Jahanǵa málim jasyl aýdan

Shyǵystaǵy masatydaı qul­­­­­pyrǵan Katonqaraǵaı ult­tyq saıabaǵy – IýNESKO-nyń Búkil­­álemdik muralar tizimine en­­gizilgen jáne Dúnıejúzilik ja­­baıy tabıǵat qorynyń basym ekoóńirleriniń biri. Ta­laı­dy sulýlyǵymen tamsan­dyr­ǵan saıabaq 2024 jylǵy Green destinations Story Awards baı­qa­ýynda jeńimpazdar qata­rynan kó­rindi. Baıqaý ITB Berlin iri álem­dik týrıstik kórmesin­de ót­ken edi. Halyqaralyq ITB Ber­lin 2024 týrıstik kórmesi aıasynda Shyǵys Qazaqstan oblysy­nyń «Katonqaraǵaı aımaǵyn tu­raqty damytý» qoǵamdyq qory «Turaqty týrızmniń 100 úz­dik baǵyty» atalymynda 3-oryn je­ńip aldy. Qoǵamdyq qor bu­ǵan de­ıin «О́rkendeýshi qo­ǵam­­das­tyq­­tar» kategorııasynda jeńiske jet­ken-tuǵyn.

«Katonqaraǵaıdyń tumsa ta­bıǵatyn ekinshi Shveısarııa dep ataıtyndar kóp. Alaıda osy joly Katonqaraǵaı óziniń bire­geıligimen erekshelenip, Qazaq­standa turaqty týrızmdi damytý áleýeti joǵary ekenin dáleldedi. Katonqaraǵaı álemniń túkpir-túkpirinen kelgen qonaqtar arasynda óte tanymal orynǵa aınaldy. Aýdanymyzda kóptegen týrıstik nysandar men marshrýttar bar. Tabıǵat óziniń baıly­ǵymen, ártúrliligimen jáne ásem­digimen tańǵaldyrady. Munda qarly taýlardyń, túrli tústi jar­­­tastardyń, móldir kólder men taý ózenderiniń, balqaraǵaı men jıdek alqaptary­nyń keremet úılesimin kóre alasyz. Ulttyq saıabaqtyń aýmaǵynda sırek kezdesetin ósimdikter, pıon men qyzǵaldaqtardyń sırek túr­­leri ósedi. «Qyzyl kitapqa» engen qar barysy, Altaı bulǵyny, tas sý­sary, qara leılek sııaqty ja­nýar­lar ózderin jaıly sezi­ne­di», deıdi aýdan ákimi Dildar Qalıhan.

Internationale Tourismus-Börse Berlin jyl saıyn 180 elden 10 myń­nan asa eksponentterdi jáne 160 myńnan asa kelýshilerdi qar­sy alady. Sonyń ishinde 113 500 týrızm salasynyń mamandary men 10 myńnan asa iri áleýetti satyp alýshylardyń basyn qosty.

«Jergilikti kásipkerler Serik Tolyqpaev pen Qaırat Ahmedtiń bastamasymen arnaıy qor qury­lyp, Katonqaraǵaı turaqty damý strategııasy birneshe jyldan beri júıeli túrde júzege asyp keledi. Bul jumysqa álemdik sa­rapshylar qaýymdastyǵynyń baǵa bergeni bizdi jigerlendirdi. Qazaqstannyń árbir aýyl aıma­ǵynyń turaqty damý jolyna túsýge múmkindigi bar. Bul úshin aýdandy damytýdyń uzaqmerzimdi strategııasy men ony júzege asyrýda qoǵamnyń, bıznestiń jáne memlekettiń birlesken kúsh-jigeri qajet», dedi qordyń atqarýshy dırektory Serik Júnisov.

Álemdegi eń iri týrıstik kór­me­lerdiń biri ITB Berlin 2024-ke 5-7 naýryz kúnderi elimiz­den Týrızm jáne sport vıse-mı­nıstri Erjan Erkinbaev, týrızm ındýstrııasynyń jáne Alma­ty, Shymkent qalalarynyń, Túr­­kistan jáne Jetisý oblysy ákim­dikteriniń ókilderi qa­tys­­ty. Bıylǵy stend dızaıny 2024 jylǵy 8-14 qyrkúıek ara­lyǵynda Astanada ótetin V Dú­­nıe­júzilik kóshpeliler oıynda­ryna arnalǵan. Týrızm salasy ókilderiniń bul is-sharaǵa qatysýy kelisimsharttar jasasýǵa, bar seriktestikterdi nyǵaıtýǵa jáne elimizge jańa týrısterdi tartýǵa tamasha múmkindik beredi.

