Álemdik reıtıngtiń sarapshysy

Qazaq ǵylymyna óz úlesimizdi qossaq dep talpynyp júrgen jastar az emes. Shyny kerek olardyń bilimin tereńdetip, tájirıbesin jetildirýge «Bolashaq» baǵdarlamasynyń mańyzy zor. Baǵdarlama aıasynda qazaqtyń bilim qýǵan ul-qyzdary álemniń ár qıyryndaǵy mańdaıaldy oqý oryndaryna túsip, tájirıbe almasyp, qanattaryn qataıtty. Olardyń arasynda álemdik deńgeıdegi ǵylym salasyna úles qosyp júrgen jastar barshylyq. Sonyń biri – Araı Ilıasova-Shenfeld. Ol «Bolashaq» stıpendııasynyń eki márte ıegeri. Keıipkerimiz 2010 jyly Ulybrıtanııanyń eń iri jáne úzdik oqý orny Nottıngem ýnıversıtetinde memlekettik basqarý mamandyǵy boıynsha magıs­tratýrany úzdik dıplommen bitirip, keıin 2017 jyly doktorlyq dıssertasııa­syn sátti qorǵady.

07 Naýryz, 2023

Kóktem gúli hám kórkem Janar

Jas ǵalym Janar Aımenova keleshekte ult saýlyǵyn saqtaýǵa paıdasy tıetin mańyzdy jobamen aınalysyp jatyr. Onysy – Aqsý-Jabaǵyly qoryǵynda ósetin sırek ósimdik – kóktem gúlin zerttep, qaıta kóbeıtý jáne odan isikke qarsy bıologııalyq belsendi qospa daıyndaý.

07 Naýryz, 2023

О́nertapqysh órender

Túrkııadaǵy ǵasyrlyq apat Almatynyń ýaıy­myn eseledi. Qashanda seıs­­mıkalyq belsen­diligi jo­ǵary qalalardan qaýip kóp. Záýlim ǵımarattar qırap qana qoımaı, turǵyn­dar­dy basyp qalýy múmkin. Qut­qarýshylar kelgenimen, úıin­di astynan bárin aman alyp qalý óte qıyn. Osy rette jas ǵalymdar «Saver» robotyn oı­lap tapty. Bul – qırandy as­tyn­­daǵy adam­darǵa arasha bolar al­ǵash­­qy kómek.

07 Naýryz, 2023

Muǵalim mıssııasy – adaldyq

M.Jumabaev atyndaǵy gımnazııanyń qazaq tili jáne ádebıeti pániniń muǵalimi Móldir Áljanova: «Men aqyn emespin, biraq oıymdy óleńmen órnekteıtinim bar», deıdi. Al bylaıǵy jurt ony aqyn desedi jáne «óleńge talasy bardyń» bári moıyndaıdy da. Aqyndyǵy óz aldyna. Búgingi áńgime – aqyndyǵy emes, ustazdyǵy týraly. Elimizdiń «Úzdik ustazy» atanǵan Móldir Jaqsybaıqyzy «Men shákirttiń shyraǵyn jaǵý úshin mekteptemin» (Maǵjan), deıdi.

07 Naýryz, 2023

Áje

Úsh-tórt jas shamasyndaǵy kishkentaı sábı tompańdap júgi­rip kelip ájesiniń aldyna otyra ketken. О́z tilinde byldyrlap birdeńe aıtady. Ájesi estı qoımady ma qaıdam, nazar aýdarmap edi, jeńinen julqylap, betimnen súıshi degendeı ıshara jasady. Áje de meıirin tóge salǵan. Ekeýiniń jan tebirenterlik súıkimdi sýreti kóńilińdi kóktem etedi eken. Ádemi jarastyq.

07 Naýryz, 2023

Alǵysqa bólengen etikshi kelinshek

Mańdaı terimen tabys tabatyn qarapaıym mamandyq ıeleriniń qatarynda etikshi de bar. Biraq etikshiniń eńbegin kim elep jatyr? Jurt kúndelikti kıip júrgen aıaqkıiminiń syrmasy buzylyp, ultany tozsa ǵana etikshiniń kómegine júginedi.

