltanaty kózge uryp turdy. Sondyqtan bolar saılaýshylar balalarymen, nemerelerimen kelýde. О́zim baıqaýshy bolǵan ýchaskede eshqandaı abyrjýshylyq, zań buzýshylyq kórinisteri baıqalmady. Barlyǵy «Saılaý týraly» QR Zańy aıasynda júıeli júrgizilip jatty. Ár partııanyń jáne halyqaralyq baıqaýshylar, sondaı-aq, úmitkerlerdiń senimdi ókilderi saılaýdyń ashyq ta ádil ótip jatqandaryn aıtyp, rızashylyqtaryn bildirdi. Bizdiń respýblıkalyq qoǵamdyq birlestik boıynsha oblysta saılaýdyń ádil de shynaıy ótýin 530 baıqaýshy qadaǵalady. Oblystyq shtabpen baılanysta bolyp, ózimiz bolǵan saılaý ýchsakelerindegi jaǵdaıdy udaıy habarlap otyrdyq. Shyny kerek, biz óz deńgeıimizde saılaýshylardyń ózderiniń azamattyq paryzdaryn adal atqarýlaryna qoldaý kórsettik. Sondaı-aq, saılaý ýchaskesindegi saıası naýqannyń uıymshyldyqpen ótýine ózindik úlesimizdi qosýǵa tyrystyq. Bir baıqaǵanym, turǵyndardyń Parlament Májilisi jáne máslıhattarǵa depýtattardy saılaýǵa qatysýǵa degen úlken qyzyǵýshylyǵy baıqaldy. Munyń ózi bizdiń saılaýshylarymyzdyń saıası saýattylyǵy men demokratııalyq úrdisterdi ıgergenin kórsetedi. Meni qýantatyny, saılaýshylardyń sonyń ishinde, jastardyń belsendiligi der edim. Sondaı-aq, saılaý naýqanynyń eshqandaı daý-damaısyz sabyrly ótip jatqanyna rıza boldym. Shyny kerek, bizdiń halqymyz óz eliniń erteńine enjar qaramaıtynyn aıqyn ańǵartty. Tipti, bala-shaǵasymen kelip daýys berip jatqandardy kórgende adamdardyń saılaýdy úlken mereke retinde túsinetinine kóz jetkizdim. Aqtóbe oblysy. Dosybaı ShERIMQULOV, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha óńirlik ortalyǵynyń tóraǵasy. Parlament Májilisi men jergilikti más­lıhattar depýtattaryn saılaý kúni búkil elimizde sııaqty bizdiń Ońtústik Qazaqstan oblysynyń saılaýshylary da ózderiniń konstıtýsııalyq quqyqtaryn paıdalana otyryp óz erkimen tańdaý jasady. Saılaýdy baıqaý jónindegi respýb­lıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń OQO boıynsha óńirlik ortalyǵy saılaýdyń zań aıasynda taza, ashyq jáne ádil ótýine barlyq jerde baqylaý jasap, baıqaýshylardy osyǵan jumyldyra bildi. Oblysymyzda 1074 saılaý ýchaskesiniń 1029-da baıqaýshylar aldyn-ala belgilenip, olarmen semınar-trenıngter ótkizildi. Ortalyqtaǵy shtab músheleri 5 aýdanda «Baıqaýshylardyń quqyqtary men mindetteri» taqyrybynda semınar-trenıng ótkizdi. Al, qalǵan jerlerde baıqaýshylar jergilikti jastar ortalyqtary basshylarynyń kúshimen oqytyldy. Shtab ár baıqaýshyǵa «Baıqaýshynyń kúndeligi» men «Ádistemelik qural» jáne «Jadynama» kitapshalaryn daıyndap, barlyǵyna taratyp berdi. Shtab sonymen birge, saılaýǵa qatysatyn saıası partııalardyń óńirlik shtabtarynda bolyp, 75 saılaý ýchaskelerin aralap shyqty. 18 saılaýshynyń aýyzsha jáne jazbasha aryz-shaǵymdaryna jaýap berildi jáne túsken aryzdardy tıisti organdarǵa, saılaý komıssııalaryna jiberilip, onyń zańdy sheshimderin tabýyna yqpal jasalyndy. Oblysymyzda jalpy 315 depýtattyq orynǵa 812 úmitker túsip, 546 úmitker jibergen kemshilikterine oraı jarys jolynan shyǵyp qaldy. Saılaý kúni barlyq jerde qoǵamdyq tártip saqtalyp, halyqaralyq uıym­dardan kelgen saılaýshylar elimizdegi saıası naýqanǵa oń baǵasyn berdi. Ońtústik Qazaqstan oblysy. Erǵalı OSMANOV, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń Qyzylorda oblysy boıynsha óńirlik ortalyǵynyń múshesi: Osy jolǵy saılaý barysyn baqylap júrip, halyqtyń, ásirese, Syr óńiri turǵyndarynyń bolashaǵyna beı-jaı qaramaıtynyna kózim jetti. Olaı deýge sebep bar. Máselen, tańǵy saǵat jetiden bastap túske deıin Qyzylorda qalasyna qarasty birneshe saılaý ýchaskesin jáne Tasbóget, Belikól kentterindegi ýchas­kelerdi araladym. Barlyǵynda daýys berýge kelgenderdiń qarasy óte kóp. Tipti halyq kezekte turdy. О́kpelep, ne renjip júrgen eshkim joq, kóńilderi kóterińki, júzderi