Sý tasqyny • 12 Sáýir, 2024

Tasyǵan sý saıabyrsyp keledi

Halqymyzda «Sý aıaǵy – qurdym» degen sóz bar. Arnasynan asyp, jaıylyp tasyǵan sý jer betin jaılap jata bermesi anyq. Bıylǵy mejesinen meılinshe kóterilip, jurtty ábden ábigerge salǵan sý sabasyna túse bastaǵandaı. Máselen, Qostanaı oblysyndaǵy sý aıdyndarynyń deńgeıi – orta eseppen 60 sm tómendegeni baıqalady. Aýa raıy osy qalpynan aınymasa, jaǵdaı túzeledi degen úmit bar.

Medısına • 12 Sáýir, 2024

Dári-dármek baǵasy turaqtaı ma?

Elde ne kóp, dárihana kóp. Kóp bolǵany áýeli tutynýshylarǵa, odan soń kásipkerlerge tıimdi. Bas aýyryp, baltyr syzdasa, kún-tún demeı, táýlik boıy jumys isteıtin dárihanalar ashyq. Osyǵan qarap dári-dármektiń tapshylyǵy joq, básekelestik baǵany turaqty ustap turady desek, qatelesedi ekenbiz.

Janýarlar • 11 Sáýir, 2024

Arqada qansha arqar bar?

«Arqada qys jaıly bolsa, arqar aýyp nesi bar?» degen támsilge súıenip, qoınaýy qutty dalanyń qońyr ańyna ıe bola almaǵanymyzdy aýa raıy­nyń qolaısyzdyǵyna ysyryp keldik. Negizgi gáp qystyń qysy­mynda emes, eki aıaqtylardyń qytymyrlyǵynda edi. Tabıǵat-ananyń tynyshtyǵyn tikushaqtyń dyrylymen, optıkalyq myltyqtyń tyrsylymen buza bersek, quba jonǵa qulja qaıtip turaqtasyn? Sodan shyǵar, «Arqada alty arqar bar, qyrqada qyryq arqar bar» dep júrgenimiz.

Ekologııa • 04 Sáýir, 2024

Itbalyq – ekologııa ólshemi

Elimizde endemık janýardyń biri – Kaspıı ıtbalyǵy. 2020 jylǵy 13 qarashada Kaspıı ıtbalyǵy Úkimet qaýlysymen Qyzyl kitapqa engizilgen. Ony aýlaýǵa tyıym salyn­ǵanymen, búginde joıylyp bara jatqan janýar­lardyń sanatyndaǵy ıtbalyqtardyń taǵy da qyrylyp jatqany týraly derek tirkeldi.

Tótenshe jaǵdaı • 02 Sáýir, 2024

Áli de qaýip seıilmegen aımaqtar bar

Bıyl qalyń qar topyraqtyń tońy jibip úlgermegen kezde erip, ábiger­ge saldy. Jaǵdaıdyń toqsan toǵyz sebebi men saldary bary ras. Deı tur­ǵan­men kún raıynyń kúrt jylynýy «qulannyń qasýyna myltyqtyń basýy» dóp keldi degendeı bolyp otyr.

Tabıǵat • 29 Naýryz, 2024

Ormandy saqtaýdyń amaly

Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstr­liginiń Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıteti Dúnıejúzilik qormen birlesip elimizdegi landshafttardy turaqty qalpyna keltirý jobasyn ázirlep jatyr.

Týrızm • 28 Naýryz, 2024

Jahanǵa málim jasyl aýdan

Týrızm – tabysy tas­­qyn­­dap turǵan sala. Qa­zir álemde kirisiniń 90 paıyz­dan kóbin osy sala­dan ­tús­ken qa­­ra­jat qalyp­tas­ty­­­­ra­tyn el­der je­ter­­­­­lik. Bizdiń eko­no­­­mı­ka­­­­myz buǵan qarap qal­­­masa da, artyq aqsha qal­­tamyzdy jaryp shyq­­­­pasy anyq. Ondaı qo­­­symsha kiris kózi bolar­lyq áleýet mol. Ony­ kúni keshe álem aldynda taǵy bir dáleldep berdik.

Mádenıet • 15 Naýryz, 2024

Mıllenıýmderdiń muraty

Ońtústikte qyzǵaldaq gúldep, aǵashtar búrlep, jyly jaqtan jetken jyl qustarynyń quıqyljytqan ásem áýenine shaıyrlar da ún qosyp, kóktemniń kórigin qyzdyra túskendeı áser qaldyrdy.

Qoǵam • 13 Naýryz, 2024

Muqtajdyń jyrtyǵyn jamaǵan dúken

Qoǵam damyǵan saıyn ózine qajetti júıeni ózi qalyptastyrady. Máselen, áleýmettik dúkenderdiń ashylýyna sebep bolǵan HH ǵasyrdaǵy iri qandy-qasap oqıǵalar edi. Iаǵnı munyń tarıhy II dúnıejúzilik soǵys kezinen bastaý alady. Bul – ásirese, Eýropa elderinde keń etek jaıǵan úrdis. Qazir AQSh, Kanada, Ulybrıtanııa, Aýstralııa, Reseı sekildi elderde áleýmettik dúkender jumys isteıdi. Bul negizinen sińiri shyqqan kedeı elderge arnalǵanymen, qaıyrymdylyq dúkenderi damyǵan elderde áli de jeterlik.

Tarıh • 12 Naýryz, 2024

Solovkı lagerinen qashqan qazaqtar

Búginde qazaq tarıhyna qatysty tyń derekter kórshi memleketterden tys alys-jýyq shetelderden de jıi ushyrasyp jatyr. Onyń ishinde qundy fotosýretter, kartalar, sırek kezdesetin kitaptar men qoljazbalar da bar. Sondaı sony jańalyqtyń biri – ótken ǵasyrdyń 30-jyldary Soloveskıı lagerinen (erekshe maqsattaǵy Soloveskıı lageri, qysqasha SLON, Solovkı dep te atalady) qashyp, Fınlıandııaǵa jetken qazaqtar jóninde tabylǵan derek.