07 Naýryz, 2023

Aı men álem

Aımanda bári bar. Ataq, abyroı, qyzmet, dos, joldas... Alaıda Aımandy qazaq kórermeni men tyńdarmany bile bermeıdi. Ol ras. О́ıtkeni Aımannyń óneri – kıeli, tekti óner. Muhtar Shahanov aıtpaqshy, «Kez kelgenniń ýysyna túspeıtin, kez kelgenniń baqshasynda pispeıtin» asqar da asqaq dúnıe.

07 Naýryz, 2023

Tasqa tańbalanǵan esim

Bizdiń ata-babalarymyzdyń myńjyldyq tarıhynda analarǵa degen qurmet balbal tastardaǵy músinderden de kórinetin shyǵar. Uly dala tósindegi tas músinder, balbal tasqa aınalǵan áziz analar qasyn kerip, eriniń qasynda keń dalasyn áli kúnge kúzetip turǵandaı. Túrkiler mádenıetine jatatyn tańǵajaıyp eskertkishterdiń tylsymy, qupııaly kúrsinisi janyńdy baýramaı qoımaıdy. Eriksiz aınalyp kelip qaıta qaraısyń.

07 Naýryz, 2023

Aqbilek sulý

XX ǵasyrda qazaq jazýshylary kótergen «áıel teńdigi» máselesi aýqymdy taqyrypqa aınaldy. Muhtar Áýezov pen Júsipbek Aımaýytov birigip jazǵan «Adamdyq negizi – áıel» maqalasynda: «Áıeldiń basyndaǵy sasyq tuman aıyqpaı halyqqa adamshylyqtyń baqytty kúni kúlip qaramaıdy. Al, qazaq, meshel bolyp qalam demeseń, taǵlimińdi, besigińdi túze! Ony túzeıim deseń, áıeldiń halin túze!» dep ultqa úndeý tastady. Sol tusta dindi durys túsinbegen ám túsindire almaǵan dúmshe moldalar sebebinen áıelder dármensiz, oraıy kelse sabap alýǵa bolatyn, mal saý­dasyn údeter tıimdi zat sekildi dárejege tústi. Jeke quqyqtary aıaqqa taptaldy. Bul jaıly «Qalyń mal», «Baqytsyz Jamal», «Shuǵanyń belgisi», «Aqbilek» sekildi shyǵarmalarda jazylǵan bolatyn.

07 Naýryz, 2023

Qyz Jibek – sulýlyq pen ásemdik nyshany

Qazaqtyń rýhanı kóne muralarynyń biri – «Qyz Jibek» lıro-epostyq jyrynda qaımaǵy buzylmaǵan qazaq qoǵamynyń sıpaty anyq kórinedi. Jyrda el birligin saqtaý men týǵan jerdi qorǵaý isiniń mańyzdylyǵyn negizgi ustyn ete otyryp, adamgershilik, mahabbat, adaldyq, tazalyq, sulýlyq taqyryptary keńinen qozǵalǵan. Munda Qyz Jibektiń beınesi, is-qımyly arqyly sulýlyq pen ásemdiktiń tabıǵatyn júrek kózimen kóresiń, qazaq qyzyna tán uıańdyq pen órlikti, náziktik men qaısarlyqty jan dúnıeńmen sezinesiń.

07 Naýryz, 2023

Ábıba Ábýjaqynova: Basty maqsatym – Olımpıadada jeńiske jetý

Qazaqstanda áıelder dzıýdosynyń damý barysy tym baıaý ekeni belgili. Shırek ǵasyrǵa jýyq álemdik deńgeıdegi dodalarda birde-bir balýanymyz júlde almaǵandyqtan, Mońǵolııadan Galbadrah Otgonsesegti shaqyrttyq. Bizdiń eldiń týy astynda óner kórsetken ol kóptegen bıik belesti baǵyndyrdy. Atap aıtsaq, 2015-2021 jyldar aralyǵynda Galbadrah Rıo Olımpıadasy men eki birdeı álem chempıo­natynda jáne Azııa oıyndarynda qola medal ıelenip, qurlyq chempıony atandy. Mońǵol sportshysy tatamımen qoshtasqannan keıin Ábıba Ábýjaqynova jarq etip shyqty. Qarǵadaı qazaq qyzy bul kúnderi óreli ónerimen jankúıerlerdi qýantyp júr. Dál osy halyqaralyq áıelder kúni qarsańynda Ábıbamen tildesýdiń reti keldi.

07 Naýryz, 2023

«Anaǵa sálem»

Erkeǵalı Rahmadıev atyn­daǵy Memlekettik aka­­demııalyq fılarmonııa Halyqaralyq áıelder kú­nine arnalǵan merekelik konsert usyndy.

07 Naýryz, 2023

«Arýana» úzdik áıelder jobasy baıqaýynyń jeńimpazdary anyqtaldy

Halyqaralyq áıelder kúnine oraı ótkizilgen «Arýana» úzdik áıelder jobasy baıqaýy jeńimpazdarynyń tizimi belgili boldy, dep habarlaıdy Egemen.kz Aqordaǵa silteme jasap.

07 Naýryz, 2023

Qyzmet barysynda batyldyq tanytqan qyzmetkerler «Aıbyn» ordenimen marapattaldy

Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵymen qyzmettik boryshyn atqarý kezinde kórsetken batyldyǵy men janqııarlyǵy úshin birqatar qyzmetkerler II dárejeli «Aıbyn» ordenimen nagradtaldy, dep habarlaıdy Egemen.kz. Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap. 

07 Naýryz, 2023

Elimizde áıelder sany 10 mıllıonnan asty

Halyqaralyq áıelder kúni qarsańynda Ulttyq statıstıka bıýrosy Qazaqstandaǵy áıelderge qatysty jańa aqparat usyndy, dep habarlaıdy Egemen.kz.

07 Naýryz, 2023

Álıhan Smaıylov: Bala qaýipsizdigi – basty nazarda

Bilim berý uıymdarynda qaýipsizdikti qamtamasyz etý jónindegi sharalar Premer-mınıstr Álıhan Smaıylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda qaraldy, dep habarlaıdy Egemen.kz Premer-mınıstrdiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.

07 Naýryz, 2023

Qazaqstanda gúl eksporty 10,1% ósti

2022 jyly elimizde kesilgen gúlder men búrshikterdiń saýdasy 48,8 mıllıon dollardy qurady. Bul 2021 jylmen salystyrǵanda 9,7%-ǵa joǵary. Bul týraly Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi habarlady, dep jazady Egemen.kz. 

07 Naýryz, 2023

Aqparattandyrý jáne qoljetimdilik saılaýǵa daıyndyqtyń alǵysharttary

Ortalyq saılaý komıssııasynyń óńirlerdegi ınspeksııalyq saparlary bul joly Aqtóbe jáne Qostanaı oblystarynda jalǵasty. Komıssııa músheleri Konstantın Petrov pen Sábıla Mustafına aımaqtarǵa sapar aıasynda Parlament Májilisi men máslıhattar depýtattarynyń kezekten tys saılaýyn ázirleý men ótkizý máseleleri boıynsha kóshpeli semınar-keńester ótkizip, saıası naýqanǵa daıyndyqtyń eń basty alǵysharty – aqparattandyrý jáne qoljetimdilik ekenin atap ótti.

07 Naýryz, 2023

Qurylys materıaldary óndirisiniń deńgeıi

Qurylys materıaldaryn shyǵaratyn otandyq óndirýshiler byltyr aldyńǵy jyldyń jetistigin qaıtalaı almaǵan. 2022 jyly jeltoqsanda saladaǵy óndiris kóleminiń fızıkalyq ındeksi 101,3 paıyz bolǵan. Al 2021 jyldyń 12 aıyn­da kórsetkish 109,8 paıyzdy quraǵan. Sońǵy ret qurylys salasy mundaı oń nátıjege 2013 jyly qol jetkizgen eken.

07 Naýryz, 2023

Dimkás jandarǵa durys kútim jasaýdy úıretedi

Astanada Qoldau konsýltasııalyq ortalyǵy ashyldy. Bul – qamqorlyqqa muqtaj adamdarǵa uzaq merzimdi kútim jasaıtyn ekinshi ortalyq. Birinshisi 2021 jyly Almatyda ashylǵan edi. Mundaı bastama Polsha, Lıtva, Reseıde jáne Eýropa elderiniń tájirı­besinde bar.

07 Naýryz, 2023