2014 jyly IýNESKO-nyń erek­she qorǵalatyn muralar ti­zi­­mine Katonqaraǵaı ulttyq saıa­­baǵy men Atyraýdaǵy «Aqja­ıyq» tabıǵı qoryǵy kir­gen edi. Atal­ǵan qoryqtar halyq­aralyq uıym­nyń ókiletti ko­mıs­sııasynyń she­shimimen jer betin­degi haıýanattar álemi men qor­shaǵan ortaǵa jaǵymdy áser etetin bıosfera­lyq rezervýarlar mártebesine ıe boldy.

Qazirgi ýaqytta jahandyq jeli­niń qaramaǵyna 119 mem­le­kettiń 631 ulttyq saıa­baǵy top­tasqan, onyń 14-i trans­she­kara­lyq aýmaqta ornalasqan. Solar­dyń biri – Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy Katonqaraǵaı ult­tyq saıabaǵy. Qatyn taýynan ­bastalyp soltústiginde Ońtústik Altaıǵa deıin kósilip jatqan ulttyq saıabaqtyń jalpy aýma­ǵy mıllıon gektardan asyp jy­ǵylady. Ol jerde myń­nan asa túr­li ósimdikter, kóp­jyl­dyq shóp­ter men gúlder, sańyraý­qulaq­tar ósedi. Álemde sırek kez­de­setin túz taǵylary da sonda mekendeıdi.

Katonqaraǵaı ulttyq saıaba­ǵynyń aýdany 643 myń gektardan asady, al aýmaǵy túrli flora men faýnaǵa baı. Keıingi jyldary elimizde ishki týrızmge degen qyzyǵýshylyq arta tústi. Onyń ishinde ásirese ulttyq saıabaqtar­ǵa kelýge qulshynatyndar kóp. Munyń ekologııalyq týrızm­di da­mytýǵa zor septigin tıgizeti­ni sózsiz. El aýmaǵynda barlyǵy 14 ult­tyq saıabaq ornalasqan. Eko­logııa jáne tabıǵı resýrs­tar mı­nıstrliginiń málimetin­she, keıingi bir jylda ulttyq saıa­baqtarǵa 2 mıl­lıonǵa jýyq týrıst kelgen.

«Katonqaraǵaı memleket­tik ult­tyq tabıǵı saıabaǵy 2001 jyly qurylǵan. Munda Kók­kól sar­qyramasy, «Rahman qaı­nar­­lary» jylý kózderi, Berel qor­­ǵan­dary, Uly Jibek jo­ly­nyń sol­tústik tarmaǵy jáne ásem ta­bıǵat aýmaǵynda shoǵyr­lan­ǵan basqa da kóptegen kó­rik­ti jer bar. Qustardyń 300-deı túri, ósim­dikterdiń myń tú­ri, sút­qorek­tilerdiń 68 túri, ba­lyqtyń 17 túri, omyrt­qasyz­­dar­dyń 10 myńnan asa túri me­ken­­deıdi», deıdi saıabaq qyzmet­ker­leri.

Qazir ulttyq saıabaqta 350-den asa adam jumys isteıdi. Sonymen qatar maýsymdyq jumystarǵa baılanysty 120-ǵa jýyq shtattan tys jumysshy tartylypty.

Bul salaǵa qyrýar qarjy jum­­salǵan memlekettik joba­lardyń jemisi deýge kelmes, de­gen­men sala baıaý da bolsa damyp keledi. Ne desek te, tozǵan joldar men qolaısyzdyqtar otan­dastarymyzdyń ózimizdiń kó­rik­ti jerlerdi kórýge degen qul­shy­nysyna kedergi bolyp otyrǵan joq. Al jaǵdaı jasap, joldardy jón­dep, ınfraqurylymdy damytar bolsaq, elimizge kelgisi, kór­gisi keletin týrısterdiń sany ese­lep artatyny anyq. Tumsa tabı­ǵatymyzdy tanytyp, tabysy mol saladan bizdiń de úles alaty­ny­myzdan úmitimiz mol.