jarqyn. Sonymen birge, saılaýdy baıqaý jónindegi qoǵamdyq shtabtyń múshesi retinde maǵan Jańaqorǵan, Shıeli, Syrdarııa aýdandaryndaǵy saılaý ýchaskelerin qadaǵalaý júktelgen bolatyn. Ol jaqtaǵy ókilderimizben saǵat saıyn habarlasyp, jaǵdaıdy baqylap, aqparat alyp otyrdyq. Aýdandar tarapynan aıtylyp jatqan syn-eskertpe nemese áldebir zań buzýshylyq joq. Memlekettiń bolashaǵyna nemquraıly qaramaıtyn azamattardyń barlyǵy saılaý ýchaskelerine kelip, óz júrek qalaýlarymen tańdaýlaryn jasap, daýys berdi. Jalpy, saılaýǵa deıin aýdandardy aralap, baıqaýshylarǵa túsindirme jumystaryn júrgizdik. Barlyǵy saılaýdyń zańdylyǵyna qanyqty. Endi sol talap óz dárejesinde oryndalyp otyr. Jumysymyzda eshbir kedergi kezdesken joq. QYZYLORDA. Ádilǵazy ESMURZANOV, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń Almaty oblysy boıynsha óńirlik ortalyǵynyń tóraǵasy. Jetisý jerinde de Parlament Májilisi men máslıhattar depýtattarynyń saılaýy ashyq ári jarııaly túrde ótti. Azamattar konstıtýsııalyq quqyǵyna saı óz tańdaýlaryn jasady. Zańdylyqty baqylaý barysynda Almaty oblysynda 931 saılaý ýchaskesiniń árqaısysynda jeke baıqaýshymyz tól mindetterin atqardy. Elimizdegideı saılaýdyń bizdiń oblysymyzda da júıeli túrde júrgizilýine qoǵamdyq negizde qurylǵan komıssııalardyń da qosqan úlesi zor. Mysalǵa, bizdiń fılıal tarapynan atqarylǵan jumysqa toqtalsaq, áýelgi kezekte Taldyqorǵan qalasyndaǵy 51 baıqaýshynyń basyn qosqan semınar ótkizdik. Sonymen qatar, oblys ortalyǵyna jaqyn ornalasqan Eskeldi, Kóksý, Qaratal aýdandary men Tekeli qalasynan quralǵan 124 baıqaýshylarmen kóshpeli semınar ótkizgenimiz taǵy bar. Sondaı-aq, oblystyq ákimdiktiń kishi zalynda on-laın rejimindegi beınesemınarda 881 baıqaýshynyń basyn qosyp, saılaý zańdylyqtaryn táptishteı túsindirgenbiz. Qoǵamdyq negizde jumys isteıtin ár baıqaýshyǵa 20 naýryz kúni tańerteńnen keshke deıin saılaý ýchaskesinde bolǵany úshin bir kúnge 4 myń teńgeden aqy tólendi. Saılaý zańnamasy boıynsha ár saılaýshynyń jeke kýáliginiń túpnusqasyn kórgen soń ǵana bir dana bıýlleten berildi. Belgilengen ýaqytta ár saılaý ýchaskesiniń tóraǵasymen telefon arqyly habarlasyp, jaǵdaıdy qadaǵalap otyrdyq. Tutastaı alǵanda, aldyn ala tynbaı istegen jumysymyz bul kúni máresine jetti. Tynyshtyq boldy. Eń bastysy, azamattardyń quqyqtyq mádenıeti jaqsy damyǵandyǵyn, ıaǵnı zańdy bilý, syılaý, qurmetteý sekildi qundylyqtardyń saqtalǵanyna kózimiz jetti. Sóıtip, el birligi nyǵaıa tústi deýge negiz bar. Mýnıra ABÝLOVA, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń Shyǵys Qazaqstan oblysy boıynsha óńirlik ortalyǵynyń múshesi: Eń aldymen, Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń aımaq­taǵy uıymy retinde táýelsiz baıqaýshylardy daıyndadyq. Saılaý kezeńinde súıenetin zańnamalar, baıqaýshylar quqyǵy, oryn alýy múmkin zańbuzýshylyq pen qujattardyń toltyrylýy syndy kóptegen saýaldarǵa ázir bolýy úshin baıqaýshylar arnaıy semınarlarda Bul barlyq qalalar men aýdandardy qamtydy. Sonyń nátıjesinde oblystaǵy ár saılaý ýchaskesinde táýelsiz baıqaýshylar jumys istedi. Májilis pen máslıhat saılaýlary barysynda baıqaýshylarmen turaqty habarlasyp otyrdyq. Olar mundaı jumysty kúnde atqaryp júrmegendikten, zańnamalyq turǵyda dúdámal bolyp qalýy múmkin máselelerdi shtabqa jetkizip, tıisti keńesterin alyp otyrdy. О́ńirde zań buzýshylyq týraly hattamalar toltyrylǵan joq. Burynǵy saılaý naýqandarynda úkimettik emes uıymdar atynan baıqaýshy bolyp jumys istegendikten, bıylǵy saılaýdyń joǵary deńgeıde uıymdastyrylǵanyn atap aıtýǵa bolady. О́ıtkeni, túrli saıa­sı partııalar men ózin-ózi usynýshylardyń senimdi ókilderi, kóptegen uıymdardan kelgen baıqaýshylar arasynda ózara túsinistik, senim ornady. Aǵymdaǵy saılaý úderisiniń ádilettiligi de osynda jatyr. О́SKEMEN.