Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Sáýir aıyndaǵy derek boıynsha, elimizde dári-dármektiń, emdik qural-jabdyqtyń quny 11%-ǵa ósti. Máselen, Aqmola oblysynda – 17,8%, Astana qalasynda – 15,8%, Shymkent qalasynda 14,8%-ǵa qymbattady. Al Mańǵystaý oblysynda baǵa turaqty. Preparattardyń ishinde parasetamol – 63,3%, asetılsalısıl qyshqyly – 60,1%, belsendirilgen kómir qyshqylynyń 32,3%-ǵa óskenin baıqaýǵa bolady. Alaıda maskalar 11,4%-ǵa arzandasa, sterıldi tańǵyshtar 7,1%-ǵa qymbattaǵan. «Hılak forte» baǵasy bir jylda – 24,4%-ǵa, ıod eritindisi – 22,9%, Fenıstıl Nıý tamshylary – 21,8%, Flemoksın Solıýtab 21,2%-ǵa qymbattap tur.
Osyǵan baılanysty Medısınalyq jáne farmasevtıkalyq baqylaý komıtetine habarlasyp, baǵanyń ósýi jóninde suraǵan edik. Komıtet málimetinshe, bul maýsymdyq jaǵdaı kórinedi.
«Bir apta buryn keıbir dári-dármekterge baǵanyń ósýi týraly EnergyProm portalynyń taldamaly maqalasy jarııalandy. Rasynda, ótken jylmen salystyrǵanda júrek-qan tamyrlary aýrýlaryn emdeýge arnalǵan, mıkrobqa qarsy, vırýsqa qarsy preparattardyń baǵasy óskeni baıqalady. Bul – maýsymdyq ósý. Alaıda antıkoagýlıanttar, steroıdty emes qabynýǵa qarsy preparattar, vıtamınder sııaqty preparattardyń baǵasy tómendegenin de aıtqan jón», deıdi komıtettiń baspasóz hatshysy Farhat Orazaly.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi usynǵan maǵlumatqa zer salsaq, qazir farmasevtıkalyq kompanııalarmen, sondaı-aq kelisimshart negizindegi óndiris jobalary boıynsha Ońtústik Koreıa, Túrkııa, Germanııa, Japonııa ınvestorlarymen qarym-qatynas bar. Mundaı jobalar úılesimdi iske asyp jatsa, otandyq farmasevtıkanyń órisi keńeıedi degen úmit basym. Osyǵan oraı bıyl farmasevtıka ónerkásibin damytýǵa arnalǵan 5 jyldyq jańa baǵdarlama ázirlenip jatqan kórinedi.
«Kez kelgen ónim sııaqty dári-dármektiń ekonomıkalyq jáne áleýmettik áseri bar ekenin túsiný kerek. Preparattardyń quny naryqtyq qatynasqa, óndirýshiniń baǵasyna, shetel valıýtalarynyń baǵamyna, óndirýshi men satyp alýshy eldiń baǵa saıasatyna, logıstıkaǵa, shıkizat qunyna, basqa da faktorlarǵa baılanysty. Qymbattaǵan dári-dármektiń tizimin saraptap kórdik. Densaýlyq saqtaý mınıstriniń 2023 jylǵy 7 tamyzdaǵy buıryǵymen bekitilgen dárilik zattardyń belgilengen shekti baǵasymen salystyrdyq. Birinshiden, maqalada kórsetilgen dárilik zattarynyń memlekettik tiziliminde tirkelmegen», deıdi F.Orazaly.
Quzyrly mekeme qyzmetkerleriniń aıtýynsha, dárilik zattar ishinara ǵana qymbattaǵan.
«Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy básekelestikti damytý jónindegi Jol kartasyna sáıkes birinshi kezeńde 2023 jyldyń basynan bastap 3 analogi jáne 3 óndirýshisi bar reseptsiz satylatyn dárilik zattardyń 302 ataýy básekelestik ortaǵa jiberildi. 27 naýryzda Medısınalyq jáne farmasevtıkalyq baqylaý komıteti baǵany retteýge jiberilgen dárilik zattardyń 302-sine taldaý júrgizdi. Nátıjesinde, «Fenıstıl Nıý, 1 mg/ml 20 ml № 1», «GSK Consumer Healthcare S. A.» óndirgen dárilik zatqa bólshek saýda naryǵyndaǵy ortasha baǵa – 2 137 teńge, bul 2022 jyly tirkelgen baǵadan 6%-ǵa joǵary ekeni anyqtaldy», deıdi ol.
Zańda kórsetilgendeı, dárilik zattardyń shekti baǵalary bekitilgen. Respýblıkanyń bólshek saýda jelisinde belgilengen shekti baǵadan joǵary satylmaıdy. «Damumed» aqparattyq júıesiniń málimetterine sáıkes óńirlerde «Merkle GmbH» óndirisiniń «Hılak forte kaplı», 30 ml, №1» baǵasy 2 615 teńgeden 3 280 teńgege deıin (shekti baǵasy – 3 489,59 teńge) aýytqyǵany baıqalady.
«Dárihanada dári-dármekter Densaýlyq saqtaý mınıstriniń buıryǵymen bekitilgen shekti baǵadan joǵary satylýy múmkin. Eger ondaı jaǵdaı kezdesse, Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly Kodekstiń 426-babyna sáıkes jaýapkershilikke tartylady. Shekti baǵadan qymbat satý faktisi anyqtalǵan jaǵdaıda Medısınalyq jáne farmasevtıkalyq baqylaý komıtetiniń aýmaqtyq departamentterine dáleldi qujattarmen (satyp alý týraly chek) nemese DARIKZ mobıldi qosymshasy arqyly júginý qajet», deıdi F. Orazaly.
Elimiz – dárilik zattardyń baǵasyn retteıtin sanaýly memlekettiń biri. Jylyna eki ret Densaýlyq saqtaý mınıstrligi monopolııaǵa qarsy organmen kelisim boıynsha bólshek jáne kóterme saýdada ótkizýge arnalǵan dárilik zattardyń shekti baǵasyn bekitedi.
Qazir elimizde bas-aıaǵy 158 farmasevtıkalyq kompanııa jumys isteıdi. Onyń 42-si dárilik zattardy, 116-sy medısınalyq maqsattaǵy buıymdardy óndirýge mamandanǵan. Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń deregine súıensek, 2022 jyly elde farmasevtıka salasynyń aınalymy 162,6 mlrd teńgeni quraǵan. Byltyrǵy birinshi jartyjyldyqta óndiris kólemi – 79,4 mlrd teńge shamasynda. Al farmasevtıka ónerkásibiniń eksporty men ımportynyń kórsetkishine qarap otyrsaq, otandyq farmasevtıkalyq ónimniń úlesi tómendegenin baıqaımyz. Medısınalyq jáne farmasevtıkalyq baqylaý komıtetinen surap bilgen resmı jaýapqa qaraǵanda, baǵanyń kóptegen faktorǵa baılanysty qubylatyny, ıaǵnı bul túıtkil túbegeıli sheshim tappaǵany anyq kórinip tur. Bul farmasevtıka salasyndaǵy qyrýar sharýany áli de shırata túsý kerek ekenin uqtyrady. О́ıtkeni 2029 jylǵa qaraı farmasevtıka naryǵynda otandyq óndiristiń úlesin 50%-ǵa jetkizý qajet. Al ımportqa táýeldilik azaısa, dári-dármek baǵasy da turaqtamaq.
