Qazaqstan – ózge elder úshin úlgi

 Vashıngtonda Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi dúnıejúzilik IV sammıtke Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev qatysyp, adamzat aldyndaǵy jahandyq máselelerdi sheshý jóninde utqyr oıyn, tushymdy pikirin ashyq aıtyp, uǵyndyra bildi. Qundy sózdi álem jurtshylyǵy jaqsy baǵalap, sol zama­tyn­da-aq aqparat kózderi arqyly tórtkil dúnıege taratqany málim. Kúlli adamzat aıtýly forýmnan kútken elaralyq yntymaqtastyq, ǵasyr kesapaty – ıadrolyq qarý­dy joıý, beımaral ómir tynyshtyǵyn buzatyn terrorızmge qarsy kúres sekildi ómirlik máni zor Elbasy sózinen bastaý alatyn jaıttar jaıly tanymal ǵalym, aýyl sharýashylyǵy ǵylym­dary­nyń doktory, saıasatker Tynyshbaı DOSYMBEKOVPEN júrgizgen áńgimemizdi usynamyz. – Tynyshbaı Dosymbekuly, jahandyq yntymaqtastyq týra­ly aıtýly forýmda Elbasy órbit­ken oıdy sabaq­tas­ty­­ratyn qazaq­standyq jol týraly aıtyp berseńiz. – Elbasynyń álemdik deńgeı­degi ózekti máselelerdi kótere sóı­­legen sóziniń bir máıegi bú­gin­gi ur­paq aldyn­daǵy mindet – adamı qun­dy­lyq­ty saqtaýǵa úndep tur dep sa­naı­­myn. Sebebi, dóńgelengen dúnıe al­ty qurlyqqa bólinip, onda san myń­daǵan adam san myńdaǵan jyl­dar­dan beri tirshilik etip keledi ǵoı. Sol adam­zattyń aldyndaǵy bas­ty pa­ryz óz kezeginde tabany tı­gen jer­di, sol topyraqqa nár bere­tin sýdy, tirshiliktiń taǵy bir kózi – aýany lastamaı, búldirmeı durys paıdalanyp, keler urpaq ókiline ótkizý emes pe. Desek te, álemdik bıik minber tú­­gi­li, eki adamnyń aldynda sóz sóı­­­­­­leı­­tin ár adam áýeli ózi úlgi tu­­tar­­­­lyq isi­m­en tanylýy kerek. Bul ret­te, biz­diń Elbasynyń mań­­da­ıy ja­ryq. Son­dyqtan ynty­­maq­­­tas­­tyq degende birinshi aıta­rym, mem­­leketter arasyndaǵy qa­­­rym-qa­tynasty bir júıege kel­­ti­rip, ta­tý-tátti tir­lik etý bo­lyp sa­na­­la­dy. Ol úshin bir mem­le­­­ket­tiń ishki dúnıe­sine ekin­shi el ara­­laspaýy kerek. Naq­ty­­laı tús­­sem, jeri keń, eli kóp dep ból­meı, kez kelgen táýel­siz mem­­le­ket­­­tiń ishki saıasatyna ózge mem­­le­­­ket ara­laspaýy, qolyn­da bar mú­m­­­­­kin­­dik­terin utym­dy-utymsyz paı­­­­­da­­­la­nyp túrli jol­men el ty­nysh­­­­­­­ty­­­­ǵyn buzyp, yqpal etpeýi tıis. Búginde áýe joly, temirjol jáne avtokólik jolymen qanshama adam bir elden ekinshi el aýmaǵyna ótýde. Sol halyqtyń tynyshtyǵy saq­talyp, qaýipsizdigi qamtamasyz etilip, esh alańsyz zańnama sheń­berinde arnaıy at terletip bar­ǵan jumystaryn bitirip, úılerine oralyp jatsa, jahandyq ynty­maq­­­­­tas­tyq­tyń jarqyn joly ashy­la­tyny anyq. – XXI ǵasyrdyń bir indetine aınalǵan ıadrolyq qarý jaıly oı órbitseńiz. – Shyny kerek, jappaı qyryp -joıatyn osynaý alapat qarýdan Qazaqstan álemde birinshi bolyp bas tartty. Sóıtip, dúnıejúzinde beıbit ómirdi saqtaýda ózindik úlgi kórsete bildi. Elbasynyń osy­naý ıgi qadamyn búginde tórtkil dú­nıe­­niń saıasatkerleri qup kó­rip, álem­dik buqaralyq aqparat qural­daryn­da ashyq aıtyp, jazýda. Bile bilsek bul álemde Elbasynyń beı­b­it ómirdi saqtaý arqyly adamı qun­dy­lyqtyń dara úlgisin kórsetýi bolyp tabylady. Mine, bizdiń Mem­le­ket basshysynyń álem halqy aldyn­daǵy mańdaıy jarqyn ári úlgi tutarlyq maqtanyshymyz dep osy­ny aıtýǵa bolady. Sondyqtan qazaq­standyqtar jasaǵan ıgi qadam­­dy ózge memleketter j­asap, sol ıadro­­­lyq qarýdy paı­da­­laný, tá­ji­rı­­beden ótkizýdi oı­la­maǵany lá­zim. Sonda ǵana adam­zat esh alań­syz beıqut tirligin jal­ǵas­tyrary anyq. Ǵylym jolyn tańdap, álemdik ǵalymdar tujyrymdaryna nazar aýdaryp júrgendikten, bir oqy­ǵa­nym osydan 10 mln. jyl buryn paıdalanylǵan ıadrolyq qarý­lar­dyń qaldyqtary jer betinen tabylǵan eken. Bul málimetti oı eleginen ótkizip kórseńiz, baǵzy zaman­darda da ıadrolyq qarý bolyp, sonyń saldarynan Jer sharyndaǵy tirshilik joıylyp ketken shyǵar. Áńgimelesken Nurbol ÁLDIBAEV, «Egemen Qazaqstan». Almaty oblysy.