Halqymyzda dál mundaı dúkender bolmaǵanymen, ózinen artylǵanyn joq-jitikke bólisý – ejelden bar úrdis. Ony qazirgi zamanaýı túrde jalǵastyryp otyrǵandardyń biri – Astanadaǵy «fond_algys.kz» áleýmettik dúkeni. Bul qaıyrymdylyq orny 2019 jyldan beri turaqty jumys istep keledi.
Talaı «qysqa jibi kúrmeýge jetpeı júrgen» jandardyń alǵysyna bólenip otyrǵan qaıyrymdylyq ordasyna biz de arnaıy baryp, ondaǵy tynys-tirshilikpen etene tanysyp qaıttyq. «Alǵys» áleýmettik dúkeniniń negizi ustanǵan urany – «Qoldan-qolǵa». Qolyndaǵy artyǵyńmen muqtaj adammen bólis deıdi. Iаǵnı dúken – bar men joqtyń arasyndaǵy dáneker.
Dúkenniń ereksheligi sol – qaıyrymdy jandardan jınalǵan kıim-keshek ilgishterde ilýli, ydys-aıaq sórelerde samsap tur. Bári de tap-tınaqtaı, qyzdyń jıǵan júgendeı kóz tartady. Balalardyń oıynshyqtary da bólek ornalasqan. Turmysqa qajetiniń bári tabylady. Bylaı qarasańyz, kádimgi dúkenderden esh aıyrmashylyǵy joq.
«Dúkenge kez kelgen kıim-keshek pen turmystyq dúnıeler qabyldanady. Tek taza ári bútin bolýy kerek. Tegin dúnıe tek tizimdegi turmys-tirshiligi tómen otbasylarǵa beriledi. Bir adamǵa – bir kıim jáne bir otbasy bala-shaǵasymen aıyna tek bir ret kıinýine ruqsat. Qazir bir adam eki páket kıim ala alady. Tek 2 myń teńge berse, boldy. Ol qaıyrymdylyq dúkeni ornalasqan orynnyń jalǵa alý quny úshin alynady. Keıbiriniń ony da berýge shamasy joq. Olardan eshteńe almaımyz», deıdi dúken qojaıyny Uljan Qonysbekova.
Bul áleýmettik dúkennen bir kúnde 10-15 adam, bir aıda 50-60 adam, bir jylda 800-deı adam zat alady eken.
«Bizdiń dúkennen bir kúnde myńnan asa zat ótip ketedi. Negizinen kıimge ǵana esep júrgizemiz. Oǵan qosa ydys-aıaq, turmystyq zattar, balalar oıynshyqtary men basqa da qajetti zattar bar. Sondaı-aq ár juma saıyn qamqor azamattar kelip, muqtaj jandar men otbasylarǵa tegin nan taratady. Bul da – dúken júrgizip jatqan qyzmettiń bir bóligi. Atqarylǵan jumystar boıynsha esep Instagram paraqshamyzda berilip otyrady», dedi dúken qyzmetkerleri.
Dúkenniń esigi kópbalaly jáne qolynda múgedek adamy bar otbasylarǵa, jalǵyzilik analarǵa árdaıym ashyq. Ár otbasyna qajetti zattar aıyna bir-aq ret beriledi.
«Bir aıdan soń qaıta kelýge múmkindik bar. Otbasyndaǵy ár adam úshin eki zattan alýǵa bolady. Sondaı-aq ata-analar balalaryna ǵana emes, ózderine de keregin ala alady. Kómek kórsetilgen azamattardyń derekter bazasyn da jasaqtap jatyrmyz», dedi erikti qyzmetker Ǵalııa Berdalıeva.
Onyń sózinshe, ondaǵy zattar men kıimderdi elorda halqy ózderi ákelip tapsyrady jáne ákelingen zattardyń 10%-y múlde qoldanylmaǵan, ıaǵnı sý jańa bolyp shyǵady eken. Dúkende úsh adam jumys isteıdi eken, al zattardy jınastyrýǵa jáne suryptaýǵa eriktiler tegin kómektesedi.
«Kıim-keshek pen úı zattarymen qatar azyq-túlik alyp keletin azamattar da bar. Alǵashqy ýaqytta azyq-túlikti osy dúkende tarattyq. Biraq oǵan degen suranys joǵary bolǵandyqtan, arty talasqa ulasty. Sondyqtan azyq-túlikti taratýdy toqtatyp, muqtaj otbasyny ózimiz anyqtap taýyp, úıine aparyp beretin boldyq. Sonymen qatar keıbir turmysqa qajetti tehnıkalyq buıymdar men úı jıhazdaryn da qabyldaımyz. Biraq ony qajetti adamdarǵa úlestirýge arada úılestirýshi qyzmetin atqaramyz», dedi Uljan Nurǵalıqyzy.
Biz barǵanda dúkende ózine qajetti zattardy tańdap júrgenderdiń de qarasy az emes ekeni baıqaldy. Bir ekeýin áńgimege tartyp, birer saýalymyzdy da qoıyp úlgerdik. Sonyń biri – kópbalaly ana Ázıza О́skenbaıqyzy.
«Turmystyq zat degen – ómirińe eń qajetti nárseniń biri. Qazir bári qymbat. Bárin birdeı jańadan satyp alýǵa qalta qaýqarsyz. Ne isteımiz, amalsyz osynda júginemiz. Ár mezgil saıyn bir ret kelip, balalarǵa qajetti zattar alamyn. Tek kıim ǵana emes, munda basqa da kúndelikti ómirge qajetti buıymdar tabylyp jatady. Kóbi mundaı dúkendi eski-qusqy zattardyń qaldyǵy dep oılaıdy. Al munda tipti ustalmaǵan zattar da kezdesetin kezder bolady. Qymbat brendtegi kıimder de – sol», deıdi ol.
Al dúkenniń turaqty tutynýshylarynyń biri Jámıla apamyzdyń «Alǵys» dúkenine aıtar alǵysy sheksiz.
«Mundaǵy qyzmetkerlerdiń bári de tegin qyzmet kórsetedi. Iаǵnı eriktiler. Bul dúkennen bir baqyr tıyn tappaıdy. Muny qoǵamdyq jumys retinde isteıdi. Ár kelgen saıyn týra satýshylar sekildi ár zatty kórsetip, tanystyryp beredi. Jańa túsken buıymdardy da kórsetedi. Tek 2 myń teńge berýiń kerek. Ár nárseniń óz sadaqasy, az da bolsa óteýi bolýǵa tıis. Sondyqtan men mundaı teńgeni qalaı da berip alamyn. Dúkendegi qyzdarǵa alǵysym sheksiz. Qansha muqtaj azamattarǵa qolǵabys jasap otyr», deıdi apamyz.
P.S. Ár zat beker rásýa bolmaı, bir muqtajdyń kádesine jarasa, onyń qoǵamǵa da tıimdi tustary mol. Mysaly, mundaı qaıyrymdylyq dúkenderin Eýropanyń keı elderinde «qaıta satý» dep ataıdy. Biz qaıta óńdeý salasynda kenje qalǵan elmiz. Sondyqtan árbir buıym birden qoqysqa ketip, ekojúıeni búldirgennen joq-jitiktiń bir jyrtyǵyn bútindep jatqany – qýanarlyq jaıt. О́ıtkeni qazaqta «súıek tamyr súıkenip kúnin kórer» degen sóz bar edi.
