«Perishte emes pendemin...»

Ulttyq akademııalyq kitaphanada «Bul kitap álemi…» atty kitap aılyǵy ótip jatyr. Sonyń aıasynda halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty, «Parasat» ordeniniń ıegeri, QR eńbek sińirgen qaı­rat­keri, aqyn Hanbıbi Esenqaraqyzynyń oqyr­mandarmen kezdesýi ótti. O basta ata-ana jaryq dúnıege shyr etken sábıge at qoıǵanynda bıbilerdiń bıbisi – Hanbıbi degen esimdi beker qoımasa kerek. Tý­my­synan órligi, qaıralǵan qaısar minezi, aqyndyq shabyt qýaty ony shynynda da, bıbilerdiń bıbisine aınaldyrǵan. Sondyqtan da bolar, Astananyń áz aqyny atanǵan Serik Turǵynbekovtiń «Han qyzyndaı Hanbıbi» dep jyr arnaıtyny. «Hanbıbini oqý kerek, Hanbıbiniń jany da, júregi de, bol­mysy da, taǵdyry da – bári jyrynda. Ony oqyǵan adam nebir qupııalarǵa, syrǵa, ǵajaıyp álemge tap bolady, al onyń jyrlaryn aıtpaǵanda, «Aqjol» gazeti men «Sholpan» jýrnalynyń arhıvterde saf altynǵa aınalyp, sarǵaıyp jatqan shejireli betterin jaryqqa shyǵaryp, mańdaı terin tógip, halqymen tabystyrýy orasan úlken eńbek, – dep kesh barysynda Serik Turǵynbekov atap ótkendeı, áýeli memlekettiń qoldaýynsyz, óz qarajatymen «Aqjoldyń» 10 tomyn basyp shyǵarýy da bıbilerdiń bıbisiniń ǵana qolynan keletin is emes pe. Hanapa osydan keıin de toqtap qalmaı, baspaǵa taǵy da 10 tomdyǵyn tapsyryp, ol memlekettik tapsyryspen oqyr­mandarǵa jol tartsa, endi taǵy da 10 tomy qoldaýdy kútip tur eken. Basqosýda fılosofııa ǵylym­darynyń doktory, professor Amangeldi Aıtaly aqyn týraly keleli sóz tolǵaı otyryp, ult úshin sińirip jatqan qaıratkerligine erekshe toqtaldy. «30 tom eńbek Hanbıbige emes, búkil qazaq jurty­na kerek dúnıe. Biz ózimizdi-ózimiz jańa ǵana tanyp jatqan ultpyz ǵoı, kóp nárseni endi bilip jatyrmyz. Al osy kezde «Aqjoldyń» ortaǵa oralýy bizdiń ulttyq sezimimiz ben senimimiz úshin qajet. Osyny eshkimge eshteńe aıtpaı, qarjy surap, esik qaqpaı 10 tomdyǵyn ózi shyǵardy. Qazaq rýhanııaty úshin erdiń isin jasaǵan qaryndasyma, aman bol deımin», deıdi ol. Hanbıbiniń qaıratkerlik qasıeti­men astasqan aqyndyqtyń otty ordasyna tý tikkendegi márt­tigi de ańyz. Sazger jarynyń unat­qan sulýyna arnalǵan áýenge jyr jazý kimniń qolynan kelipti?! Kez­desýde osy sulý sazǵa qol jet­peıtin yntyqqan sezimdi óleńmen órgen «Nurıkamal» áni oryndaldy. Jáne ony sol ándi alǵash halyq­tyń kózaıymyna aınaldyrǵan QR eńbek sińirgen ártisi, ánshi Kenjeǵalı Myrjyqbaı shyrqady. Aıtar ánin esteligimen tuzdyqtap, jurtshylyqtyń ezýine kúlki úıirgen ánshiden soń minberge kóterilgen «Tumar» jýrnalynyń bas redaktory, aqyn Ońaıgúl Turjan aıtqan áńgimeler de qyzyqtyryp áketken. Kezdesýde aqyn óz óleń­derin de oqyp keshtiń shyra­ıyn kirgiz­se, qaıratker Álıhan Baımenov: «Men aqyndardy eń birin­shi fılosof dep oılaımyn. Olar óleńmen úlken oı aıta alady. Biraq barlyq aqyndarǵa bulaı baǵa bere berýge de kelmeıdi. Al Hanbıbi Esenqaraqyzynyń óleńderi osy qaǵıdaǵa jaýap bere alady dep oılaımyn» – dese, Astanaǵa kelgen azǵana ýaqytynda kezdesý bolady degendi estip, aqynǵa degen qurmetin Ystanbul ýnıversıtetiniń professory, shoqaıtanýshy ǵalym Ábdýlaqap Qara arnaıy kelip bildirgen. Kitaphana men aqynnyń kindigi qashannan da bir ǵoı. Kelgen oqyrman qaýym kóp bolmasa da, «Myń kereń qulaqtan bir eleń qulaq artyq» degendeı, osy otyrysqa, óleńdi túsinetin, aqynyn izdeıtin naǵyz eleń qulaqtar jı­nalǵan eken, soǵan rızamyn,–degen Hanbıbi aqyn qazaqtyń qos batyry Baýyrjan Momyshuly men Qasym Qaısenovten qalaı baǵa alǵanyn, ózine Baýkeńniń qalaı qorǵan bolǵanyn ádemi áńgimelep berdi. Syr aıtylǵan, jyr oqylǵan, án shyrqalyp, jan jadyrap, kóńil kórkeıgen keshke jınalǵan qaýym rýhanı baıyp, marqaıyp qaıtty. Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan»