Qazaq qyzy, qazaq áıeli qandaı bolý kerek degende, Qudaıǵa shúkir úlgi-ónege retinde usynatyn, maqtanyp aıtatyn tulǵalarymyz óte kóp. Árige barmaı-aq beriden sóz etsek, Domalaq ana, Aısha bıbi, Jaǵan begim, Qarqabat ana, Qyzaı ana, Ulpan, Zere, Uljan jáne taǵy basqa da analarymyzdyń ómir joly, qaldyrǵan ónegesi ultymyzdyń qashanda maqtanyshy, rýhanı baılyǵy. Osy oraıda lıro-epostyq jyrdyń keıipkeri retinde tanylǵan Qyz Jibekti de halqymyzdyń maqtanyshy, sulýlyqtyń, tazalyqtyń, ásemdiktiń, qaısarlyqtyń nyshany dep sanaımyz.
Jyrda:
«Qyz Jibektiń qurmeti,
Jahannan asqan sáýleti.
Láıli-Májnún bolmasa,
О́zgeden artyq kelbeti.
Úsh qyzy bar qasynda-aı,
О́zi on tórt jasynda-aı,
Kebisiniń ókshesi
Buhardyń gaýhar tasyndaı.
Aq mańdaıy jaltyldap,
Tanadaı kózi jarqyldap,
Altyn shashbaý shashynda-aı»,
dep sıpattalǵan Qyz Jibektiń bolmys-bitimi, dıdary, keskin-kelbetinen qazaqtyń sulý qyzdarynyń jıyntyq beınesin kórgendeı bolasyń.
Kóziniń sıpaty nur qyzynyń shyraǵyndaı, boı nusqasy bekter miner pyraqtaı, aqtyǵy naýryzdyń aqsha qaryndaı, betiniń qyzyly aq taýyqtyń qanyndaı Qyz Jibektiń sulýlyǵynan ishki jan dúnıesiniń de kórkemdigi seziledi. Mundaıdy qazaq «aqylyna kórki saı» degen.
«...Eki bettiń ajary
Jazǵy túsken saǵymdaı.
Bileginiń shyraıy
Aı baltanyń sabyndaı...
...Oımaq aýyz, qumar kóz
Izdegen erge tabyldy-aı.
О́tkirligin baıqasań
Ustalar soqqan ketpendeı,
Nur tuqymyn ekkendeı.
Eki aýyz sóz sóılesken
Muratyna jetkendeı.
Tirisi túgil Jibektiń
О́ligine adam qaırylyp,
Betinen kelip ópkendeı...», degen jyr shýmaqtary Qyz Jibektiń tán sulýlyǵy men jan tazalyǵyn júrekke qapysyz jetkizedi. Osyndaǵy «О́tkirligin baıqasań, Ustalar soqqan ketpendeı, Nur tuqymyn ekkendeı», degen joldardan, shyn máninde, Qyz Jibektiń boıyndaǵy namysy, ojdany, ótkir minezi men basqa da asyl qasıetteri onyń sulýlyǵynyń baǵasyn arttyryp turǵandaı. Al «Eki aýyz sóz sóılesken, Muratyna jetkendeı», degen joldarda Qyz Jibektiń bıik bolmysynan habar beredi. О́ıtkeni sóılese bilý de óner. Aýzyńnan shyqqan sóz seniń ishki álemińniń, jan saraıyńnyń qandaı ekeninen habar beredi.
Jyrdaǵy Qyz Jibektiń beınesinen, is-áreketinen, sózinen, tanym-túsiniginen, ómirge degen kózqarasynan ultymyzdyń salt-dástúrin, ádet-ǵurpyn, dúnıege degen uǵymyn túısige bilesiń, málimet alasyń.
Taǵy bir aıta keter jaıt, Qyz Jibektiń sıpattalýynan burynǵy qazaqtyń áıelge bergen baǵasyn, qurmetin ári onyń qoǵamdaǵy laıyqty ornyn bilesiń. Qazaq áıeliniń tazalyǵyn, mahabbatqa degen adaldyǵyn túsinesiń. Qyz Jibektiń peshenesine jazylǵanǵa moıynsynýynan musylmanshylyq jolmen taǵdyryna ıman keltirer qazaq áıeline tán tózimdilik pen Qudaıǵa degen seniminiń beriktigin túısigesiń.
Qyz Jibek búgingi qazaq qoǵamyna, qazaq qyzyna úlgi retinde usynar tulǵa. О́ıtkeni ol – adamgershiliktiń, syılastyqtyń, ar-namystyń, erliktiń, syrshyl ári turaqty mahabbattyń úlgisi.
Qoryta aıtqanda, ultymyz sulýlyq pen ásemdikti aıryqsha baǵalap, ardaqtaı bilgen jurt. Buǵan dálel retinde halqymyzdyń Qyz Jibek syndy rýhanı eskertkishti qalyptap, ony máńgi qulamastaı etip jarqyrata mádenıetimizdiń tórine qoıa bilgenin aıtar edik.
Qyz Jibek – qazaq arýynyń kemel beınesi.
